Bác sĩ Hồ Ngọc Minh: “Tương lai của vận động viên không chỉ nằm ở đôi chân, mà còn trong sức mạnh của công nghệ”

Bác sĩ có thể chia sẻ cụ thể hơn về quá trình điều trị cho cầu thủ Nguyễn Xuân Son của đội tuyển bóng đá quốc gia không? Tình trạng chấn thương ban đầu của anh ấy phức tạp ra sao?

Về mặt chuyên môn, chấn thương gãy hai xương cẳng chân của Son là một ca khá cơ bản đối với một bác sĩ phẫu thuật chấn thương chỉnh hình. Tuy nhiên, y học thể thao không chỉ đơn thuần là làm liền xương. Với một vận động viên đỉnh cao, muốn họ trở lại phong độ như trước, chúng tôi phải giải quyết một bài toán phức tạp hơn nhiều. Vấn đề không chỉ nằm ở xương mà còn ở các phần mềm xung quanh. Khi xương gãy, nhóm cơ phía trước bị rách và chảy máu rất nặng.

Nếu chỉ nhìn vào xương, phẫu thuật viên sẽ không quá lo ngại. Nhưng để đảm bảo chức năng vận động tối đa cho Son, chúng tôi phải giải quyết bài toán khó hơn là bảo tồn tối đa nhóm cơ bị tổn thương đó. Đó không phải là một ca phẫu thuật đơn lẻ, mà là sự phối hợp của cả một ê-kíp đa ngành, bao gồm phẫu thuật viên, chuyên gia phục hồi chức năng, dinh dưỡng, tâm lý và cả những trang thiết bị tiên tiến.

Trong quá trình điều trị đó, đâu là khoảnh khắc y khoa then chốt giúp cho sự phục hồi của Xuân Son? Và công nghệ phân tích chuyển động đã đóng vai trò cụ thể như thế nào trong việc đưa ra các quyết định đấy?

Khoảnh khắc khó khăn và quyết định nhất của ca điều trị này lại ở hậu phẫu thuật. Với một người bình thường, chúng tôi sẽ áp dụng phương pháp khác. Nhưng với Son, chúng tôi phải chọn một phương pháp phức tạp và khó khăn hơn rất nhiều để bảo tồn tối đa phần cơ bị rách. Đây là một quyết định mạo hiểm, bởi nếu thất bại, không chỉ Son chịu hậu quả mà cả sự nghiệp của toàn bộ ê-kíp cũng bị ảnh hưởng. Tuy nhiên, chúng tôi tin tưởng vào phương án đã lựa chọn vì nó là phương án tối ưu nhất cho tương lai của Son.

Về vai trò của công nghệ, cụ thể là phân tích vận động, nó không giải quyết việc liền xương, mà giải quyết vấn đề cốt yếu của y học thể thao: phục hồi năng lực thi đấu và giảm thiểu rủi ro chấn thương cho vận động viên. Xương có thể liền sau 3 tháng, nhưng để trở lại thi đấu đỉnh cao, các cầu thủ cần đến 6 tháng hoặc hơn. Công nghệ này giúp chúng tôi lượng hóa các chỉ số về khả năng vận động, phản xạ, và các yếu tố giảm thiểu rủi ro mà mắt thường không thể đánh giá được. Nhờ chỉ số định lượng chuyên biệt, chúng tôi mới trả lời đến cùng câu hỏi quyết định: "Anh ấy đã đủ khả năng chơi lại chưa?".

Chỉ với dàn trang thiết bị định lượng theo tiêu chuẩn cao của y học dựa trên bằng chứng mới có thể thoát khỏi khám chữa kiểu “thầy bói xem voi”.

Điều gì mang lại cho bác sĩ sự vững tâm khi đưa ra các lựa chọn y khoa của mình khi biết rằng sự nghiệp của một vận động viên phụ thuộc vào đó?

Khi đưa ra bất kỳ quyết định điều trị nào, chúng tôi luôn tuân theo một thứ tự ưu tiên: đầu tiên là an toàn, thứ hai là hiệu quả, thứ ba là thời gian và cuối cùng là chi phí. Đối với vận động viên, vấn đề chi phí thường ít được quan tâm hơn cả.

