Cover Ra đời cách đây bốn năm, New Sports của Tô Duy đang tiên phong trong việc phát triển hạ tầng thể thao cộng đồng: xây sân, tổ chức giải đấu, kết nối vận động viên. Ảnh: Lê Lai
Ra đời cách đây bốn năm, New Sports của Tô Duy đang tiên phong trong việc phát triển hạ tầng thể thao cộng đồng: xây sân, tổ chức giải đấu, kết nối vận động viên. Ảnh: Lê Lai
1 / 1
Mới chỉ bốn năm, nhưng cái tên New Sports đã kịp định hình một cộng đồng thể thao, không còn là cuộc đua về thành tích, mà là nhịp sống, là chất kết nối đầy cảm hứng của giới trẻ thành thị
New Sports là một trong những công ty hiếm hoi chọn bóng rổ làm hạt nhân để phát triển văn hóa thể thao cộng đồng ở Việt Nam. Chỉ sau bốn năm, cái tên này đã gắn liền với những giải phong trào quy mô, sự lan tỏa của tinh thần thể thao như một “ngôn ngữ mới” giúp giới trẻ đô thị Việt Nam kết nối.
Đứng sau thành công ấy là Tô Duy - Nhà sáng lập kiêm Giám đốc điều hành New Sports - người từng chỉ bắt đầu từ nhu cầu rất giản dị: tìm một nơi cho đội bóng rổ nghiệp dư của mình được tập luyện. Trong ánh nắng tháng Chín, Duy đón chúng tôi trong bộ đồ giản dị tại sân bóng rổ trong ngõ nhỏ trên đường Hoàng Hoa Thám.
Ra đời cách đây bốn năm, công ty của anh đang tiên phong trong việc phát triển hạ tầng thể thao cộng đồng: xây sân, tổ chức giải đấu, kết nối vận động viên. Năm qua, New Sports hợp tác cùng VNPAY để thúc đẩy chuyển đổi số trong thể thao và tổ chức Vietnam Pro-Am Basketball Championship, giải đấu kết nối giữa bóng rổ chuyên nghiệp và phong trào. Tô Duy cũng là Chủ tịch của Câu lạc bộ Bóng rổ và Câu lạc bộ Pickleball của Công an Nhân dân.
“Tôi nghĩ là nghề chọn người”, Duy cười khi kể. “Hồi đó đội tôi không có chỗ tập. Tôi muốn có một cái sân, nhưng tôi không giữ riêng mà muốn nó trở thành nơi mọi người đều có thể tham gia – một không gian đẩy cộng đồng. Sau này nhiều sân khác mọc lên, họ cũng học cách làm của mình: vẽ tường, tạo điểm nhấn nghệ thuật. Nó mang chất đô thị, rất giống mấy sân ở New York: thô mộc, nhưng có thẩm mỹ, có văn hóa. Tôi thích nó như bây giờ - thô mộc, gần gũi và mang đúng tinh thần của ngày đầu tiên”.
Above Tô Duy - Nhà sáng lập kiêm Giám đốc điều hành New Sports - người từng chỉ bắt đầu từ nhu cầu rất giản dị: tìm một nơi cho đội bóng rổ nghiệp dư của mình được tập luyện.
Tô Duy - Nhà sáng lập kiêm Giám đốc điều hành New Sports - người từng chỉ bắt đầu từ nhu cầu rất giản dị: tìm một nơi cho đội bóng rổ nghiệp dư của mình được tập luyện.
1 / 1
Sân bóng này ấn tượng quá. Anh có nuôi dự định triển thêm mô hình này nữa không?
Chúng tôi chọn một thiết kế của sinh viên mỹ thuật với chủ đề “Cân bằng”, thể hiện sự đối xứng giữa nam và nữ cùng hình ảnh bóng rổ. Nói thật, lúc đó cũng hơi “liều”, vì việc sơn mặt sân như thế khá tốn kém, mà tôi còn cố tình không làm mái để giữ trọn thiết kế.
Anh có thể chia sẻ về cơ duyên đến với thể thao?
