Legacy 80: Đạo diễn “Mưa Đỏ” Đặng Thái Huyền: “Hy vọng người trẻ nhìn thấy chính mình giữa những lát cắt bi tráng”

Đọc ngay: Legacy 80: Musique de Salon 17, Đức Trí và hành trình giữ nhịp ký ức Việt

Trong thời khắc cả nước hướng về Lễ kỷ niệm 80 năm Cách mạng tháng Tám thành công (19/8/1945 - 19/8/2025) và Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2/9/1945 -2/9/2025), điện ảnh Việt Nam đánh dấu thêm một cột mốc đáng nhớ: sự ra đời của Mưa Đỏ – bộ phim chiến tranh có quy mô và những lát cắt “va chạm lịch sử” hiếm thấy của Điện ảnh Quân đội Nhân dân sản xuất. Việc lựa chọn một đạo diễn nữ cho dự án này không chỉ thể hiện niềm tin mạnh mẽ, mà còn đặt ra thách thức chưa từng có.

Đạo diễn, sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam với quân hàm Thượng tá Đặng Thái Huyền. Bà hiện là Phó Giám đốc phụ trách Nghệ thuật của Hãng Điện ảnh Quân đội nhân dân, được Nhà nước Việt Nam phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ ưu tú năm 2024. 

Đạo diễn Đặng Thái Huyền – người đã nhiều lần khắc họa hình tượng người lính qua phim tài liệu và điện ảnh – lần này phải đảm nhiệm một “chiến dịch nghệ thuật” đặc biệt. Ở đó, sự chính xác và kỷ luật quân nhân được đặt ngang hàng với sáng tạo và cảm xúc, để tái hiện chiến tranh bằng ngôn ngữ điện ảnh vừa bi tráng, vừa chạm đến trái tim khán giả hiện đại, đặc biệt là công chúng trẻ - thế hệ vốn đã cách xa với hơi phả nóng hổi của khói lửa chiến tranh.

Với Mưa đỏ, nữ đạo diễn đã khiến nền điện ảnh Việt Nam rung chuyển những cú dư chấn từ những va chạm lịch sử sống động, khiến công chúng choáng ngợp trước mất mát, đau thương, những xung đột đau đớn của dân tộc, nhưng đồng thời cảm nhận được ý nghĩa, sự hy sinh, và niềm tự hào của những thế hệ kiên cường đã đi qua.

Khi nhận kịch bản Mưa Đỏ để đạo diễn, chị có trăn trở hay áp lực gì không?

Đạo diễn Đặng Thái Huyền: Nói là trăn trở thì chưa đủ, đó thực sự là một áp lực rất lớn. Bởi vì đây là dự án phim gắn với một ngày lễ kỷ niệm trọng đại của đất nước – Lễ kỷ niệm 80 năm Cách mạng tháng Tám thành công (19/8/1945 - 19/8/2025) và Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2/9/1945 -2/9/2025) – lại là một bộ phim chiến tranh quy mô lớn. Việc giao cho một đạo diễn nữ thực hiện thể hiện sự tin tưởng rất lớn từ lãnh đạo quân đội. Chính vì vậy tôi cảm thấy trách nhiệm nặng nề: phải làm tốt nhất, xứng đáng với niềm tin ấy. Đồng thời, kịch bản Mưa Đỏ vốn đã mang tính bi tráng, khốc liệt, rất mạnh. Bài toán của tôi là phải giữ đúng tinh thần ấy, nhưng vẫn đưa vào màu sắc cá nhân, để bộ phim vừa bi tráng, vừa mới mẻ, chạm được đến nhiều khán giả, đặc biệt là khán giả trẻ.

Khi dựng phim, chị có giữ quan điểm như trong kịch bản gốc của tác giả Chu Lai viết – về hai phía trong chiến tranh?

Đạo diễn Đặng Thái Huyền: Tôi nhất quán muốn thể hiện sự cân bằng trong Mưa Đỏ. Hai bên trong chiến tranh đều là những thanh niên ưu tú, tinh hoa của thời kỳ đó, không bên nào yếu kém. Họ chỉ khác nhau ở lý tưởng, hoàn cảnh lịch sử. Chính sự khác biệt này mới làm nổi bật tính bi tráng của cuộc chiến.

