Di sản nghề may tại Cao Minh Tailor

Oct 10, 2024

Cover Cao Minh Tailor là di sản may đo cao cấp truyền đời từ năm 1948 bởi cụ Lý Minh. Trong ảnh là Nghệ nhân Lý Cường, con trai cụ Lý Minh

Cao Minh Tailor là di sản may đo cao cấp truyền đời từ năm 1948 bởi cụ Lý Minh. Trong ảnh là Nghệ nhân Lý Cường, con trai cụ Lý Minh

1 / 1

Nằm trên con đường Hai Bà Trưng huyết mạch, Cao Minh Tailor gây ấn tượng với kiến trúc Đông Dương thanh lịch và cổ kính

Cao Minh Tailor, được thành lập vào năm 1948, là một trong những nhà may đo bespoke lâu đời và uy tín nhất tại Việt Nam. Câu chuyện của thương hiệu không chỉ dừng lại ở những đường kim mũi chỉ xuất sắc, tư duy làm nghề của một nghệ nhân mà còn trong cách gia đình này đã tôn tạo và phát triển di sản qua hơn ba thế hệ. Là thương hiệu tiên phong trong ngành công nghiệp may đo cao cấp tại Việt Nam, Cao Minh cũng đã thành công khi thâm nhập vào các thị trường quốc tế, bao gồm cả Nhật Bản, nơi nổi tiếng với các tiêu chuẩn chất lượng khắt khe.

Tìm đến Cao Minh, cũng là tìm đến một tinh hoa nghề may, nơi từng đường kim mũi chỉ đã tạo nên những bộ suit may tay độc nhất vô nhị.

Một trong những điểm đặc trưng tạo dựng tên tuổi cho Cao Minh chính là tay nghề may đo, nhất là khi ông Lý Minh, người sáng lập thương hiệu, từng được Nhà nước phong tặng danh hiệu “Nghệ nhân ngành may”. Vậy để bắt đầu buổi trò chuyện hôm nay, đầu tiên, xin anh hãy mô tả đôi điều về một bộ suit chuẩn mực của nhà may Cao Minh.

Nicolas Minh-Nguyen (NMN): Yếu tố đầu tiên là phải “Đúng”, sau đó mới là “Thoải mái”, và sau cùng mới là “Đẹp”. Từ xưa đến nay, những khách hàng của Cao Minh đa phần là chính khách, hay những người muốn ăn vận chỉn chu trong những dịp quan trọng. Thế nên, yếu tố “Đúng” là vô cùng quan trọng. “Thoải mái”, vì như vậy, khách hàng mới có thể thể hiện được bản thân hay đạt được mục đích trong những sự kiện trọng đại như vậy. Cuối cùng mới là “Đẹp”, và phải có sự kết hợp của cả ba yếu tố mới làm nên một sản phẩm may đo đến từ Cao Minh.

Làm thế nào để phân biệt một bộ suit đến từ Cao Minh với những bộ suit đến từ các nhà may khác?

NMN: Cao Minh làm may đo, nên mọi thứ đều cụ thể, để tạo nên một bộ trang phục hòa làm một với người mặc. Thông thường, các nhà may sẽ cố gắng tạo một điểm nhấn nào đó để trở nên khác biệt với các nhà may khác, nhưng Cao Minh làm nên bộ trang phục để giúp người mặc trở nên đúng với họ nhất, hoặc đúng với con người mà họ đang hướng tới nhất. Đó là nguyên lý của may đo, và cũng là điều khiến nhà may trở nên khác biệt với nhà mốt. Nhà mốt sẽ cố gắng làm thứ gì đó để trở nên khác lạ, đôi khi không đúng với mục đích sử dụng, nhưng đó là thời trang. Còn với nhà may, chúng tôi sẽ trò chuyện rất nhiều với khách hàng về mục đích của họ, và tiến hành nâng cấp hay điều chỉnh sản phẩm sao cho phù hợp với ý muốn của họ nhất.