Tôi học tài chính ở Anh 6 năm, theo định hướng của gia đình. Nhà tôi vốn không ai theo con đường nghệ thuật hay thể thao, nên từ nhỏ tôi vẫn chơi bóng rổ chỉ như một sở thích. Hồi học cấp 2, tôi chọn trường cũng vì… có sân bóng rổ. Thời đó ở Hà Nội chỉ vài trường có sân thôi. Sau này, tôi sang Anh học từ cấp 3 đến hết đại học ở Portsmouth và vẫn chơi bóng rổ suốt thời gian đó.
Năm 2015 tôi về nước, làm ở ngân hàng gần 2 năm. Học tài chính ra thì làm ngân hàng là lựa chọn tự nhiên.
Nhưng sau một thời gian tôi nhận ra đó không phải điều mình muốn theo đuổi. Tôi về làm cho công ty gia đình - Xuân Cầu Group. Lúc đầu là tham gia một thương vụ M&A, rồi dần phụ trách các mảng liên quan đến đối tác nước ngoài, vì tôi từng học và làm việc ở Anh nên cũng quen cách làm việc của họ. Tôi vẫn làm ở đó cho đến bây giờ. Hiện tôi phụ trách chính là mảng năng lượng.
New Sports được thành lập như thế nào?
New Sports được thành lập ngay sau khi sân này hoàn thiện, cũng là một cái duyên thôi. Tính đến giờ thì được khoảng bốn năm rồi. Hồi đó, tôi có một người bạn chơi rất thân rủ tôi cùng tổ chức một giải bóng rổ theo một mô hình hoàn toàn mới. Hai anh em bắt tay làm giải, và rồi thành hai cổ đông của New Sports luôn.
New Sports sẽ có hoạt động tổ chức các giải. Có 3 môn, đấy là bóng rổ, bóng chày, pickleball. Ngoài ra bước đầu có cả eSports nữa. Chúng tôi có cả các đội chuyên nghiệp.
Khi đó đã có giải bóng rổ chuyên nghiệp VBA rồi, vì sao các anh vẫn tổ chức giải đấu riêng?
Lý do tự mở giải riêng - chắc là do vui hơn (cười)....
Nói vui vậy thôi, tôi nghĩ hai hệ thống giải thực ra bổ trợ cho nhau. Vì VBA là giải chuyên nghiệp, nhưng chỉ thi đấu khoảng năm tháng mỗi năm. Những tháng còn lại, các cầu thủ chuyên nghiệp nếu không có môi trường thi đấu, họ sẽ bị “hao mòn” cả thể lực lẫn cảm giác bóng.
Các giải của tôi thường được tổ chức đúng vào giai đoạn VBA nghỉ.
Giải của tôi là dạng pro-am (viết tắt của professional–amateu) - tức là bán chuyên. Khi khởi động, tôi muốn nó trở thành một cầu nối giữa phong trào không chuyên và môi trường chuyên nghiệp. Vì ở Hà Nội hay Sài Gòn, các giải phong trào diễn ra quanh năm, nhưng họ thiếu một “sân khấu” đúng nghĩa để thể hiện. Tôi chủ trương mỗi đội chỉ được có một cầu thủ ngoại trên sân cùng lúc, để tạo điều kiện cho nội binh phát triển.
Nếu làm tốt, đây cũng là nơi các giải chuyên nghiệp có thể phát hiện thêm nhân tài mới. Tôi muốn tổ chức những giải bài bản, nơi cầu thủ không chuyên có thể tiến gần hơn với chuẩn mực của một giải chuyên nghiệp.
1 / 1
Doanh thu của New Sports đến từ những nguồn nào?
Nguồn thu của New Sports chủ yếu từ tài trợ. Chúng tôi chưa thể có doanh thu “matchday” (doanh thu phát sinh trực tiếp từ ngày thi đấu) như ở nước ngoài vì chưa có sân vận động đúng nghĩa. Nên các phần từ vé hay F&B đều hạn chế. Nhưng tôi muốn giữ tinh thần mở: lấy cảm hứng từ mô hình pro-am ở Mỹ, nơi các ngôi sao NBA thi đấu miễn phí để khán giả bình thường được tiếp cận thần tượng. Thế nên tôi vẫn luôn để lại một lượng vé miễn phí cho người hâm mộ - để ai cũng có thể đến, xem và cảm nhận năng lượng của bóng rổ.
