VinFast và câu chuyện về di sản của người giàu nhất Việt Nam

Năm 2019, Quân Anh lần đầu ngồi cạnh bố lúc ông trả lời phỏng vấn báo chí. Ông Vượng nhấn mạnh mục đích là để “ươm mầm”, để học hỏi. Từ cuối năm 2023, Quân Anh xuất hiện trước công chúng với vai trò mới và có phần rõ ràng hơn tại VinFast: phụ trách khối sản xuất của hãng xe điện Việt Nam. Qua đó, Quân Anh không chỉ làm việc với các đối tác và đội ngũ trong nước mà còn tham gia vào hoạt động của các cơ sở sản xuất của VinFast ở nước ngoài. Đầu năm nay, người con trai lớn lần đầu đứng chung khung hình với bố khi cùng tiếp đón Tổng thống Indonesia Joko Widodo đến nhà máy sản xuất ôtô của VinFast ở TP Hải Phòng. Tại đây, Quân Anh trực tiếp giới thiệu các tính năng của mẫu xe VF9 cho ông Widodo, sau khi vị nguyên thủ ngồi thử chiếc xe do tỷ phú Phạm Nhật Vượng cầm lái.

“Tôi có thể thấy rằng ông Vượng sẽ bồi đắp con trai cả cho các vai trò cao hơn trong tương lai tại VinFast (có thể là người kế nhiệm) và có thể ông sẽ tham khảo ý kiến của con trai cả trong một số quy trình ra quyết định như một phần của quá trình bồi dưỡng đó. Tôi cũng thấy một điểm tích cực trong kịch bản này: Với tư cách là Phó tổng giám đốc phụ trách Khối sản xuất, con trai cả của ông Vượng sẽ cung cấp cho ông thông tin và dữ liệu cần thiết giúp ông Vượng có khả năng đưa ra quyết định dựa trên bằng chứng. Vì vậy theo một cách nào đó, cả ông Vượng và con trai đều tham gia vào quá trình ra quyết định tại VinFast, chỉ ở các vai trò khác nhau”, TS Gavin Nicholson, giảng viên ngành Quản trị nguồn nhân lực, Khoa Kinh doanh, Đại học RMIT Việt Nam bình luận với Tatler.

Trong khi đó, người con trai thứ hai của vị doanh nhân - Phạm Nhật Minh Hoàng - đang hoàn thành chương trình học nhưng vẫn đồng thời làm việc tại bộ phận marketing của VinFast toàn cầu. Dù vậy, Minh Hoàng chưa có đủ thời gian và cơ hội để khẳng định bản thân trong doanh nghiệp do bố mình cầm trịch, vai trò của người con này cũng chưa được công bố rộng rãi.

Ông Phạm Nhật Vượng từng chia sẻ với nội bộ tập đoàn rằng sẽ tiến hành giao việc cho các con để làm quen với việc điều hành cũng như những quy trình, nhân sự và mọi thứ khác tại doanh nghiệp, để các con có cơ hội làm việc trong thực tế. Tuy nhiên, hiện tại, con gái út Phạm Nhật Minh Anh và con dâu Bùi Lan Anh của vợ chồng ông chưa lộ diện trước truyền thông.

Hiện tại, theo TS Nguyễn Quỳnh Phượng, giảng viên ngành Quản trị, Khoa Kinh doanh, Đại học RMIT Việt Nam, HĐQT của VinFast Auto Ltd có 6 thành viên, bao gồm 2 giám đốc độc lập, tính đến ngày 1/5/2024. Người sáng lập, ông Phạm Nhật Vượng, là Tổng giám đốc điều hành hiện tại và là thành viên của HĐQT; trong khi Tổng giám đốc điều hành trước đó, bà Lê Thị Thu Thủy, hiện là Chủ tịch. Nasdaq yêu cầu HĐQT cần có đa số là giám đốc độc lập; tuy nhiên, với tư cách là đơn vị phát hành cổ phiếu tư nhân nước ngoài (FPI), VinFast hiện được miễn trừ.

Phạm Nhật Vượng là cổ đông kiểm soát với 99,46% cổ phiếu của VinFast. Bà Lê Thị Thu Thủy, Chủ tịch, cũng là Giám đốc điều hành của Vingroup. “Vì chỉ có 2 giám đốc trong một HĐQT gồm 6 thành viên, nên sẽ rất khó để họ có lập trường ngược lại. Khả năng cao, ông Vượng vẫn là người có tiếng nói cuối cùng trong các quyết định và chiến lược của VinFast”, TS Phượng nhìn nhận.

Hồi giữa tháng 7/2024, VinFast đã đưa ra thông tin cập nhật về hoạt động kinh doanh trong quý II/2024. Trong đó, công ty thừa nhận có một số yếu tố có thể khiến hoạt động kinh doanh bị chệch hướng, bao gồm nhưng không giới hạn ở khả năng gây ảnh hưởng đáng kể của cổ đông kiểm soát (cụ thể là ông Vượng) và sự phụ thuộc vào hỗ trợ tài chính và các hỗ trợ khác từ Vingroup và các công ty liên kết của tập đoàn, cùng nhiều yếu tố khác.