Above Ông Lý Cường và hai người con gái-con rể Lý Nhi và Nicolas Minh-Nguyen

Ông Lý Cường và hai người con gái-con rể Lý Nhi và Nicolas Minh-Nguyen

1 / 1

Ông có thể nói qua quy trình làm ra một bộ suit của Cao Minh?

Lý Cường (LC): Cao Minh là một nhà may đo, nên quy trình làm ra bộ suit khá phức tạp và tỉ mỉ. Thứ nhất, từ số đo và nhận định dáng khách, chúng tôi sẽ ra một bộ rập dành riêng cho vị khách đó. Mỗi vị khách sẽ có một bộ rập riêng, không ai trùng với ai. Thứ hai là cắt vải. Đây là công đoạn rất quan trọng, vì trước đó, chúng tôi phải xử lý chất liệu sao cho ổn định, mỗi chất liệu đòi hỏi một cách xử lý khác nhau. Vải đã thế, phụ liệu còn có sự biến động nhiều hơn, đòi hỏi nhiều cách xử lý khác nhau như xử lý nhiệt, ủi, ngâm nước, phơi nắng, kiểu cắt… Đôi khi, một loại vải đòi hỏi chúng tôi xử lý đến 3-4 lần, qua 3-4 giai đoạn, mới có thể ổn định và cắt theo rập.

Công đoạn thứ ba là mồi dấu, để khi ráp các phần với nhau đều trùng khớp và đối xứng. Công đoạn thứ tư là tạo ra bộ dựng. Một chiếc áo suit bao gồm 3 lớp, lớp ngoài, lớp dựng và lớp lót (lớp trong cùng). Bộ dựng đó sẽ giúp dựng đứng chiếc áo lên, ổn định form áo. Công đoạn thứ năm là ráp, theo dạng bán thành phẩm để khách thử, sau đó tiếp tục điều chỉnh tùy theo vóc dáng và sở thích của khách, đôi khi còn theo chất liệu. Việc điều chỉnh này có thể dao động từ 1-3 lần.

Công đoạn thứ sáu là tháo toàn bộ áo, tháo cả bộ dựng, và may lại, từ lớp ngoài đến lớp trong, may thêm chi tiết, rồi ráp lại bộ dựng trên thân chính, ráp ba lớp lại với nhau, hai thân trước với thân sau, để hoàn chỉnh chiếc áo. Thứ bảy là những tinh chỉnh nhỏ như làm khuy và các đường trang trí. Thứ tám là ủi định hình. Đây là khâu sẽ nắn nót, điều chỉnh lại những điểm khuyết không tránh khỏi khi may, đòi hỏi người có nhiều kinh nghiệm. Cuối cùng, không kém phần quan trọng, chính là kiểm định chất lượng.

Nhìn chung, chín bước này là những bước chung, còn nếu tách nhỏ ra, quy trình làm ra bộ suit lên đến mười một bước. Giai đoạn bán thành phẩm thường kéo dài trong một ngày, còn thành phẩm kéo dài từ 2-3 ngày, tùy theo chất liệu vải, và độ khó của kiểu dáng mà khách chọn. Tình bình quân toàn bộ quy trình là 10 ngày – 2 tuần. Trong một số trường hợp cần thiết, chúng tôi vẫn có thể có một quy trình riêng để tạo nên bộ suit chỉ trong vòng ba ngày.

Đâu là bộ suit để nhiều nhiều ấn tượng và cảm xúc lớn nhất đối với ông?

LC: Từ trước đến nay, những bộ suit từ Cao Minh đều là sự kết hợp từ kỹ thuật may bằng tay và bằng máy. Bộ suit mang đến cho tôi nhiều cảm xúc nhất chính là một bộ được làm hoàn toàn bằng tay với vài chục ngàn mũi khâu, đòi hỏi một người thợ may liên tục trong vòng hai tuần lễ, nhiều hơn rất nhiều so với thời gian thông thường là ba ngày.

