Nguyễn Quang Dũng & Nguyễn Trinh Hoan: Hai nhịp đập dẫn lối cho “Thành phố Điện ảnh”

Sự phát triển của công nghệ hiện đại, tiêu biểu là Trí tuệ Nhân tạo (AI), đang là thách thức nhưng cũng là cơ hội để thế hệ này phát huy. Trong kỷ nguyên AI, hai người có cách tiếp cận khác biệt. Ông Nguyễn Trinh Hoan nhìn nhận AI đơn thuần là công cụ hỗ trợ công việc dễ dàng và nhanh nhẹn hơn. Còn đối với Nguyễn Quang Dũng, ông tin rằng AI sẽ thay thế được những công việc “trung bình, trung bình khá,” nhưng với “những con người đặc biệt” thì khó.

“Thật ra, nếu cái gì đó mà thay thế được con người thì chắc con người diệt vong lâu lắm rồi,” Nguyễn Quang Dũng hóm hỉnh. “AI mở ra một cơ hội cho thế hệ trẻ họ tận dụng, và làm cho thế hệ trước đó như là thế hệ mình phải cố gắng, một là cố gắng nâng cấp, hai là phải tìm ra một cái gì đặc biệt mà thế hệ trẻ không có.”

Khi câu chuyện chạm đến những nhà làm phim trẻ, cả hai bậc tiền bối đều dành một sự quan tâm đặc biệt, với những chiêm nghiệm vừa thấu hiểu vừa sẻ chia.

Từ góc nhìn của một đạo diễn kỳ cựu, Nguyễn Quang Dũng mở lời bằng sự đồng cảm: "Thật ra, tôi cũng đã từng trải qua giai đoạn ấy. Với tôi, tuổi tác không quá quan trọng, cái chính là tư duy." Ông thừa nhận những điểm yếu khó tránh khỏi của người mới vào nghề thường là sự thiếu kinh nghiệm trong việc tổ chức sản xuất, hay việc “đong đếm” miếng bánh trên thị trường. Nhưng ông nhanh chóng chỉ ra sức mạnh lớn nhất của họ: "Người trẻ có một nguồn năng lượng rất tốt. Như tôi ngày trước, khi còn trẻ, tôi dám làm những điều mới mẻ, dám đi tới giới hạn và vượt qua những ngưỡng cửa tưởng chừng không thể." Đạo diễn Quang Dũng cũng cảnh báo một nghịch lý: chính kinh nghiệm đôi khi có thể trở thành chiếc lồng giam giữ sự sáng tạo. “Khi một người có quá nhiều kinh nghiệm, họ dễ bị khóa chặt trong những lối mòn. Dĩ nhiên vẫn có những ngoại lệ, nhưng làm nghệ sĩ thì phải luôn giữ được sự 'bén nhạy' đó.”

Một thách thức khác mà ông chỉ ra rất tinh tế chính là "lời nguyền" của những bộ phim đầu đời. “Phim đầu tiên thường chứa đựng toàn bộ năng lượng, tâm huyết và những trăn trở đã ấp ủ bao năm trời. Thế nên, bộ phim thứ hai mới thực sự là một thử thách khắc nghiệt. Bạn đã dồn hết vốn liếng cuộc đời vào phim đầu, vậy thì với phim sau, bạn phải tìm ra điều gì? Bạn không muốn lặp lại chính mình, nên buộc phải đào sâu hơn để tìm thấy một góc khuất mới, một tiếng nói mới.”

Chuyển sang góc độ của một nhà sản xuất, Nguyễn Trinh Hoan nhận định về các nhà sản xuất trẻ với một cái nhìn đa chiều. Ông thừa nhận họ có sức mạnh và sự quyết đoán. Tuy nhiên, ông chỉ ra một đặc điểm nổi bật, vừa là điểm mạnh nhưng cũng tiềm ẩn điểm yếu, đó là sự lý tưởng hóa. “Họ rất khao khát khẳng định tiếng nói cá nhân, muốn câu chuyện của mình phải thật độc đáo, phải chạm đến một tầm triết lý nào đó.

