Nhà báo - Nhà hoạt động Maria Ressa: “Trí tuệ nhân tạo không thông minh hơn lương tri con người”

Ressa bắt đầu buổi thảo luận với những hệ quả xấu có thể thấy trước mắt. Trí tuệ nhân tạo tạo sinh có thể khiến người dùng ấn tượng nhờ vào tốc độ phản hồi nhanh chóng và mượt mà. Tuy nhiên, hệ quả nghiêm trọng của điều đó là dữ liệu và không gian kỹ thuật số riêng tư của người dùng bị giám sát, đồng thời dẫn đến tình trạng bóc lột lao động của các nhân viên dữ liệu, cũng như ảnh hưởng đối với môi trường do các công cụ AI cần nhiều năng lượng để vận hành. 

Theo nhận định của Ressa, nếu không có những quy định pháp lý, người dùng sẽ dễ dàng bị các công cụ trí tuệ nhân tạo thao túng. Đây cũng không chỉ là giả thuyết là những rủi ro thực tế. Các hệ thống AI có thể hoạt động độc lập vẫn được triển khai trong năm nay, bất chấp những cảnh báo của các chuyên gia về tác hại của những hệ thống này.

Xem thêm: Xây AI kiểu Việt Nam: Phi lợi nhuận, mở, và vì cộng đồng

”Chúng ta không thể biết được các hệ thống này sẽ làm được những gì trong tương lai”. Ressa nhấn mạnh. “Tuy nhiên, có nhiều trường hợp AI khiến con người rơi vào trạng thái rối loạn tâm lý dẫn đến tự sát”. Theo báo cáo, ngày càng nhiều người sử dụng các chatbot AI để nhận được sự hỗ trợ về mặt tinh thần, trong đó, câu chuyện đáng buồn nhất là cậu bé 16 tuổi ở California đã tự kết liễu đời mình sau khi tâm sự với ChatGPT về cảm xúc của bản thân.

Buổi thảo luận cũng đưa ra nhận định rằng tác động tiêu cực nhất khi sử dụng AI đó là tính xác thực và khách quan. Tỷ lệ lỗi của các hệ thống như ChatGPT có thể dao động từ 16% đến 79%. “Đó là lý do vì sao các bậc phụ huynh cần chú ý nhiều hơn đến con cái”. Ressa cảnh báo. “Con trẻ không nên học cách tương tác với các chatbot AI. Những công cụ này có thể đưa ra thông tin giả và những công ty công nghệ không thật sự coi trọng tính xác thực”.

Theo góc nhìn của Ressa, sự ra đời của AI không chỉ giới hạn ở việc gây ra tình trạng mất việc làm, mà còn nghiêm trọng hơn thế nữa. “AI sẽ thay thế nhiều công việc và vấn đề nằm ở việc các công ty và tổ chức chính phủ có giải pháp ra sao”. Ressa cho biết ngày trước, khi máy tính cá nhân bắt đầu phổ biến, nhu cầu tuyển dụng vị trí thư ký đang dần giảm đi. “Tình trạng tương tự đang diễn ra khi sự xuất hiện của AI có thể thay đổi cả một hệ thống vận hành”.

Ví dụ, đối với ngành luật, quá trình học tập và làm việc đang trở nên thuận tiện hơn khi AI có thể giúp họ tìm kiếm, phân tích thông tin về các vụ án, từ đó tăng khả năng cạnh tranh của họ. Đối với các nhà kho tại Amazon, robot có thể đảm nhận nhiều công việc khác nhau mà không cần đến sức lao động của con người. “AI đang tách rời các nhiệm vụ công việc và thay đổi cách vận hành của một hệ thống đối với nhiều ngành nghề”. Ressa chia sẻ.

Tin liên quan: Women’s Day: Những phụ nữ Việt đang viết lại tương lai công nghệ và AI

Sử dụng bóng rổ làm hình ảnh ẩn dụ, Ressa cho rằng dữ liệu đã tạo nên thay đổi đáng kể đối với môi trường công sở, khi mọi cầu thủ đều thực hiện ném bóng 3 điểm, tức là tập trung vào những mục tiêu quan trọng, cũng như mọi cầu thủ đều phải bao quát toàn bộ sân đấu, nghĩa là tất cả cần có kỹ năng đa dạng và linh hoạt, thay vì chỉ tập trung một chuyên môn duy nhất. 

“Đó là chính là tác động của AI đối với các tổ chức”. Ressa chia sẻ. Dẫu vậy, các tổ chức cũng cần có sử dụng AI có trách nhiệm, nếu như các tập đoàn công nghệ chỉ tập trung vào lợi nhuận, người dùng sẽ là đối tượng gánh chịu hậu quả. Ressa nhận định rằng các tập đoàn công nghệ đằng sau những công cụ AI nên chú trọng đến tính xác thực, nhằm nâng cao niềm tin của người dùng đối với môi trường kỹ thuật số.