NMN: Chúng tôi từng may một bộ quân phục cho vị tướng về hưu. Thông thường, quân phục được nhà nước may, nhưng vào thời điểm nghỉ hưu, vị tướng này đã gửi nút và một số phụ liệu khác sang để Cao Minh thực hiện bộ quân phục làm di vật để lại cho con cháu. Chúng tôi cảm thấy vô cùng vinh hạnh khi những thành phẩm của mình được khách hàng trân trọng đến như vậy.

Above Nghệ nhân may đo Lý Cường

Nghệ nhân may đo Lý Cường

1 / 1

LC: Một vị khách khác cũng rất đặc biệt là thầy Giản Tư Trung, khi đặt chúng tôi may cùng một kiểu đồ trong suốt 20 năm qua, trong bất cứ sự kiện hay hoạt động gì. Đó là bộ trang phục đã được chấp thuận đặc biệt để thầy đến gặp thủ tướng, vì thông thường, người ta phải mặc suit trịnh trọng, có màu đậm. Bộ trang phục đó là kết quả của một lần thầy đến thảo luận cùng tôi, để tìm hiểu về một bộ trang phục có thể dùng cho tất cả mọi dịp, tiếp xúc với mọi người trong mọi giới, từ thấp đến cao. Đó là điều không dễ dàng chút nào. Sau nhiều lần trải nghiệm và thử, chúng tôi đã chọn được một kiểu áo không hẳn là suit, nhưng cũng không phải là sơ mi, nhưng lại là kiểu mà thầy thích và được chấp thuận.

NMN: Việc tạo nên một bộ trang phục riêng dành cho khách hàng chính là tạo nên dấu ấn riêng biệt của người mặc chứ không phải của Cao Minh, và cũng là nền tảng tạo nên thành công của Cao Minh cho đến ngày hôm nay.

Được biết Nhà may Cao Minh từng phục vụ cho Đại tướng Võ Nguyên Giáp và nhiều vị chính khách, ông có thể nói thêm qua đôi điều về tệp khách hàng của Cao Minh được không? Có sự thay đổi nào trong tệp khách hàng này kể từ những ngày đầu khi Cao Minh được thành lập cho đến hiện tại, khi Cao Minh đã trở thành một doanh nghiệp thời trang thiết kế xa xỉ?

NMN: Từ những ngày đầu, âu phục là dành cho người Pháp khi đến Việt Nam, nên những nhà may đầu tiên là của người Pháp. Cụ Lý Minh từng làm việc trong một nhà may như thế, nên có thể thấy Cao Minh mang đôi chút ảnh hưởng của văn hóa và thời trang Pháp, nghĩa là có sự phóng khoáng, thoải mái hơn. Vào thời điểm đó, chỉ những người tinh hoa, thuộc tầng lớp cao của xã hội mới mặc suit, và sau đó là các thế hệ con cháu của họ. Nhưng càng về sau, nhu cầu này trở nên phổ biến hơn với nhiều người, và Cao Minh phát triển dựa theo nhu cầu của khách hàng. Nếu như trước đây, độ tuổi trung bình để mặc suit của một người là tầm 40, 50 tuổi, thì giờ đây, người mặc suit có thể ở độ tuổi ngày càng trẻ, như 18, 19 tuổi. Họ có những nhu cầu khác, và chúng tôi cũng phải thay đổi để đáp ứng được những nhu cầu ấy.

Photo 1 of 3 Cụ Lý Cường

Photo 2 of 3 Nicholas Minh-Nguyen

Photo 3 of 3 Lý Nhi

Cụ Lý Cường

1 / 3

Cao Minh đã đi từ một nhà may cao cấp đến doanh nghiệp thời trang thiết kế xa xỉ như thế nào? Trong quá trình đó, nhà may đã trải qua những bước thăng trầm ra sao?