Điều này được khắc họa rõ ràng trong phim, khi khán giả ngồi tại rạp và hiểu được rằng phía ‘bên kia’ cũng vô cùng mạnh mẽ. Trong khi đó, bên đây chiến tuyến phần lớn là những sinh viên yêu nước, tay vốn quen sách vở, vũ khí thô sơ, điều kiện thiếu thốn. Sự hùng mạnh về vũ khí, nguồn lực của đối phương,... sự tương phản ấy mới làm nổi bật giá trị của chiến thắng và tinh thần chiến đấu kiên cường. Đây là thông điệp mà cả ekip chúng tôi muốn gửi gắm: chiến thắng không chỉ về mặt quân sự, mà là sự kết hợp giữa lòng dũng cảm, ý chí kiên cường và tinh thần không khuất phục.

Chị nhấn mạnh nhiều về phụ nữ và trẻ em trong phim, vì sao vậy?

Đạo diễn Đặng Thái Huyền: Trong bất kỳ cuộc chiến nào, nạn nhân chịu nhiều đau thương nhất luôn là phụ nữ và trẻ em. Nỗi đau của một người mẹ mất con vượt lên trên mọi ranh giới, vượt qua cả lý trí, chạm thẳng vào trái tim người xem. Trong Mưa Đỏ, cảnh cuối với hình ảnh hai bà mẹ ở hai chiến tuyến cùng chia sẻ nỗi đau chung là chi tiết mà tôi dành nhiều tâm huyết để khắc họa. Đây chính là màu sắc cảm xúc đặc trưng mà một đạo diễn nữ có thể mang vào bộ phim: nhạy cảm với bi kịch, tinh tế trong cách kể, và luôn đặt con người làm trung tâm.

Hình ảnh phụ nữ và trẻ em không chỉ là điểm nhấn về cảm xúc, mà còn là lời nhắc nhở về ý nghĩa nhân văn sâu sắc của chiến tranh – về những mất mát, về sự kiên cường và lòng trắc ẩn giữa bão táp lịch sử. Qua những khoảnh khắc này, tôi muốn khán giả không chỉ nhìn thấy cuộc chiến, mà còn cảm nhận được trái tim và nỗi đau của những con người ở phía sau các trận đánh.

Đọc thêm: Legacy 80: CGV kết nối triệu trái tim trong khoảnh khắc lịch sử A80

Điện ảnh chiến tranh thường nặng nề với những phân đoạn sinh tử, nhưng đạo diễn Đặng Thái Huyền lại dựng nên Mưa Đỏ bằng nhịp điệu cảm xúc đối lập: một khoảnh khắc bình yên liền kề một mất mát, sau tiếng cười là nước mắt, giữa lửa đạn vẫn bừng lên khát vọng sống.

Về ngôn ngữ nghệ thuật, chị đã xử lý ra sao để tái hiện chiến tranh vừa chân thật vừa hấp dẫn?

Đạo diễn Đặng Thái Huyền: Ngôn ngữ điện ảnh mà tôi theo đuổi luôn đặt sự đối lập lên hàng đầu: những khoảng lặng xen kẽ mất mát, niềm vui thoáng qua rồi lại đến đau thương. Tôi muốn khán giả không bao giờ đoán trước điều gì sẽ xảy ra, để cảm giác bất ngờ và căng thẳng giống như trong thực tế chiến tranh luôn hiện hữu.

Cảm giác bất định giữa sống và mất, hy vọng và tuyệt vọng là trái tim của câu chuyện. Chi tiết về bữa cơm, nắm cơm chính là hình ảnh đời thường mà bi tráng nhất: một bữa cơm dở dang, một nắm cơm chuẩn bị sẵn, nhưng không ai biết liệu ai còn sống để ăn nó sau trận đánh. Các chiến sĩ chuẩn bị cơ số lương thực đầy đủ, biết rằng sau trận đánh, không phải tất cả đồng đội đều còn sống. Họ vẫn chuẩn bị đầy đủ, vẫn hy vọng rằng tất cả sẽ trở về an toàn, nhưng chiến tranh không bao giờ đảm bảo điều đó. 