Nhìn vào 2 trong số những cái tên lớn nhất trên thị trường xe điện hiện nay, TS Nguyễn Quỳnh Phượng cho biết ở Tesla và BYD, các nhà sáng lập nắm giữ lần lượt 13% và 38,5% cổ phần tính đến năm 2024. Nhà sáng lập của các doanh nghiệp này đã dần bán ra cổ phần qua các năm. TS Phượng cho rằng đối với một công ty trẻ như VinFast, có thể hiểu được rằng ở giai đoạn đầu, người sáng lập cần kiểm soát để đưa ra quyết định nhanh chóng trên thị trường cạnh tranh và đầy biến động. Tuy nhiên, trong tương lai, nếu công ty nhận được nhiều khoản đầu tư bên ngoài hơn, đặc biệt là những khoản đầu tư liên quan đến công dân Mỹ hoặc hơn 50% tài sản của công ty nằm ở Mỹ, công ty sẽ không còn đủ điều kiện là FPI nữa nên sẽ cần áp dụng quy tắc HĐQT độc lập đa số. Bên cạnh đó, các cổ đông tổ chức có tỉ lệ sở hữu cao sẽ có tiếng nói mạnh mẽ. Những yếu tố này sẽ dẫn đến nhiều thay đổi hơn về cách thức quản trị và điều hành công ty.

Không chỉ phụ thuộc nhiều vào những quyết định của nhà sáng lập Phạm Nhật Vượng, Vingroup và các doanh nghiệp thành viên còn sở hữu bộ máy nhân sự cấp cao bao gồm nhiều người đã làm việc lâu năm với tuổi đời, tuổi nghề lẫn sức ảnh hưởng lớn trong nội bộ. Vì vậy, dù là các nhân tài trong và ngoài nước hay những người con 9X thì vẫn phải đối diện với nhiều áp lực khi tham gia vào công việc điều hành doanh nghiệp.

Có thể bạn chưa biết: Nhà sản xuất “Mưa rơi trên cánh bướm” tiết lộ bí quyết thành công của bộ phim

Tại VinFast, cuộc chuyển giao còn bị ảnh hưởng bởi bối cảnh kinh doanh hiện tại và triển vọng tương lai của doanh nghiệp. Với cái ông Phạm Nhật Vượng gọi là “dự án cống hiến” mang mục tiêu xây dựng thương hiệu xe điện của Việt Nam mang tầm quốc tế, gia đình thuộc danh sách Danh sách 750 doanh nghiệp gia đình lớn nhất thế giới được cho là đang “đốt tiền”, bởi ngành công nghiệp ôtô nói chung và EV nói riêng thời gian qua vẫn liên tục đối diện nhiều thách thức.

Theo TS Greeni Maheshwari, giảng viên cấp cao ngành Quản trị, Khoa Kinh doanh, Đại học RMIT Việt Nam, ông Vượng, hiện 56 tuổi, có cơ hội bắt đầu quá trình kế nhiệm ngay bây giờ để chuẩn bị tốt cho vai trò lãnh đạo của các con khi ông 65 tuổi. “Bằng cách bắt đầu lập kế hoạch kế nhiệm ngay bây giờ, ông Vượng có thể cung cấp cho các con trai những kinh nghiệm quan trọng, xây dựng uy tín và giúp họ phát triển sự hiểu biết sâu sắc về doanh nghiệp, đồng thời cung cấp sự cố vấn và hướng dẫn sát sao.

Việc thiết lập mốc thời gian 5-10 năm sẽ cho phép ông Vượng để các con trai của mình tham gia vào các trách nhiệm quan trọng, dần dần mở rộng quyền hạn của các con và tiếp tục giám sát các quyết định quan trọng. Việc chuyển giao trách nhiệm theo cấu trúc và dần dần này sẽ tạo điều kiện cho quá trình chuyển giao thế hệ diễn ra suôn sẻ và hiệu quả, cuối cùng đảm bảo sự thành công và ổn định lâu dài của công ty”, TS Greeni nêu quan điểm.

Vị chuyên gia này cũng cho rằng việc để thế hệ tiếp theo tham gia vào các trách nhiệm quan trọng có thể thúc đẩy sự đổi mới và tăng trưởng trong VinFast. Dù vậy, quá trình chuyển giao thế hệ đi kèm với một số thách thức, trong đó có sự phản kháng từ các lãnh đạo cấp cao hoặc đội ngũ nhân viên hiện tại, do đó điều cần thiết là phải đảm bảo rằng thế hệ tiếp theo giành được sự tin tưởng và tôn trọng của tổ chức.

Đọc thêm: Những dấu ấn Hedi Slimane để lại trước khi rời Celine

Dù vậy, như chia sẻ của Tiến sĩ Peter Bartels, Lãnh đạo Dịch vụ Doanh nghiệp Tư nhân và Gia đình Toàn cầu của PwC tại Đức, ngoài việc chuẩn bị cho thế hệ thứ 2 nhận chuyển giao, thế hệ thứ nhất cũng cần được chuẩn bị cho việc về hưu. Vị chuyên gia nêu bật góc nhìn thú vị rằng nếu những nhà sáng lập không có thú vui bên ngoài, họ sẽ cảm thấy chán và tiếp tục can thiệp vào việc điều hành doanh nghiệp của các con. Với ông Phạm Nhật Vượng lúc này, ông nói rằng bản thân ngủ đủ 8 tiếng mỗi đêm và bắt đầu ngày mới bằng cách chơi đùa với các cháu.

ĐỌC THÊM:

Family & Legacy - Ấn phẩm đầu tiên định hình sự hiện diện của Tatler tại Việt Nam

Di sản nghề may tại Cao Minh Tailor - Vẻ đẹp ẩn giấu trong từng đường khâu

Khám phá ẩm thực Nhật Bản tại Pause + Savour mùa 4 trong tháng Mười