Ở đây, Nhà sáng lập một trong những hãng phim nổi tiếng nhất không hề phủ nhận giá trị của tiếng nói cá nhân, thứ làm nên linh hồn của người nghệ sĩ. Nhưng với tư cách một "người cầm cân", ông nhìn thấy rằng sự lý tưởng hóa ấy, nếu không được cân bằng, sẽ tạo thành một bức tường ngăn cách tác phẩm với khán giả đại chúng. Đó là khoảng cách giữa một bộ phim "câu chuyện của tôi" và một bộ phim "câu chuyện của chúng ta". Bài toán đặt ra cho thế hệ trẻ là làm sao để giữ được ngọn lửa cá nhân ấy, nhưng đồng thời học cách kể câu chuyện đó sao cho thật nhiều người cùng muốn lắng nghe.

Trong nghệ thuật, mâu thuẫn giữa tầm nhìn sáng tạo của Đạo diễn và giới hạn thực tế của Nhà sản xuất cũng là một cuộc đấu tranh muôn thuở.

Ông Nguyễn Trinh Hoan (góc độ Nhà sản xuất) cho rằng đây là hai yếu tố bổ trợ cho nhau: “Khi mình làm phim tốt thì cái thị trường sẽ tăng. Khi thị trường tăng, mình có thể làm được phim tốt hơn, phim nhiều tiền hơn. Mình có nhiều điều kiện để làm những bộ phim mà trước đây mình chưa từng nghĩ đến.” Tuy nhiên, điều này đòi hỏi sự đồng lòng và tầm nhìn chung của cả hai phía.

Đạo diễn Nguyễn Quang Dũng thậm chí còn coi mâu thuẫn là yếu tố cần thiết để phát triển. “Mâu thuẫn và một cái sự đấu tranh bất kể một cái nghề nào... Người muốn phát triển, người muốn mạo hiểm hơn thì có người phải cản lại, thì như vậy nó mới phát triển,” ông lý giải. “Nếu như sự thuyết phục về sáng tạo của đạo diễn thuyết phục được người cầm túi tiền, coi như đạ điễn đó xứng đáng.”

Ông đúc kết: “Nếu mình không có cái cuộc đấu tranh đó thì mãi mãi mình chỉ là 5 điểm. Có những cái cuộc đấu tranh nó có thể mình đấu tranh để 8 điểm nhưng mình có thể là 6 điểm, nhưng mà nếu mà không có những cuộc đấu tranh đó thì mãi mãi chỉ là 5 điểm mà thôi.

Danh hiệu Thành phố Điện ảnh UNESCO mang theo kỳ vọng về việc điện ảnh sẽ gánh vác trách nhiệm bảo tồn văn hóa và lịch sử. Tuy nhiên, Nguyễn Quang Dũng và Nguyễn Trinh Hoan lại có góc nhìn riêng về phạm trù này.

Khi bàn về trách nhiệm của điện ảnh với văn hóa và lịch sử, hai người có góc nhìn khác biệt. Nguyễn Quang Dũng tin rằng nghệ thuật phải hướng con người đến điều tốt đẹp: "Tốt đẹp không có nghĩa là bộ phim phải có hậu. Có thể nó rất tiêu cực, nhưng sự tiêu cực đó phải khiến người ta thức tỉnh.”

Trong khi Nguyễn Trinh Hoan cho rằng không nên đặt gánh nặng lên vai nhà làm phim: "Đáng lý những nhà nghiên cứu lịch sử và văn hóa phải làm tốt trước, để người làm phim có tư liệu mà nghiên cứu. Với tôi, điện ảnh trước hết là góc nhìn nghệ thuật cá nhân. Mỗi bộ phim nhìn lịch sử ở một góc độ khác nhau - đó mới là giá trị của nghệ thuật."