Sau những tiếng súng, không ai biết liệu người đang cầm nắm cơm ấy còn sống để ăn nó hay đã mất. Đó là những câu chuyện rất đời thường mà nhân chứng chiến tranh vẫn kể lại: sự sinh tồn, niềm hy vọng mong manh, và cả nỗi đau thầm lặng ẩn sâu trong từng miếng cơm.

Khi làm Mưa Đỏ, tôi luôn tò mò và đồng thời thách thức bản thân với không gian nghệ thuật mà phim yêu cầu. Đây là một bộ phim gắn liền với lớp lang lịch sử, và nhiệm vụ của tôi là tái hiện nó chân thực nhất có thể. 

Những lần  gặp gỡ gia đình liệt sĩ, mẹ Việt Nam anh hùng, những thương binh còn mang trên mình vết thương, tôi nhận ra đó không chỉ là nhiệm vụ, mà là một con đường phải đi đến cùng, giúp tôi dẫn dắt khán giả cảm nhận được một phần nhỏ nhưng chân thực nhất của lịch sử – từ nỗi đau, hy sinh, đến niềm hy vọng và lòng kiêu hãnh của con người trong chiến tranh.

Trong Mưa Đỏ, có khá nhiều phụ nữ tham gia vào ê-kíp. Theo chị, điều gì làm nên dấu ấn riêng của phụ nữ khi làm phim về chiến tranh?

Đạo diễn Đặng Thái Huyền: Khi được hỏi về việc lựa chọn ekip, tôi chia sẻ rằng Mưa Đỏ có sự tham gia của nhiều gương mặt nữ ở các vị trí chủ chốt. Điều này sẽ gây bất ngờ với công chúng bởi trong tâm thức nhiều người, phim chiến tranh thường gắn liền với đạo diễn nam. Thực tế, trong điện ảnh Việt Nam, những dự án lớn về chiến tranh thường chỉ do nam đạo diễn đảm nhận. Việc mở ra không gian cho nữ giới tham gia ở các vai trò quan trọng – từ đạo diễn, chỉ đạo nghệ thuật, âm thanh, tới diễn xuất – là một thử thách lớn, nhưng cũng là cơ hội để khẳng định năng lực và sức bền bỉ của phụ nữ trong lĩnh vực này.

Điều đáng chú ý là, trong một dự án chiến tranh, áp lực không nằm ở trình độ hay chuyên môn mà ở sức lực và tinh thần. Mưa Đỏ là bộ phim nặng về thể lực và cảm xúc, đòi hỏi sự hy sinh, bền bỉ và quyết liệt từ tất cả ekip. Những người phụ nữ trong đoàn phim đã vượt qua mọi khó khăn, ngày nào cũng đối diện với sự cố, nhưng không bao giờ bỏ cuộc. Chính sự bền bỉ và quyết tâm này đã giúp họ hoàn thành từng bước một, và từ đó góp phần tạo nên chất lượng nghệ thuật đỉnh cao cho bộ phim.

Bộ phim chiến tranh quy mô lớn nhất từ trước đến nay này đã minh chứng cho năng lực của các nữ đạo diễn và ekip: họ được công nhận không phải vì danh xưng, mà vì kết quả mà họ mang lại.

Chị áp dụng tinh thần quân nhân như thế nào trong quá trình chỉ đạo?

Đạo diễn Đặng Thái Huyền: Trong Mưa Đỏ, kỷ luật quân đội cũng được áp dụng để duy trì tinh thần chiến đấu và đồng điệu trong đoàn phim. Cảm giác làm phim giống như tham gia một chiến dịch lớn: người lãnh đạo phải vừa chỉ huy, vừa dẫn đường, vừa đảm bảo an toàn cho tất cả thành viên. Tôi không được phép thể hiện sự mệt mỏi hay bất cứ giây phút yếu lòng nào trước mặt đoàn phim; mọi ánh mắt đều hướng về tôi, và tôi phải là chỗ dựa để mọi người tiến về phía trước.