NMN: Khi nói đến khái niệm nhà may, đa số mọi người sẽ nghĩ đến chuyện may suit, nhưng như tôi đã nói, khi làm việc với khách hàng, chúng tôi sẽ trò chuyện với khách rất nhiều để hiểu sâu hơn về nhu cầu, và lên hẳn một tủ đồ cho họ chứ không chỉ là một bộ suit. Sau nhiều năm như thế, chúng tôi đã tạm tạo dựng được những bộ sưu tập được thiết kế riêng cho từng người, với từng nhu cầu khác nhau. Đến đây, một ý tưởng bắt đầu xuất hiện, rằng tại sao chúng tôi không làm nên những bộ sưu tập phục vụ cho đại chúng? Đó là điều chúng tôi đang phát triển từ nhu cầu thật của khách hàng, cộng với hiểu biết và kinh nghiệm chuyên môn.

Những thế hệ thợ may của Cao Minh đã được tuyển chọn và đào tạo như thế nào?

LC: Riêng xưởng của Cao Minh hiện có 50 thợ may, chưa tính nhân viên bên ngoài, để phục vụ cho hai cửa hàng. Cho đến bây giờ, Cao Minh vẫn có những người thợ làm từ thời của bố tôi là ông Lý Minh, họ bắt đầu công việc từ những năm 17, 18 tuổi, giờ đây đã lên chức ông, bà. Tiếp tục là những lớp thợ may kế thừa, một số thợ may sẽ giới thiệu người nhà, con cái của họ vào làm tiếp, một số khác sẽ tự đến ứng tuyển. Dù là hình thức nào, đã có kinh nghiệm làm việc hay chưa thì họ cũng sẽ trải qua một thời gian đào tạo kỹ thuật của Cao Minh, trong đó để học làm nên một bộ suit có thể cần thời gian đến cả năm, áo sơ mi thì 3-6 tháng, tùy vào khả năng của mỗi người.

NMN: Thông thường, mỗi thợ may sẽ thực hiện xuyên suốt một món đồ nào đó. Nhưng trong những trường hợp hạn chế về thời gian, có thể 3-4 người sẽ làm chung một món. Đó cũng là một điểm khác biệt của Cao Minh khi không bị gò bó trong phương thức làm truyền thống, và quá bị ảnh hưởng bởi tay nghề của một người. Chúng tôi áp dụng cách thức này để đảm bảo sự đồng đều trong chất lượng của sản phẩm.

Above Sự chăm chút, tỉ mỉ và khéo léo của người nghệ nhân

Sự chăm chút, tỉ mỉ và khéo léo của người nghệ nhân

1 / 1

Anh từng chia sẻ, sự cố Covid-19 từng mang đến nhiều vị khách mới cho Cao Minh khi nhiều người không thể bay sang Pháp và Ý để đặt may bespoke suit. Họ tìm đến Cao Minh và nhận ra ở Việt Nam cũng có một điểm đến mang lại những bộ bespoke suit chuẩn mực không kém. Thời gian vừa qua cũng chứng kiến sự bùng nổ của phong cách thời trang Quiet Luxury, khi người ta tạm quên xu hướng và tập trung vào những điều cốt lõi của thời trang. Anh có nghĩ rằng thời kỳ hoàng kim của bespoke suit và những trang phục chỉn chu, chuẩn mực tại Việt Nam sắp trở lại?

NMN: Tôi muốn nói thêm rằng cũng từ sự cố Covid, chúng tôi có thêm một thế hệ khách hàng trẻ, là con của những khách hàng thân thiết của Cao Minh. Trước đó, các bạn có thói quen mua đồ may sẵn từ những thương hiệu thời trang nổi tiếng. Mãi đến khi không có cơ hội để ra nước ngoài, họ mới thử tìm đến các thương hiệu như Cao Minh và gắn bó luôn tới giờ.