Tôi chủ động giữ giá vé ở mức dễ tiếp cận, nên hầu như trận nào cũng bán hết, mục tiêu chính vẫn là lan tỏa phong trào chứ không phải tối đa hóa lợi nhuận.
Bóng rổ bản chất là môn thể thao để khán giả xem và giải trí. Nó cần ngôi sao. Làm sao để chuyển hóa từ cộng đồng thành môn thể thao tạo ngôi sao và giải đấu bền vững?
Đúng, tất cả môn thể thao đều xuất phát từ cộng đồng. Nhưng để thực sự phát triển bền vững, bóng rổ cần chuyển từ cộng đồng tham gia sang người xem: phải có giải đấu, phải có ngôi sao, phải có khán giả xem. Nếu chỉ phát triển cộng đồng mà không xây dựng được khía cạnh “spectator” (phục vụ khán giả), môn thể thao sẽ thiếu “chân” để phát triển về lâu dài.
Chiến lược của chúng tôi là bắt đầu từ trường học: từ cấp 1, cấp 2, cấp 3 đến đại học. Mục tiêu là nuôi dưỡng tài năng nội địa, xây dựng cộng đồng vững mạnh và tạo nền tảng hình thành giải đấu chuyên nghiệp, phát triển ngôi sao và thu hút khán giả. Khi đó, bóng rổ mới thực sự có thể trở thành môn “spectator” bền vững và có thể cạnh tranh trong thị trường thể thao.
Anh có thể hình dung chiến lược phát triển cộng đồng bóng rổ trong vài năm tới không? Anh đặt kỳ vọng quy mô cộng đồng sẽ tăng trưởng bao nhiêu?
Đầu tiên, chúng tôi tập trung vào xây dựng cộng đồng người yêu thích bóng rổ, sau đó mở rộng sang trường đại học, và tiếp tục xuống cấp 1, cấp 2, cấp 3. Đây là hướng đi dài hơi, bền vững. Với tầm nhìn 10 năm, những học sinh cấp 1 năm nay sẽ trở thành cầu thủ và khán giả tương lai. Nếu kết hợp với truyền thông, phim thần tượng hay nội dung giải trí xoay quanh bóng rổ, tác động sẽ càng mạnh mẽ, hình thành “kim cương” trong phát triển ngành thể thao.
Về tỷ lệ tăng trưởng, vì vẫn là giai đoạn đầu nên không đều. Một số giải chỉ tăng 1–2%, nhưng có giải tăng tới 50%. Trung bình, mỗi giải năm sau tăng khoảng 15% so với năm trước. Đây là mức tăng trưởng khá khả quan trong giai đoạn xây dựng cộng đồng.
Nói về thể thao thành tích cao, anh đánh giá thế nào về bóng rổ Việt Nam? Liệu chúng ta có khả năng chiếm vị trí dẫn đầu khu vực không?
Đây là một quãng đường dài. Muốn đánh giá, phải có cả nước cùng tham gia, xây dựng hệ thống. Mình thì không đặt mục tiêu quá cao trong ngắn hạn, vì dễ dẫn đến ảo tưởng. Thay vào đó, tôi tập trung phát triển đều và dài hạn.
So sánh với Đông Nam Á, Việt Nam từng có một lứa Việt Kiều tham gia, có thể đứng thứ 2 hoặc 3 khu vực. Nhưng hiện tại, lứa đó đã hết. Phải tự xây dựng lực lượng trong nước. Quá trình này phải làm từng bước một, kiên nhẫn và bền bỉ – đó là con đường dài để phát triển bóng rổ thành tích cao ở Việt Nam.
1 / 1
Anh có thể chia sẻ về kế hoạch phát triển Pickleball của New Sports?