Cảnh quay liên quan đến vũ khí, thuốc nổ, hàng nghìn quân nhân tham gia đều được kiểm soát cẩn trọng, và tôi tự hào rằng đến thời điểm này không có sự cố nghiêm trọng nào xảy ra. Tinh thần kỷ luật và trách nhiệm của ekip, đặc biệt là các nữ thành viên, đã giúp mọi việc vận hành trơn tru, an toàn, đồng thời vẫn đảm bảo tự do sáng tạo cho nghệ thuật.

Với thế hệ trẻ hôm nay, chị đã dùng ngôn ngữ điện ảnh như thế nào để tiếp cận họ, giúp họ dễ dàng tiếp nhận một bộ phim lịch sử?

Đạo diễn Đặng Thái Huyền: Câu hỏi này rất thú vị. Khi làm Mưa Đỏ, tôi luôn cân nhắc góc nhìn của khán giả trẻ – những người vừa tự tôn dân tộc vừa giàu lòng yêu nước, nhưng lại tiếp cận lịch sử theo cách khác so với thế hệ trước. Từ việc lựa chọn diễn viên, dựng đại cảnh chiến tranh đến cách xây dựng không gian, âm thanh, ánh sáng… tôi cố gắng kết hợp cả kỹ thuật điện ảnh cổ điển và tư duy làm phim hiện đại. Đây là cách để tả lại lịch sử, nhưng đồng thời vẫn hấp dẫn, gần gũi với khán giả trẻ.

Một điểm quan trọng là việc giữ đúng định hướng chính trị, đảm bảo tính trung thực lịch sử, nhưng song song đó vẫn lồng ghép những yếu tố “thị trường” một cách tiết chế, để phim vừa chính thống vừa dễ tiếp nhận. Khán giả trẻ sẽ cảm nhận được nhịp điệu, cảm xúc, và sự bi tráng của câu chuyện mà không thấy nặng nề hay gượng ép.

Đọc ngay: Legacy 80: Họa sĩ Pháp - Việt Clément Baloup và những khung tranh vẽ lại ký ức kiều bào bị lãng quên

Ngoài ra, tôi luôn tin rằng khán giả là một phần của quá trình trải nghiệm. Dù chúng tôi cố gắng đưa hết tâm huyết vào phim, việc chạm đến trái tim khán giả hay không vẫn phải chờ phản hồi của họ. Chính sự đón nhận ấy mới khẳng định được hiệu quả của ngôn ngữ điện ảnh trong việc kết nối lịch sử với hôm nay.

Cuối cùng, tôi nhận thấy rằng tình yêu nước và tinh thần đoàn kết, lan tỏa từ khắp các vùng miền, chính là cầu nối mạnh mẽ nhất để thế hệ trẻ cảm nhận giá trị lịch sử và nhân văn của Mưa Đỏ. Khi họ bước ra rạp, đặc biệt là sau những cảnh cao trào, tôi hy vọng họ hiểu được ý nghĩa sâu sắc của chiến tranh, của hy sinh, và của lòng yêu nước – những thông điệp vượt thời gian mà bộ phim muốn gửi gắm.

Nhà văn Chu Lai, tác giả tiểu thuyết gốc đã trao gửi tinh thần của mình cho đoàn phim Mưa Đỏ. Khi xem bản dựng đầu tiên, ông chỉ nói một câu ngắn gọn: “Cảm ơn, vì các bạn đã giữ được tinh thần tôi gửi gắm.” Lời cảm ơn ngắn gọn, nhưng với đạo diễn Đặng Thái Huyền, đó là sự ghi nhận vô cùng giá trị, bởi ông là người khắt khe nhất, đồng thời cũng là người am hiểu sâu sắc giá trị văn học và điện ảnh. Sự công nhận ấy như một lời khẳng định rằng thông điệp nhân văn và cảm xúc trong Mưa Đỏ đã được truyền tải trọn vẹn.

ĐỌC NGAY

Legacy 80: Musique de Salon 17, Đức Trí và hành trình giữ nhịp ký ức Việt

Legacy 80: DTAP và khúc ca “Made In Vietnam” mừng Việt Nam 80 năm trường vinh

14 tựa phim tài liệu tín đồ ẩm thực không thể bỏ qua