Theo tôi, luôn có một vị trí nhất định dành cho trang phục may đo, vấn đề là có bao nhiêu người có thể phục vụ được cho nhóm khách hàng đó. Thời đại nào cũng có những lớp người tinh hoa, và Việt Nam đang là một thị trường rất tiềm năng. Việt Nam đang là nước có tốc độ phát triển nhanh nhất khu vực, nhóm người tinh hoa ngày càng nhiều, càng mang đến tiềm năng cho những bộ bespoke suit. Thế nên, chúng tôi phát triển cùng lúc hai dòng sản phẩm, để phục vụ được cho cả những vị khách hàng có nhu cầu từ cơ bản đến cao hơn thế nữa.

“Việt hóa Âu phục chính là sứ mệnh và tạo nên giá trị khó thay thế của Cao Minh.” Hiện tại Cao Minh đang làm điều này như thế nào?

NMN: Trang phục là thứ thể hiện văn hóa hay nếp sống của một xứ sở, vùng miền. Những bộ suit của Anh, Pháp, Ý sẽ có sự khác nhau, và Việt Nam cũng thế. Việt hóa âu phục là điều chỉnh thông số phù hợp với kích cỡ của người Việt Nam, đồng thời tìm kiếm loại chất liệu thích hợp với đặc điểm khí hậu tại Việt Nam. Chúng tôi thậm chí còn thay đổi cấu trúc của bộ dựng bên trong sao cho chiếc áo mềm mại và thoáng nhất có thể, không khiến cho cử chỉ của người mặc trở nên cứng nhắc. Chúng tôi có những loại vải không xuất hiện ở bất cứ thương hiệu nào khác, là kết quả của việc nghiên cứu, đặt riêng, hoặc tìm đến những vùng nguyên, phụ liệu hiếm có. Chúng tôi có thể làm điều này, vì chúng tôi có kinh nghiệm, có khả năng sản xuất riêng, và có nguồn khách đủ lớn để hiểu được nguyện vọng của khách.

Above Cao Minh Tailor

Cao Minh Tailor

1 / 2

Được biết, Nhà may Cao Minh đã đến thế hệ thứ ba là anh Nicolas và chị Lý Nhi. Thương hiệu đã có những kế hoạch nào để đảm bảo sự trường tồn đến thế hệ thứ 4, 5, và xa hơn thế nữa?

LC: Đó tất nhiên là mong muốn của chúng tôi, nhưng chúng tôi cũng phải lưu ý đến mong muốn của thế hệ sau. Tất nhiên, cũng cần có sự dẫn dắt từ từ, như cha tôi đã dẫn dắt tôi khi trước vậy. Tôi từng rất ghét nghề may, vì thấy nghề này cực quá. Nhưng nhờ sự dẫn dắt khéo léo của bố tôi, mà tôi đã học hỏi được nhiều, và yêu thích nghề may từ đó.

Lý Nhi: Cao Minh không phải là thương hiệu may đo lớn tuổi nhất, cũng không phải là thương hiệu may đo lớn nhất. Có những thương hiệu được lập ra từ trước Cao Minh, nhưng điều đáng nói là hiện nay không còn phát triển. Thế hệ thứ 4 trong nhà hiện cũng thể hiện vài hứng thú nhất định với nghề may, tuy nhiên vẫn còn phải để thời gian trả lời. Điều cốt lõi của Cao Minh là nhà may, hay xưởng, và bố tôi trong thời gian qua đã phát triển được dây chuyền sản xuất theo cách là những thế hệ sau dù có muốn nối nghiệp gia đình cũng không quá vất vả như những thế hệ trước. Bố tôi hay nói rằng, để có được tô phở ngon, chúng ta không nhất thiết phải là người đầu bếp, mà chỉ cần biết tô phở ngon là như thế nào, để tìm đến sự hỗ trợ từ những người khác. Cao Minh là nền tảng cho những thế hệ sau, và dù các thế hệ sau có muốn tiếp quản hay không thì cái tên Cao Minh vẫn sẽ được duy trì dựa trên nền tảng đó.

Bài viết đăng tải từ bài gốc trên ấn phẩm in Tatler Vietnam số tháng 10/2024 - Family & Legacy