Pickleball là một câu chuyện riêng, khác hẳn bóng rổ. Nếu bóng rổ xuất phát từ học đường, thì pickleball lại mang tính cộng đồng rất cao và cực kỳ dễ tiếp cận. Bất kỳ ai - không phân biệt giới tính hay tuổi tác đều có thể chơi. Chỉ cần ra ngoài vận động là có thể tham gia, vì thế pickleball tạo tác động tích cực rõ rệt đến sức khỏe cộng đồng. Tại Việt Nam, pickleball có tiềm năng phát triển mạnh nhờ chi phí đầu tư thấp và thời gian chơi linh hoạt.
Pickleball không chỉ giúp mọi người rèn luyện sức khỏe mà còn thúc đẩy hình thành cộng đồng. Nhiều người trước đây ít vận động nay đã tích cực ra sân, tạo nên phong trào lan tỏa và nền tảng cho sự phát triển bền vững của môn thể thao này.
Về giải đấu pickleball, liệu Việt Nam có chiến lược nào để tạo sức cạnh tranh ở Đông Nam Á hoặc trở thành trung tâm tổ chức lớn trong khu vực?
Chúng ta đã làm rồi. Giải PPA đầu tiên tại Sài Gòn do Việt Nam đưa về, và từ năm sau, Việt Nam sẽ giữ quyền độc quyền tổ chức PPA tại khu vực, với ít nhất hai sự kiện mỗi năm. Điều này giúp Việt Nam sớm khẳng định vị thế trong bản đồ pickleball châu Á.
Hiện Đông Nam Á đã có một số giải lớn, nhưng thương hiệu hàng đầu thế giới vẫn là UPA, gồm hai hệ thống PPA và MLP. Từ năm tới, MLP sẽ mở rộng sang châu Á và Việt Nam cũng sẽ góp mặt. Ngoài ra, dù nhiều liên đoàn mới ra đời, chưa có tổ chức nào đạt quy mô và ảnh hưởng như UPA.
Trong khu vực, ba quốc gia đang dẫn đầu là Thái Lan, Malaysia và Việt Nam, trong đó Malaysia được xem là đối thủ chính.
PPA chia giải thành ba hạng: Open, Cup và Slam. Ở châu Á hiện nay mới chỉ có Open và Cup, còn Slam đòi hỏi sân đạt tiêu chuẩn cao. Việt Nam chưa có đủ cơ sở vật chất cho hạng Slam, trong khi Malaysia có tiềm năng hơn
Chiến lược dài hạn của Việt Nam là phát triển bền vững - tập trung xây dựng cộng đồng và hạ tầng cơ sở - thay vì cạnh tranh trực diện, nhằm giữ vững vai trò trung tâm Pickleball của khu vực.
Phát triển cân bằng giữa cộng đồng và giải đấu là yếu tố then chốt. Bên cạnh đó, việc kết hợp thể thao và du lịch - chẳng hạn tổ chức giải tại Đà Nẵng để gắn với trải nghiệm nghỉ dưỡng cũng là hướng đi chiến lược giúp pickleball lan tỏa mạnh hơn tại Việt Nam.
Malaysia bài bản hơn về cơ sở vật chất và sân bãi, nhưng Việt Nam có lợi thế về cộng đồng lớn. Nếu xây dựng một “pool” người chơi đủ đông, khả năng tìm và phát triển nhân tài từ trong cộng đồng sẽ cao hơn.
1 / 1
Việt Nam có lợi thế gì để phát triển pickleball?
Cộng đồng Việt Nam thích tiêu thụ nội dung ngắn, ví dụ video highlight 30 giây đến 2 phút rất phù hợp với pickleball. Đây là một lợi thế lớn, giúp môn thể thao này dễ lan tỏa và thu hút người chơi mới.
Điểm mạnh của Việt Nam là cộng đồng đông đảo, nên có thể biến các giải đấu thành nơi các ngôi sao quốc tế về tham dự. Ở Mỹ, top 1 thế giới chỉ kiếm khoảng 4 triệu USD/năm, top nữ 2.5 triệu USD/năm. Ở Việt Nam, các giải đấu hàng tuần có thể mang về 5–60 triệu đồng mỗi giải, thậm chí một số cầu thủ quốc tế ký hợp đồng với các hãng Việt Nam lên đến khoảng 10 tỷ đồng, tương đương với mức top 1 thế giới.