Bên cạnh đó, vấn đề doanh thu và mục tiêu khán giả là ranh giới sống còn. Ông Hoan đặc biệt nhấn mạnh sự khác biệt giữa "ăn khách" và "câu khách": “Ăn khách là khi mình làm một bộ phim nó hấp dẫn, nó mang được cái tiếng nói, xong nó kể được cái câu chuyện mà khán giả người ta quan tâm... Còn mình loại trừ cái khái niệm câu khách đó là dùng chiêu trò, những cái thứ mà nó nằm ngoài cái điện ảnh ra để kích thích, để tạo ra tò mò.”

Đọc thêm: Cover Story: Hành trình chưa kể của Lê Thanh Hương - Từ triết lý Nhật Bản đến giá trị tự thân của phụ nữ Việt Nam

Khi được hỏi về điểm nghẽn của điện ảnh Việt, cả hai đều chỉ ra những vấn đề cốt lõi. Nguyễn Quang Dũng trăn trở về "vỏ bọc tự kiểm duyệt" và việc thiếu hạ tầng công nghiệp. “Thật ra khi mà chúng ta qua một khoảng thời gian chúng ta tự kiểm duyệt mình nhiều quá, nó cũng có một cái đóng khung... Cần có sự tiếp nhận, tiếp cận với người quản lý công nhận ra và tôn trọng cái sự đặc biệt đó (của góc nhìn cá nhân)”.

Đạo diễn Quang Dũng cũng chỉ ra sự thiếu hụt phim trường và cơ sở sản xuất dây chuyền. “Chúng ta đang thiếu những cái phim trường... mà chúng ta phát triển, ngay cả chúng ta mở rộng để cho đưa những cái đoàn phim nước ngoài về được càng nhiều hơn. Thì cái cơ hội tiếp cận với trình độ cao của mình nó cũng tốt hơn thay vì mình cử đi học, thì người ta tới, người ta kêu mình làm, vừa trả tiền cho mình vừa tiêu tiền ở đây.”

Nguyễn Trinh Hoan bày tỏ nỗi lo về khả năng hội nhập của điện ảnh Việt: “Phim Việt hiện mới quanh quẩn trong thị trường nội địa. Chúng ta vẫn thua kém Thái Lan và Hàn Quốc ở chính sách ưu đãi thuế dành cho các đoàn phim quốc tế.”

Ông nhấn mạnh thêm: “Việt Nam vẫn tồn tại nhiều rào cản so với các thị trường khu vực, đặc biệt là ở ưu đãi thuế cho đoàn phim nước ngoài. Đây chính là yếu tố làm suy giảm sức cạnh tranh của chúng ta.”

“Việt Nam sở hữu một thị trường phát triển mạnh, năng lực sản xuất phim cũng ngày càng hoàn thiện. Nhiều địa phương chủ động chào đón các đoàn làm phim quốc tế, trong khi chi phí sản xuất lại ở mức hợp lý,” ông Hoan khẳng định.

Nhân danh hiệu UNESCO, hai nhà làm phim gửi lời mời chân thành đến cộng đồng điện ảnh châu Á. Nguyễn Trinh Hoan khẳng định với sự tự tin của một người đã gắn bó cả đời với nghề: "Việt Nam có thị trường năng động, điều kiện sản xuất tốt, chi phí hợp lý và các địa phương luôn chào đón đoàn phim quốc tế. Tôi đã chứng kiến sự thay đổi từng ngày của nền điện ảnh nước nhà, và tin rằng đây là thời điểm vàng để cùng nhau kiến tạo."

