Cover Đế chế gia đình Versace - Nhà thiết kế người Ý Gianni Versace (1946–1997) và em gái Donatella Versace (Ảnh: Instagram / @donatella_versace)
Đế chế gia đình Versace - Nhà thiết kế người Ý Gianni Versace (1946–1997) và em gái Donatella Versace (Ảnh: Instagram / @donatella_versace)
1 / 1
Gia đình, theo nghĩa thành văn và bất thành văn, là ý niệm bình dị nhất – và cũng là xa xỉ nhất trong guồng quay thời trang ước tính 1,7 nghìn tỷ USD đang chi phối đời sống của hơn 8,2 tỷ thành viên nơi hành tinh này
Danh từ nhà-mốt sinh sau đẻ muộn nhưng dễ dàng thường trú và thường trực trong từ điển Việt Nam, vì “nhà” là tiền tố có thể gán vào để gọi tên hầu hết những con người và nơi chốn có tính chuyên môn trải dài từ công-thương-dịch vụ-mỹ nghệ. Trong hệ quy chiếu của phương Tây, maison hoặc house cũng từng được dùng để gọi tên cho những cửa hàng gia đình trước khi được giới tinh hoa sử dụng như một danh xưng độc quyền – giới hạn trong các thương hiệu đã thành danh, cung phụng cho phong cách sống của những ai đam mê sống đời thật chất lượng. Charles Frederick Worth – “cha đẻ” của Haute Couture đã đặt tên cho công ty là House of Worth vào năm 1858. Để rồi từ dạo đó, ngành công nghiệp thời trang khai chi tán diệp với nhiều hơn nữa những tên họ đã trở thành thiêng liêng trong giới mộ điệu như thứ mặc niệm luôn canh cánh trong tim, mấp máy trên môi và phung phí trao hầu bao.
Đọc thêm: Nhìn lại sự nghiệp lừng lẫy của nhà thiết kế người Ý Giorgio Armani
Từ dạo đó, định hướng gia đình trị tiếp tục được phát huy trong giới thời trang với sự xuất hiện của những nhà mốt lẫy lừng, đặc biệt là tinh thần “la famiglia” thấm nhuần trong hệ tư tưởng của người Ý – phản ánh rõ nét nhất trong cách vận hành của những cái tên như Prada, Gucci, Versace, Missoni, Fendi, Armani, hay Ferragamo. Tất nhiên, cũng không hiếm lạ những câu chuyện huynh đệ, phụ tử hay phu thê tương tàn trong giới. Nhưng về cơ bản, những gì hậu thế lưu truyền chỉ thêm bất tử hóa cái tên của dòng họ, phủ thêm vài lớp mặc tích truyền kỳ để làm dày cho sử ký của thương hiệu. Di sản đồng nghĩa với xa xỉ, và ngược lại. Hai phạm trù này sáp nhập và liên kết mạnh mẽ từ những năm cuối thập niên 80 và đầu 90, khi phần lớn ngành công nghiệp thời trang chuyển mình từ công ty gia đình thành bộ máy tập đoàn hùng mạnh với mục tiêu tăng trưởng tối đa lợi nhuận.
Bên cạnh đó, những thương hiệu trẻ dần xuất hiện để tái định nghĩa khái niệm gia-đình-trị trong giới thời trang. Đó là The Row kín kẽ nhưng khăng khít tình chị em. Là tinh thần gia-đình-được-chọn (the chosen family) trong tập thể đội ngũ của Peter Do. Là Chrome Hearts với các thành viên nhà Stark chịu trách nhiệm cho việc vận hành kinh doanh phóng khoáng kiểu Hollywood. Tựu chung, tất cả đều là các thể chế khác về bản chất nhưng giống nhau về tính tập thể, gắn kết vì cơ đồ sáng tạo cái đẹp.