Hiện pickleball vẫn là một môn thể thao thuần cộng đồng, chưa hình thành ngôi sao hay bản sắc riêng. Tuy nhiên, các giải đấu sắp tới sẽ đóng vai trò tạo dựng những gương mặt đầu tiên, đồng thời phát triển hệ sinh thái xung quanh gồm truyền hình, truyền thông, thương hiệu và các sản phẩm phụ trợ. Một giải đấu được tổ chức tốt không chỉ tạo doanh thu mà còn nâng cao vị thế của môn thể thao này.
Vậy còn bóng chày – môn thể thao New Sports cũng đang phát triển thì sao?
Bóng chày mới được triển khai khoảng 2–3 năm nên còn ở giai đoạn đầu. Ở Việt Nam, số người chơi còn ít, khán giả cũng chưa nhiều, chi phí đầu tư cho cầu thủ, thiết bị và sân bãi khá lớn. Tuy nhiên, đây là môn thể thao gắn với văn hóa – đặc biệt ở Mỹ và Nhật – nơi mỗi trận đấu là dịp gắn kết gia đình cuối tuần. Chúng tôi xem việc phát triển bóng chày như cách mang một nét văn hóa thể thao quốc tế vào Việt Nam.
Ở châu Á, thương hiệu MLB đã chứng minh bóng chày có thể trở thành biểu tượng văn hóa và thời trang. Khi người trẻ yêu thích hình ảnh, trang phục và tinh thần của môn thể thao này, họ sẽ tự nhiên muốn ra sân và trải nghiệm. Đó là hướng tiếp cận khác, nhưng rất khả thi.
Trước mắt, chúng tôi tập trung vào việc nâng cao nhận thức và mở rộng cộng đồng. Liên đoàn đã tổ chức các giải bóng chày 5 người - hình thức đơn giản, dễ tiếp cận và có thể đưa vào trường học. Một số trường ở TP.HCM đã thử nghiệm, tạo tiền đề cho việc nhân rộng.
Hiện Thái Lan và Campuchia đang mạnh nhất, nhưng Việt Nam có thể bắt kịp nếu phát triển dài hạn, tập trung cả vào cộng đồng lẫn đội tuyển. Các giải đấu trong nước vẫn đang ở quy mô thử nghiệm, nhưng được phát sóng trên truyền hình và mạng xã hội để lan tỏa dần.
1 / 1
Anh có thể đánh giá về khả năng tiềm năng thể thao của giới trẻ Việt Nam?
So với thế hệ học sinh cấp 2 trước đây, thế hệ trẻ hiện nay đã có sự thay đổi rõ rệt về nhận thức và thái độ với thể thao.
Trong tương lai, khi các bạn trẻ càng ý thức hơn về chuyên môn, về sinh hoạt thể thao và dinh dưỡng, khoảng cách về khả năng thể thao sẽ được thu hẹp đáng kể. Điều quan trọng không phải là yếu tố di truyền, mà là môi trường phát triển chuyên nghiệp. Các quốc gia như Hàn Quốc hay Nhật Bản có trình độ tương tự, nhưng họ có chế độ dinh dưỡng, khoa học tập luyện và môi trường thể thao bài bản, nên hiệu quả phát triển cao hơn.
Ở Việt Nam, việc tạo dựng môi trường chuẩn, từ trường học đến chính sách hỗ trợ là yếu tố quyết định giúp giới trẻ phát triển toàn diện.
Anh có chiến lược gì để mở rộng doanh thu bền vững?
Chiến lược dài hạn của chúng tôi là phát triển theo hướng doanh thu đa điểm, thay vì chỉ dựa vào tổ chức giải.
Thể thao bền vững là bài toán không dễ, nhất là khi ở Việt Nam hạ tầng cho kinh tế thể thao gần như chưa hình thành. Thể thao muốn có doanh thu bền vững thì phải là doanh thu đa điểm. Ở Mỹ, mọi thứ hạ tầng đã sẵn sàng - sân bãi, hệ thống giải đấu cho đến hạ tầng cho doanh thu đa điểm. Còn ở Việt Nam, chúng ta phải làm lại từ đầu. Vì vậy, chiến lược của tôi là xây từng bước, tạo nền tảng thay vì mở rộng ồ ạt.
