Biên niên sử kiến trúc Grand Palais qua những con số

Khi người Pháp gọi Grand Palais là “kiệt tác”, chắc chắn không gì thích hợp để diễn tả quy mô công trình này hơn những con số. Tòa nhà có tổng diện tích sàn 72.000 m2, gồm ba khu vực chính: Galeries Nationales, Palais de la Découverte và Nave. Khu vực Nave - nơi diễn ra Chanel SS25 - chiếm 13.500 m2, bao quanh là tường đá, sắt, thép và mái vòm kính lớn nhất châu Âu. Khu vực này sở hữu chiều cao 45 mét dưới mái vòm và dài khoảng 200 mét. Tại trung tâm của Nave là Cầu thang lớn (Great Staircase) - “viên ngọc” Art Nouveau được rèn từ sắt, hoàn thiện với sàn khảm và các bậc đá vôi tinh xảo. Toàn bộ công trình được tạo nên từ 8.500 tấn thép - nhiều hơn lượng thép được dùng để xây Tháp Eiffel (8.000 tấn), 60 tấn sơn màu xanh “mignonette”, cùng 200.000 tấn đá. 

Xem thêm: Nước Pháp qua lăng kính của Simon Porte Jacquemus

Bên ngoài, riêng mặt tiền nhìn ra đại lộ Winston-Churchill ngày nay đã cần tới 17.000 m3 đá, 10.000 m3 gạch vụn và 2 triệu viên gạch. Khoảng 40 nghệ sĩ đương đại đã trang trí các mặt tiền bằng các bức tượng, phù điêu khảm và phù điêu gốm đa sắc, đồ án trang trí phức tạp và vô số cụm tượng đài. Sự kết hợp giữa tính Baroque kiểu cách và cổ điển tinh tế của Grand Palais đã truyền tải cảm giác hiện đại ấn tượng lúc bấy giờ.

Trong cuộc chạy đua với thời gian, những kỹ thuật hiện đại nhất đã được sử dụng: sự hỗ trợ từ cần trục, động cơ hơi nước và sức mạnh cơ bắp. Do đó, nhà nước Pháp không thể tránh khỏi cuộc đình công đòi tăng lương từ 1.500 công nhân vào giai đoạn xây dựng đỉnh cao.

Năm 1900, Grand Palais được khánh thành tại vị trí giữa đại lộ Champs-Élysées và sông Seine, nhà triển lãm và khu phức hợp bảo tàng này tôn vinh vẻ đẹp Beaux Art với sự kết hợp vật liệu tân thời. Mặt tiền bằng đá, cột trụ và diềm mái của Grand Palais thể hiện các đặc điểm của thiết kế cổ điển (Classicism), trong khi các chi tiết kim loại phức tạp bên trong biểu trưng cho phong cách Art Nouveau. 

Trong suốt thời gian hoạt động, công trình là nơi ghi dấu những sự kiện mang tính lịch sử. Từ vụ bê bối Salon d'Automne, sự sụp đổ của triển lãm Paris Salon, đến những tuyên bố màu sắc táo bạo do Matisse, Braque và Derain khởi xướng, làm điên đảo giới bảo thủ và khai sinh ra chủ nghĩa Dã thú (Fauvism). Từ cảnh tượng những người lính bị thương từng nằm dưỡng bệnh tại các phòng trưng bày, khi Grand Palais được trưng dụng thành bệnh viện quân y trong Thế chiến I, cho đến đám cháy đã phá hủy mái vòm tại Nave vào năm 1944.

Xem thêm: 8 bức tranh nổi tiếng khiến giới nghệ thuật chao đảo

Sau những nếp gấp lịch sử, Grand Palais đã phải gánh chịu nhiều vết tích thời gian. Tòa nhà từng bị chia cắt, bỏ hoang và thậm chí đứng trước nguy cơ bị phá bỏ. Nhiều khu vực bị đóng cửa, khiến du khách khó tiếp cận và các sự kiện dần bị thu hẹp… cho đến khi công trình bước vào cuộc đại trùng tu vào năm 2021, do văn phòng kiến trúc Chatillon Architectes tiếp nhận quá trình cải tạo. Dự án đặt mục tiêu tăng cường khả năng tiếp cận của công chúng, cải thiện ánh sáng tự nhiên và tái kết nối Grand Palais với môi trường đô thị.