Đừng bỏ lỡ: Đạo diễn Trịnh Đình Lê Minh: “Đi vào vùng riêng là hành trình dũng cảm nhất của người làm phim”

Nguyễn Quang Dũng thì mời gọi bằng sự chân tình đặc trưng của một người Sài Gòn: “Hãy cứ đến Việt Nam! Người Việt rất thân thiện. So với nhiều nước trong khu vực, Việt Nam rất cởi mở. Điều kiện sinh sống, an cư và cơ hội nghề nghiệp đều tốt. Đây là vùng đất đáng để khám phá, với vô vàn câu chuyện thú vị từ những con người chân thật.” Đạo diễn của “Tiệc Trăng Máu” và “Đất Rừng Phương Nam” cười phóng khoáng tiếp tục, "tôi từng đi nhiều nơi, nhưng cuối cùng vẫn thấy Sài Gòn này có một sức hút kỳ lạ, ở đây chúng tôi có những câu chuyện điện ảnh đẹp nhất thường xuất phát từ những điều bình dị nhất. Cái cách người Sài Gòn sống, cách họ yêu thương, cách họ vượt qua khó khăn... tất cả đều là chất liệu quý giá.”

Ông nhấn mạnh: “Đặc biệt, ở đây, khó khăn nào cũng tìm ra cách giải quyết. Các ekip trẻ của chúng tôi quen với việc biến cái không thể thành có thể. Ngân sách có thể khiêm tốn, nhưng ý tưởng thì không bao giờ cạn.”

Quả thật, Thành phố Hồ Chí Minh mang trong mình một năng lượng sáng tạo khó tả. Thành phố này không ngủ, cũng như điện ảnh nơi đây không ngừng chuyển mình. Từ những con hẻm nhỏ đến các tòa nhà hiện đại cùng các tòa nhà ngày càng cao hơn, mỗi góc phố đều ẩn chứa một câu chuyện đang chờ được kể.

Buổi trò chuyện kết thúc sau vài giờ liền hai nhân vật thực hiện bộ ảnh cùng Tatler, nhưng họ vẫn giữ vững năng lượng như phút ban đầu gặp gỡ chúng tôi. Họ không giống như những người vừa hoàn thành một cuộc phỏng vấn, mà giống như hai người bạn già đang lên kế hoạch cho một chuyến phiêu lưu mới.

Nguyễn Quang Dũng và Nguyễn Trinh Hoan không chỉ là những cá nhân xuất sắc, mà còn là hiện thân của một Sài Gòn luôn biết cách vượt lên chính mình với truyền thống và hiện đại giao thoa, với những giấc mơ điện ảnh được ấp ủ và nuôi dưỡng bằng cả trái tim. Hành trình của họ, cùng lớp người trẻ đang đại diện cho điện ảnh sẽ tiếp tục đưa những câu chuyện "made in Vietnam" ra biển lớn, với tất cả sự tự hào và bản sắc của một Sài Gòn không bao giờ ngừng sáng tạo.

Và giờ đây, khi cánh cửa hội nhập đã rộng mở, hành trình mới thực sự bắt đầu.

CREDITS:

Editor-in-Chief: Nikita Chu

Editor: Hong Dang

Photographer: RABHUU

Art Director: Andy Trần

Producer: Giang Thao

Makeup Artist: Trương Đan

Stylist: Chin Nguyễn 

Producer Assistant: Huỳnh Hải Đăng, Tuấn Sang

Stylist Assistant: Minh Châu

Location: HKFilm

Bài viết đăng tải từ bài gốc trên ấn phẩm Tatler Vietnam số tháng 11/2025

ĐỌC NGAY:

Cover Story: Mỹ Tâm và giấc mơ di sản ‘Chuẩn quốc tế - Thuần Việt Nam’

Người đàn ông châu Á đầu tiên nắm quyền tại LVMH: Charles Leung và nghệ thuật lãnh đạo tại Chaumet

Đạo diễn Concert “Tổ Quốc Trong Tim”: “Khán giả yêu nước luôn là linh hồn của mọi đại nhạc hội”