“Khi không có sự thật, chúng ta không thể tìm thấy chân lý. Khi không có chân lý, chúng ta không thể có được niềm tin. Khi thiếu vắng niềm tin, chúng ta không thể có được một niềm tin thực tế chung trong xã hội. Khi không có một niềm tin thực tế chung, xã hội sẽ đối mặt với tình trạng bị chia rẽ sâu sắc”. Ressa nhấn mạnh.

Đối với lĩnh vực truyền thông và báo chí, sự xuất hiện AI là một mối đe dọa rất lớn. “Giống như việc có một tên cướp xuất hiện trước nhà và bạn còn phải trả tiền để chúng vào cướp ngôi nhà của bạn — đó là điều mà các công ty công nghệ đang làm đối với các nền tảng truyền thông và báo chí”. Ressa chia sẻ, ám chỉ việc các nền tảng tin tức buộc phải trả tiền thuê máy chủ trong khi các bài viết của họ bị sử dụng để đào tạo các hệ thống AI.

“Chúng ta giờ đây giống như những chú chó của Pavlov, khi thuật toán các nền tảng mạng xã hội đang thao túng trạng thái tâm lý và sinh học của người dùng”. Những thông tin sai lệch đang có tốc độ lan truyền nhanh chóng hơn so với sự thật và nhanh hơn gấp 6 lần so với năm 2018. Giờ đây, tình hình còn trở nên tồi tệ hơn do phần lớn bị chi phối bởi sự sợ hãi, tức giận và thù ghét. Mạng xã hội luôn tận dụng những yếu tố gây sốc thay vì sự thật, vậy nên việc nỗ lực mang đến thông tin chính xác ngày càng khó khăn với sự xuất hiện của các công cụ AI.

Sau đó, Ressa nhấn mạnh tầm quan trọng của việc ứng dụng, quản trị AI một cách có trách nhiệm và đạo đức, bao gồm tổ chức lẫn cá nhân. Ressa cho rằng AI như một tấm gương phản ánh thông tin và ý định đằng sau những thông tin được cung cấp. Cụ thể, AI là một công cụ khuếch đại giá trị và mong muốn của những người sử dụng. Do đó, mỗi cá nhân đều có vai trò quan trọng trong việc định hình tương lai của việc sử dụng AI.

Khi được sử dụng với mục đích tốt, AI có thể mang đến tác động tích cực đối với xã hội. Ngược lại, những công cụ này cũng có thể trở thành vũ khí gây hại. Giải pháp cho tình trạng này đó chính là hành động mang tính tập thể. “Chúng ta cần có nhiều công cụ công nghệ mã nguồn mở, minh bạch và dễ tiếp cận đối với cộng đồng. Để làm được điều đó, chúng ta cần có sự hợp tác với nhau”. Các cơ quan báo chí không nên nỗ lực cạnh tranh để giành lấy sự chú ý của độc giả, thay vào đó là xây dựng cơ sở hạ tầng uy tín mang đến sự thật cho công chúng. Ressa cũng nhắc đến Matrix, ứng dụng trò chuyện của Rappler, một công cụ mang tính phục vụ cộng đồng thay vì chỉ tập trung vào lợi nhuận.

“Những thiệt hại do AI tạo nên đã xảy ra. Nếu chúng ta chấp nhận được điều đó, có lẽ chúng ta có thể làm được điều gì đó tốt hơn trong tương lai từ những bài học trong quá khứ”. Ressa nhận định.

Bằng cách đưa ra những thông tin chính xác, thúc đẩy sự hợp tác và thiết lập những quy định về đạo đức, Ressa cho rằng AI có thể cải thiện khả năng đưa ra phản hồi, từ đó mang đến lợi ích cho cộng đồng. Ressa cũng nhấn mạnh rằng công nghệ không mang tính trung lập, bởi vì những công cụ này phản ánh giá trị và mục tiêu của người sử dụng.

Cuối cùng, khi AI đã và đang thay đổi cách vận hành của thế giới, điều quan trọng mỗi người có thể làm là không để AI tiếp tục lan truyền tin giả, đồng thời chung tay xây dựng một không gian mạng lành mạnh và tích cực hơn trong tương lai.

ĐỌC NGAY

Khi AI gia nhập thế giới mùi hương: Tương lai của nước hoa được mã hóa thế nào?

Các nhà sáng tạo châu Á bảo tồn di sản văn hóa bằng AI như thế nào?

Giải mã sức hút và những lo ngại xoay quanh Nano Banana: Mô hình AI chỉnh ảnh mới nhất của Google