Xem thêm: Nhà thiết kế Hồng Kông cách tân di sản Pháp từ thế kỷ 17
Khi tủ quần áo trở thành “mặt trận” của cuộc chiến giữa các gia tộc
Đã bao giờ bạn tự hỏi đâu là mẫu thiết kế quần áo đầu tiên cộp mác danh tính của một dòng họ? Mốt logomania đã từng được các hiệp sĩ Trung Cổ hết sức lăng xê từ tận thế kỷ 12, với những chiếc gia huy đầu tiên được đính kết lên áo quần. Ở đầu cầu phương đông của lục địa Á – Âu, đơn cử có hệ thống kamon (gia văn) của các thị tộc đứng đầu Nhật Bản, trở thành nét văn hóa cực thịnh dưới thời Edo. Trở về với thực tại đương thời, logomania vẫn vương bụi trần của bản chất chính trị dù nó đã trở thành một phần của xu hướng và văn hóa đại chúng. Bề dày di sản và ngôn ngữ thương hiệu được gói ghém trong một dãy chữ cái hay hình ảnh cách điệu, thầm lặng thông điệp về việc người mặc thuộc về dòng dõi thị tộc nào: D&G vì tôi sành ăn sành mặc kiểu phồn thực Địa Trung Hải; Prada vì tôi hợp thời kiểu trí thức ngầm; hay Ralph Lauren vì tôi lành mạnh và thành đạt v.v…
Xem thêm: Prada chào đón Karina: Biểu tượng thời trang mới của K-pop
Khi gắn liền bản thân với một thương hiệu, đó cũng là lời tuyên ngôn rằng cá tính thời trang của tôi thuộc về những gì nhà mốt đó đại diện, rằng tôi chia sẻ cùng chuỗi DNA mỹ học, là một phần trong dòng dõi trâm anh thế phiệt am tường mọi thú phong lưu thế tục. Trong một vài trường hợp đặc biệt, có những gương mặt vàng đường hoàng đặt chân vào nhà mốt và ghi tên mình vào gia phả như người cống hiến hết mực cho doanh thu và độ nhận diện của thương hiệu – dĩ nhiên kèm theo là sự đối đãi nồng nhiệt như ruột rà thân tín.
Above Show diễn Prada F/W 2021 Menswear, đồng sáng tạo bởi GĐST Miuccia Prada và Raf Simons (Ảnh: Prada)
Show diễn Prada F/W 2021 Menswear, đồng sáng tạo bởi GĐST Miuccia Prada và Raf Simons (Ảnh: Prada)
1 / 1
Những đứa con cưng và công cuộc tái định nghĩa định mức nuông chiều
Dừng chân ghé mắt vào xem video YouTube của phú bà Christine Chiu, người xem sẽ có cơ hội nắm bắt được lát cắt nhỏ nhưng vô cùng thú vị về mối quan hệ giữa khách hàng thân thiết và nhà mốt cao cấp. Trong suốt một thập kỷ gắn bó với Chanel, Christine Chiu cho biết nhân sự phụ trách việc may đo cho mình không có sự thay đổi. Vì biết Christine thích chi tiết đính pha lê, thợ may của Chanel đã chủ động tự đề xuất với cấp trên để thay đổi thiết kế gốc, điểm xuyết thêm đường diềm đính đá long lanh đúng ý của cô.
Theo một câu chuyện bên lề khác được chính chủ chia sẻ trong cùng video, nhà mốt hoa trà còn sẵn sàng làm đi làm lại một mẫu đầm Haute Couture đến tận bốn lần và chịu lỗ vốn khi biết cô phải trải qua thời kỳ thụ tinh ống nghiệm khó khăn cùng những đợt thay đổi ngoại hình đột ngột trong suốt khoảng thời gian ấy. Sự kiên nhẫn và thấu hiểu của nhãn hàng được đền đáp. “Tuy mất tiền khi thực hiện đơn đặt hàng này nhưng bù lại, họ có được một khách hàng thân thiết suốt cả đời”, Christine Chiu xúc động khẳng định.
