Cover Trong cuộc trò chuyện cùng Tatler, Thiền sư Shunmyo Masuno đã chia sẻ những quy tắc giúp bạn lập trình lại nội tâm và làm chủ cảm xúc của chính mình. (Ảnh: Shunmyo Masuno)

Trong giai đoạn cuộc sống nhiều biến động và dễ bị xáo trộn, chúng ta rất dễ bị các cảm xúc tiêu cực chi phối bởi những ảnh hưởng từ môi trường và hoàn cảnh xung quanh. Shunmyo Masuno - Trụ trì chùa Kenkō-ji, thiền sư dòng Tào Động Tông (Sōtō Zen), đồng thời là nhà thiết kế sân vườn và tác giả của nhiều cuốn sách phát triển bản thân ăn khách, đã dành tặng những lời khuyên nhẹ nhàng nhưng sâu sắc, nhằm giúp những người luôn bận rộn tìm thấy sự bình yên cũng như cân bằng trong tâm hồn

Năm 2006, Thiền sư Shunmyo Masuno được tạp chí Nhật Bản Newsweek vinh danh là một trong “100 người Nhật được kính trọng nhất thế giới”. Bên cạnh vai trò thiền sư và một nhà thiết kế sân vườn nổi tiếng của Nhật Bản, ông còn là tác giả hàng loạt đầu sách self-help ăn khách như Don't Respond to Everything, You Can Get Used to Not CaringImperfection Is Fine. Các tựa đề tuy giản dị nhưng đã nói lên sức hút của ông với giới độc giả hôm nay. Trong cuộc trò chuyện cùng Tatler, Thiền sư Shunmyo Masuno đã mang đến những chiêm nghiệm sâu sắc về chủ đề “Positive – Sống tích cực”.

Giữa dòng đời luôn chất chứa lo âu, đầy rẫy xao động và những bất định thường trực, vô số “ngòi nổ” có thể kích hoạt năng lượng tiêu cực, sẵn sàng bùng phát bất cứ lúc nào. Trước thực tế đó, ông cho rằng mỗi cá nhân cần học cách tự chủ trong phong cách sống, phương thức giao tiếp cho đến việc định hình ý nghĩa thực sự của công việc, đồng thời biết cách chuyển hóa niềm tin tích cực thành một “vốn quý” giữa nền tảng giá trị của chính mình.

Đọc thêm: Chiến thắng của Sanae Takaichi và di sản toàn cầu của các nữ chính trị gia kiệt xuất

Tatler Asia
Above Sau khi đọc sách, đa số mọi người dường như có cái nhìn và thái độ sống lạc quan, tích cực hơn (Ảnh: Shunmyo Masuno)

Ông có thể chia sẻ một số nghi thức nhỏ mình thực hiện mỗi sáng để làm mới bản thân không? Có lời khuyên nào ông đặc biệt gửi đến người trẻ hiện nay? 

Dậy sớm. Đối với hầu hết mọi người, phương pháp đơn giản và khả thi nhất là mở hết cửa sổ trong nhà ngay khi thức dậy, đẩy hết không khí tù đọng suốt đêm ra ngoài và để không khí trong lành buổi sáng tràn vào nhà.

Dọn dẹp nhanh. Dù chỉ vài phút vẫn có ý nghĩa. Hãy chọn một khu vực và dành 10 phút dọn sửa. Ví dụ thứ hai dọn cửa ra vào, thứ ba dọn phòng khách, thứ tư dọn bếp… nếu đã có lịch sẵn thì không cần suy nghĩ mà tiến hành ngay. Sau khi dọn xong bạn sẽ thấy tâm trạng nhẹ nhàng hơn và ngày mới bắt đầu trong niềm vui.

Ngừng “đa nhiệm”. Ví dụ vừa ăn sáng vừa xem TV hoặc vừa đọc báo vừa ăn sáng đều rất thường thấy. Khi ăn thì chỉ tập trung ăn; nếu muốn xem TV hoặc đọc báo thì đợi sau khi ăn xong rồi làm. Hãy từ bỏ thói quen “vừa A vừa B”, cuộc sống sẽ có nhiều chất lượng hơn.

Tatler Asia
Above Shunmyo Masuno là tác giả của nhiều cuốn sách bán chạy như "“Don't Respond to Everything”, “You Can Get Used to Not Caring” và “Imperfection Is Fine”. (Ảnh: Shunmyo Masuno)

Khoảnh khắc thiền tĩnh mà ông trân trọng thường là lúc nào trong ngày?

Thời điểm tôi yêu thích là ngồi thiền vào sáng sớm. Khi ngồi yên lặng, tôi cảm nhận được tiếng chim hót, làn gió nhẹ và tâm hồn hoàn toàn tĩnh. Vì vậy tôi có thể khởi đầu ngày mới trong trạng thái đầy đủ và an ổn.