Đọc thêm: Điểm danh dấu ấn tại Tuần lễ thời trang Paris Xuân Hè 2025

“Dự án phục hồi quy mô lớn này có mục đích tái tạo vẻ đẹp của công trình kiến ​​trúc đã chịu sự tàn phá của thời gian và làm nổi bật sự thống nhất trong bố cục, sự hào phóng của không gian, tuyến lưu thông mượt mà và ánh sáng tự nhiên phong phú”, theo Chatillon Architectes chia sẻ trên mạng xã hội.

Nhà sáng lập Chatillon Architectes hào hứng chia sẻ: “Cơ hội tái thiết một biểu tượng thật tuyệt vời, nhưng Grand Palais còn hơn thế nữa. Đây là thời điểm để trả lại mục đích phục vụ cộng đồng của tòa nhà, tái thiết khuôn viên xung quanh, tái kết nối tòa nhà với thành phố và cải tạo công trình cho Thế vận hội 2024 tại Paris, cũng như các sự kiện trong tương lai. Đây thực sự là dự án có một-không-hai”. Dự án đã nâng cao khả năng tiếp cận công chúng, đồng thời cũng mở rộng sức chứa, để có thể tiếp đón thêm 60 phần trăm khách tại khu vực Nave.

Có thể bạn bỏ lỡ: 5 ngôi nhà đầy cảm hứng lịch sử và di sản châu Á

Vốn được xây dựng với mục đích tổ chức các buổi trình diễn ngựa (horse show) từ năm 1901, mỗi mùa xuân, Grand Palais lại trở thành tâm điểm chú ý khi các màn trình diễn ngựa, xe ngựa và kỹ năng cưỡi tuyệt vời được phô diễn. Tuy nhiên, sự phát triển của ngành công nghiệp ô tô đã khiến các cuộc thi ngựa tại Grand Palais dần mất đi sức hút và kết thúc vào năm 1957, sàn xi măng được trán thay thế sàn đất, mở đầu cho kỷ nguyên mới. Sau cuộc cải tạo mới nhất, sàn xi măng cũ sẽ được làm lại hoàn toàn bằng bê tông, đồng thời tích hợp hệ thống cách nhiệt mới và tăng thời gian hoạt động của tòa nhà. Sàn bê tông mới mang tông màu đất, gợi nhớ đến màu sàn ban đầu ở Nave vào nửa đầu thế kỷ 19.

Xem thêm: Lý giải sự trường tồn của thương hiệu gốm di sản Bordallo Pinheiro

Các bức tượng của Grand Palais đóng vai trò rất lớn vào bản sắc Grand Palais. Mỗi tác phẩm đều mang chủ đề riêng như: âm nhạc, hội họa, thời kỳ Phục hưng, nghệ thuật Hy Lạp hoặc nghệ thuật La Mã. Theo thời gian, một số bức tượng đã bị hư hại do ảnh hưởng từ thời tiết và ô nhiễm. Dự án cải tạo đã đưa ra nhiều phương án phục chế tỉ mỉ, nhằm củng cố chất lượng và bảo vệ các bức tượng theo thời gian.

Quay lại với Chanel, mối quan hệ đối tác lâu dài của nhà mốt bắt đầu từ khi Karl Largerfeld lựa chọn Grand Palais như “mái nhà” cho các buổi diễn đầy sáng tạo và bất ngờ trong suốt nhiều năm. Chanel đã củng cố mối quan hệ đối tác lâu dài với Grand Palais bằng cách trở thành nhà tài trợ độc quyền cho dự án cải tạo bắt đầu vào cuối năm 2020. Gần đây, nhà mốt đã công bố gia hạn hỗ trợ trong 5 năm tới với số tiền 30 triệu EURO. Tuy Chanel không đại diện cho tính di sản của Grand Palais, nhưng thương hiệu chắc chắn là cầu nối tuyệt vời giữa công chúng với địa điểm lịch sử này. Khi những sự kiện mới được tổ chức tại Grand Palais, khi tòa nhà thực hiện đúng vai trò của một công trình công cộng và được công chúng yêu mến ghé thăm, nó sẽ tiếp tục sứ mệnh di sản của mình.