Đừng bỏ lỡ: Vinfast và câu chuyện về di sản của người giàu nhất Việt Nam
Năm 2023, dân tình được phen xôn xao khi bàn tán về sự xuất hiện của Christine trên thảm đỏ Met Gala với chủ đề tri ân Karl Lagerfeld. Nhiều người bày tỏ sự không hài lòng khi quý bà Wintour vốn khắt khe lại mời phú bà kiêm ngôi sao truyền hình thực tế của “Bling Empire” đến đêm hội mà không biết rằng, nhân vật này vốn có mối quan hệ thâm sâu với nhà mốt CHANEL và được cho là đã tặng đến 10 mẫu thiết kế Haute Couture trong kho sưu tầm cá nhân đến Viện trang phục (The Costume Institute) nhân dịp này.
Không chỉ dừng lại ở quà tặng sinh nhật, tiệc trà chiều, buổi thử đồ riêng, thiệp viết tay hay ghế ngồi hàng đầu xem show diễn kèm những cái bắt tay chào hỏi thân tình với nhà thiết kế ở hậu trường, đỉnh cao của sự gắn kết không phải là cảm giác được đối đãi như VVIP, mà chính là cảm giác được đối đãi như đứa con cưng trong nhà. Bởi lẽ, tính gia đình gắn với tính thuộc về và tính chủ quyền của mỗi cá nhân.
Đã có đứa con cưng nhận được mọi ưu ái thì hẳn nhiên, sẽ có đối trọng nhận mọi chú ý có phần khắt khe nhưng cần kíp cho sự phát triển cơ nghiệp: những đứa con đầu sóng ngọn gió với bổn phận “thừa kế”.
Đọc thêm: Thưởng thức ẩm thực Pháp “haute couture” tại La Maison 1888 cùng bếp trưởng Christian Le Squer
Bản chất của thời trang là gia đình. Có thể thấy, hầu hết các thương hiệu thuộc quyền sở hữu trước nhất là của người trong nhà, chứ không phải nhà băng
Nhập gia tùy tục, kế thừa... tùy duyên
Above Show diễn Haute Couture của Galliano cho Dior tại Nhà hát Opera Garnier tại Paris, năm 1998 (Ảnh: Miquel Benitez / REX / Shutterstock)
Show diễn Haute Couture của Galliano cho Dior tại Nhà hát Opera Garnier tại Paris, năm 1998 (Ảnh: Miquel Benitez / REX / Shutterstock)
1 / 1
Thử mường tượng một phép so sánh thú vị: Nếu mỗi nhà mốt là một cây gia phả, thì từng lứa giám đốc sáng tạo cũng chính là những người thừa tự qua từng thế hệ. Như quý bà Miuccia Prada phải tạm dừng sự nghiệp chính trị của mình để xắn tay áo lên mà xốc lại cơ nghiệp gia tộc – một chân dung gương mẫu xứng danh con cháu tận tụy cho nghiệp nhà. Nhưng cũng đừng quên, đôi khi chính những đứa con hoang đàng nhất lại là kẻ đưa gia tộc sang trang khải hoàn. John Galliano đã từng là “tội đồ” của Dior nhưng điều đó không ngăn ông trở thành “công thần” của Margiela. Đó là chưa kể một vài người thừa kế thỏa đáng đột ngột rời vòng tay gia đình, mà nguyên nhân đằng sau chỉ có người trong cuộc mới biết.
Cuối cùng thì, khái niệm gia đình cũng chỉ là những giả định tương đối. Chỉ có di sản là trường tồn với vô vàn dị bản của một giấc mộng duy mỹ, được hoài thai bởi những kẻ tưởng như duy ngã độc tôn nhưng thực chất cũng chỉ là đứa con của thời cuộc.
Bài viết đăng tải từ bài gốc trên ấn phẩm in Tatler Vietnam số tháng 10/2024 - Family & Legacy
Topics