Tại sao chúng ta cần nói về “lối sống tích cực” trong thời đại này? Ông quan sát thấy những mối bận tâm nào ở người thời nay?

“Sống tích cực” có nghĩa là hành động với tư cách chủ thể. Trong xã hội hiện đại, nhiều người bị công ty, người khác “đẩy” đi theo lộ trình bị động nên tâm lý chịu đựng căng thẳng đặc biệt nặng. Nếu có thể chuyển sang thế chủ động, cuộc đời sẽ trọn vẹn hơn và tươi sáng hơn.

Ông có thể mô tả thế nào là “năng lượng tích cực”? Làm sao để đạt được “sự hài lòng”?

Trong triết lý Thiền tông, có khái niệm “chủ thể”, tức sống chủ thể tại hiện tại. Khi bạn ý thức được sinh mệnh quý giá và muốn góp phần cho người khác và xã hội, bạn chính là “người đóng vai chính”. Khi bạn cảm nhận mình đang sống với tư cách đó, khoảnh khắc đó chính là cảm giác “viên mãn”.

Nếu chỉ có 10 phút, ông sẽ thiết kế quy trình “rèn luyện tâm trí” như thế nào?

Phương pháp được khuyến khích nhất là "thiền Zen". Dù chỉ 10 phút cũng làm lòng dịu lại. Nếu bạn không thể ngồi khoanh chân, hãy thử “ngồi thiền trên ghế”:

1. Rời lưng khỏi tựa, ngồi thẳng, hai bàn chân đặt phẳng trên sàn và tạo góc thẳng tại đầu gối;

2. Hông dựng thẳng, thực hiện hơi thở bụng;

3. Hướng mắt xuống khoảng 45 độ để giảm kích thích thị giác.

Chỉ cần tập trung vào hơi thở 10 phút, tâm trạng sẽ dễ chịu hơn rất nhiều, tôi khuyên bạn nên thử.

Tatler Asia
Above Thiền sư Shunmyo Masuno cho biết chỉ cần 10 phút tọa thiền cũng có thể giúp tâm hồn trở nên thanh tịnh (Ảnh: Shunmyo Masuno)

Liệu ông có từng băn khoăn rằng những lời khuyên được chia sẻ trong các tác phẩm của mình sẽ bị hiểu sai, bị xem là sự biện minh cho việc thoái thác hoặc trốn tránh vấn đề không?

Thật khó để hiểu hết cảm xúc của độc giả sau khi đọc xong cuốn sách. Tuy nhiên hầu hết người đọc sau khi hoàn tất sách đều có vẻ tích cực hơn trong đời sống. Có thể ai đó sẽ cho đó là bỏ chạy khỏi thực tại nhưng “mười người mười ý”, vì vậy tôi chưa bao giờ quá lo lắng.

Người trẻ hiện nay đang vì mạng xã hội mà cảm thấy lo âu, trống trải, ông nhìn nhận hiện trạng này thế nào?

Tương tác trên mạng xã hội chủ yếu hời hợt, thiếu sự giao tiếp chân thành. Các bài đăng thường được tô vẽ bằng những lời động viên tích cực, bởi ai cũng muốn được người khác công nhận. Nếu bạn chấp nhận tất cả thông tin này một cách hời hợt rồi so sánh với chính mình trong quá khứ, bạn sẽ dễ dàng rơi vào trạng thái căng thẳng; về cơ bản, đó là lãng phí cuộc đời. Học cách "giữ khoảng cách" với thông tin là chìa khóa.

Tại sao ông nghĩ rằng “học cách buông bỏ” là điều mà người trẻ nên học?

Con người hiện đại có quá nhiều của cải vật chất và thông tin. Cũng như việc ôm đồm quá nhiều thứ mới, chúng ta không thể tiếp nhận những điều mới mẻ mà không buông bỏ một số thứ. Buông bỏ không chỉ cho phép chúng ta chào đón những điều mới mẻ mà còn mang lại cảm giác khoan khoái khó tả. Điều này cũng giống với không gian sống của chúng ta; giữ chút trống sẽ khiến ta yên tâm và thoải mái hơn.

Thiền thường nói về “khoảnh khắc hiện tại”, nhưng trong thế giới mà chúng ta luôn không rời tay chiếc điện thoại, thì“khoảnh khắc hiện tại” thực sự là gì?

Đó chính là lúc bạn dành toàn bộ cho việc đang làm: ăn thì hãy ăn thật sự, lướt điện thoại hãy chỉ lướt, xem tivi thì chỉ xem tivi. Việc này không khó, miễn là bạn không vừa làm A vừa làm B thì tức là bạn đang sống “ở hiện tại”.