Thử thách lớn nhất là làm thế nào để cân bằng giữa an toàn, hiệu quả và thời gian. Vận động viên luôn muốn trở lại sân đấu sớm nhất có thể. Tuy nhiên, có những phương pháp phục hồi nhanh nhưng rủi ro cao, và ngược lại, có những phương pháp an toàn hơn nhưng mất nhiều thời gian hơn. Vì vậy, chúng tôi không bao giờ tự mình quyết định thay cho bệnh nhân. Chúng tôi phải trao đổi rất kỹ với vận động viên, huấn luyện viên, thậm chí là liên đoàn, về ưu nhược điểm của từng phương án. Quyết định cuối cùng phải là sự đồng thuận của tất cả các bên (bác sĩ, cầu thủ, câu lạc bộ, liên đoàn, nhà tài trợ, người nhà, người hâm mộ,…) 

Tôi đã từng đưa ra những quyết định khó khăn tương tự với Trương Thị Kiều, trụ cột đội tuyển bóng đá nữ. Để giúp cô ấy có thể tham dự World Cup, chúng tôi đã phải thực hiện một ca mổ cả hai chân cùng lúc, một phương án không hề thông thường nhưng an toàn và tối ưu cho sự nghiệp của cô ấy. Quá trình này làm tôi nhận thấy, đôi khi, kỹ năng thuyết phục là chìa khóa mở đường cho mọi thao tác y khoa đằng sau.

So với thế giới, chúng ta đang ở đâu trên bản đồ y học thể thao? Và bài học kinh nghiệm nào từ trường hợp của Nguyễn Xuân Son có thể tạo ra bước đột phá cho ngành y học thể thao Việt Nam?

So với các nước trong khu vực như Malaysia hay HongKong, chúng ta vẫn còn thiếu và yếu hơn rất nhiều về hệ thống y học thể thao. Thế nhưng một điểm thú vị là: tại một hội thảo ở Malaysia, các bác sĩ thể thao của Malaysia và Hong Kong lại thắc mắc tại sao họ đầu tư nhiều như vậy mà thành tích đội tuyển lại thấp hơn Việt Nam trên bảng xếp hạng thế giới. Điều đó cho thấy, không phải cứ có nguồn lực dồi dào là sẽ thành công, mà còn cần những chiến lược đúng đắn.

Từ ca của Xuân Son, chúng tôi đã rút ra hai bài học kinh nghiệm cốt lõi: điều trị toàn diện và cá nhân hóa.

Điều trị toàn diện nghĩa là việc điều trị chỉ kết thúc khi cầu thủ đã quay trở lại sân thi đấu với toàn bộ tiềm năng của họ, chứ không chỉ dừng lại ở việc ra khỏi viện hay trở lại câu lạc bộ. Hiện nay, trong giai đoạn: ra khỏi viện – về câu lạc bộ - quay lại thi đấu đỉnh cao, chúng ta vẫn còn loay hoay ở giai đoạn thứ hai.

Cá nhân hóa nghĩa là Mỗi vận động viên là một hồ sơ y khoa riêng biệt với các chỉ số được đo lường khách quan thông qua hệ thống phân tích vận động. Điều này giúp chúng tôi đưa ra quyết định dựa trên bằng chứng định lượng, thay vì một quy trình hay tiêu chuẩn chung áp dụng cho tất cả.

Một vận động viên huyền thoại được nhớ đến bởi những danh hiệu. Một bác sĩ phẫu thuật xuất sắc được nhớ đến bởi những ca mổ thành công. Vậy, bác sĩ mong muốn di sản của mình trong lĩnh vực y học thể thao Việt Nam sẽ được định nghĩa như thế nào?

Chúng tôi mong muốn được nhớ tới như là đơn vị đầu tiên đặt ra các tiêu chuẩn về y học thể thao tại Việt Nam. Trung tâm của chúng tôi đã được AFC (Liên đoàn bóng đá châu Á) chứng nhận là Trung tâm Y học Thể thao Xuất sắc tại Việt Nam. Toàn châu Á hiện chỉ có 12 trung tâm được công nhận như vậy.

Tuy nhiên, điều chúng tôi muốn nhiều hơn thế, đó là mọi người chơi thể thao tại Việt Nam đều có thể tiếp cận với việc điều trị y học thể thao một cách chuẩn mực, khoa học, không phải dựa trên tin đồn, kinh nghiệm cá nhân hay những phương pháp thiếu căn cứ. Đó là lý do vì sao chúng tôi muốn xây dựng cả một hệ thống chứ không chỉ dừng lại ở một trung tâm duy nhất.

Bài viết đăng tải từ bài gốc trên ấn phẩm Tatler Vietnam số tháng 10/2025

ĐỌC NGAY

Best of Switzerland: Tiến sĩ Lưu Vĩnh Toàn lý giải triết lý “Swiss Made” tạo nên sức mạnh đổi mới toàn cầu

Giáo sư Jonathan Wolff: “Sức mạnh của triết học chính trị nằm ở khả năng định hình cách ta suy nghĩ về xã hội”

Thế hệ Millennials khuấy đảo phiên đấu giá: Christie’s Hong Kong lập kỷ lục doanh thu hơn 105 triệu USD mùa Thu 2025