Tôi nghĩ thể thao chỉ có thể trở thành một ngành công nghiệp khi tất cả các bên cùng phát triển, từ nhà tổ chức, luật, truyền thông, cầu thủ đến khán giả. Cầu thủ giỏi thì mới kéo được người xem, truyền hình mạnh thì mới thu hút tài trợ; mọi thứ liên kết với nhau tạo nên một hệ sinh thái bền vững.
Ví dụ, với những giải có thương hiệu sẵn như PPA Pickleball, chúng tôi tiền hành hợp tác để mang giải về Việt Nam - khi đó giải đã có sẵn bản quyền truyền hình quốc tế, và đây là nguồn thu rõ ràng. Còn với những giải do chính New Sports tự tổ chức, giai đoạn đầu chúng tôi chưa thu bản quyền phát sóng, mà hợp tác theo dạng đồng sản xuất nội dung.
Anh có thể chia sẻ tầm nhìn 10 năm tới được không?
Toàn bộ công ty của chúng tôi đều thống nhất một tầm nhìn duy nhất: New Sports. Mục tiêu là sau 10 năm, khi nhắc tới thể thao ở Việt Nam, không riêng bóng rổ, người ta sẽ nghĩ ngay đến New Sports. Điều này mở ra khả năng phát triển đa môn, nhưng vẫn giữ thương hiệu duy nhất, thống nhất trong tâm trí công chúng.
“Tôi muốn thông qua thể thao, mang lại cho thế hệ trẻ một ngôn ngữ giao tiếp chung với thế giới”.
Một câu hỏi cuối, tại sao anh lại chọn bóng rổ đầu tiên? Bóng chuyền cũng có vị thế tương tự ở Việt Nam, cộng đồng đông đảo, truyền thống lâu đời và gần gũi hơn với người Việt?
Thứ nhất, tôi muốn mang lựa chọn mới cho giới trẻ. Bóng chuyền đã phát triển, có độ phủ rộng, chúng tôi không muốn chen vào một thị trường đã bão hòa.
Thứ hai, tôi muốn giới thiệu các môn thể thao hiện đại, mang văn hóa cổ vũ, phong cách học đường của nhiều nước trên thế giới. Bóng rổ có thể tạo ra môi trường lành mạnh, nơi các bạn trẻ được trải nghiệm thể thao kết hợp âm nhạc, hip-hop, graffiti – một nền văn hóa đô thị đặc trưng, sống động. Văn hóa này giúp người trẻ gắn bó với môn thể thao hơn. Vì thế, giải đấu luôn đi kèm các hoạt động biểu diễn: ca sĩ trẻ, nhảy hip-hop, rap, cuộc thi nhỏ giữa giờ nghỉ,… Tất cả làm môn thể thao trở nên sinh động và hấp dẫn.
Ngoài ra, bóng rổ cũng là ngôn ngữ giao tiếp chung cho học sinh, sinh viên, đặc biệt những người mới bắt đầu chơi thể thao. Đúng thế, tôi muốn thông qua thể thao, mang lại cho thế hệ trẻ một ngôn ngữ giao tiếp chung với thế giới.
Đã đến giờ tập bóng. Ngoài sân bóng, những bạn trẻ chơi bóng rổ, có cả một bạn trẻ người Hàn Quốc, bắt đầu ùa vào sân chơi bóng. Tôi nghĩ rằng tôi hiểu ý của Duy. Từ sân bóng nhỏ này, Duy và New Sports đã mở ra một hướng đi mới cho thể thao Việt Nam – nơi bóng rổ không chỉ là trò chơi, mà là biểu hiện, của ngôn ngữ chung mà thế hệ trẻ Việt Nam đang nói với thế giới. Và nền kinh tế thể thao đang hình thành những nền móng, chậm rãi nhưng chắc chắn.
Nội dung được đăng tải từ bài gốc trên ấn phẩm Tatler Vietnam số tháng 10/2025
ĐỌC NGAY
HLV Phạm Minh Trung: Hành trình lặn sâu 52,6m và khát vọng đưa Freediving Việt Nam ra biển lớn
Credits
Photography: Lê Lai