Chúng ta thường sợ thất bại. Nếu một người luôn muốn kiểm soát mọi khía cạnh công việc và cuộc sống, bước buông tay đầu tiên theo thiền môn là gì?

Cuộc đời vốn là chuỗi thất bại và thử nghiệm. Nếu bạn xem thất bại là giai đoạn cần thiết để đi tới thành công thì sẽ không còn sợ hãi. Ví dụ thất bại một nghìn lần, nhưng lần thứ 1001 thành công thì trước đó nghìn lần đều là bệ phóng. “Thiền là hành động”, đừng sợ thất bại trước khi bắt đầu, hãy bắt đầu rồi nói sau.

Tatler Asia
Above Theo Shunmyo Masuno, để thật sự tận hưởng và trải nghiệm 'hiện tại', chúng ta cần phải loại bỏ sự phân tâm do thói quen đa nhiệm gây ra. Đó là bước khởi đầu quan trọng nhất. (Ảnh: Shunmyo Masuno)

Ông nhìn nhận thế nào về “thành công” và “hạnh phúc”, hai khái niệm thường bị người hiện đại nhầm lẫn? Theo quan điểm Thiền tông, chúng khác nhau như thế nào?

Thiền cho rằng “sống ở đây và bây giờ” chính là hạnh phúc. Do đó “thành công” và “hạnh phúc” không hẳn là cùng một điều. Có người thành công vang dội nhưng không cảm thấy hạnh phúc; có người chưa đạt được thành công nhưng lại sống đầy nội lực và hạnh phúc. Hạnh phúc không phải lấy thành công để đổi mà là tự mình cảm nhận.

Cuốn sách đề cập đến việc thiết lập “rào chắn” buổi tối để chuyển hóa mệt mỏi. Với người thường làm việc muộn, nghi thức rào chắn đơn giản nhất là gì?

Điểm then chốt là đừng mang cảm xúc công việc về nhà. Tốt nhất hãy tạo ba lớp rào chắn như sau: bước ra khỏi cửa văn phòng; vượt qua cổng soát vé nhà ga gần nhà; rồi đặt một bước chân vào sân nhà. Mỗi lớp rào chắn nhắc bạn chuyển từ vai trò người làm việc về vai trò cá nhân, tâm trí và thân thể đều theo làn chuyển.

Trong thời đại thay đổi nhanh chóng này, ông muốn gửi gắm tới các bạn trẻ một câu thiền nào nhất?

Hãy tự dành cho mình một khoảng thời gian để lặng lẽ đối thoại với “bản thân thật sự”. Người hiện đại luôn bận rộn và hiếm khi nghĩ xem mình từ đâu đến và sẽ đi về đâu. Nhưng chính sự suy ngẫm này là quan trọng nhất của đời người. Muốn làm được điều đó, phải dứt khỏi ồn ào và tìm về một mình để suy ngẫm.

Đừng bỏ lỡ: Nhà báo - Nhà hoạt động Maria Ressa: “Trí tuệ nhân tạo không thông minh hơn lương tri con người”

Tatler Asia
Above Thiền sư Shunmyo Masuno cũng chia sẻ rằng hạnh phúc không phải lấy thành công để đổi mà là tự mình cảm nhận. Ảnh: Shunmyo Masuno

Ông từng nói ngay cả niềm vui cũng không nên lưu lại quá lâu để tránh bị chi phối. Nếu người bị cuốn vào vòng xoáy cảm xúc vui buồn giận dữ, ông khuyên họ nên đối mặt thế nào?

Niềm vui, sự giận dữ, nỗi buồn và hạnh phúc là dấu hiệu của sự sống, nhưng nếu chúng ta bám víu vào cảm xúc, chúng ta sẽ bị chúng dẫn dắt sai đường và đánh mất khả năng phán đoán đúng đắn. Thiền tông coi trọng một “tâm hồn mềm mại”, giống như cây tre đung đưa trước gió (cảm xúc) và ngay lập tức trở về vị trí ban đầu. Nuôi dưỡng sự kiên cường này sẽ giúp chúng ta không đánh mất chính mình.

Nếu muốn bắt đầu “lối sống tích cực”, ông muốn mọi người khởi đầu từ việc nhỏ nào nhất?

Chỉ đọc sách và lấy kiến thức thôi chưa đủ. Hãy chọn một việc và thực hành ngay, rồi duy trì. Một ngày, ba ngày, mười ngày… rồi tích lũy tới một trăm ngày. Sau một trăm ngày việc đó thành thói quen, từ đó chỉ việc tiếp tục. Tôi mong chờ nỗ lực của mỗi bạn đọc!