Doanh nhân Phạm Đình Đoàn và giấc mơ về một tập đoàn bán lẻ nội địa mang tầm vóc khu vực

Trở lại thời điểm năm 1993, khi công việc có biên chế nhà nước được xem như ước mơ của nhiều người, ông lại quyết định từ bỏ tất cả để tiến ra khởi nghiệp. Từ một trí thức Tây học đến chủ một doanh nghiệp trong nước, khó khăn lớn nhất của ông khi ấy là gì? 

Khi tôi rời khỏi công việc nhà nước vào năm 1993, nhiều người đã không hiểu vì sao tôi lại từ bỏ một vị trí ổn định với thu nhập và địa vị xã hội thời bấy giờ để lao vào một con đường hoàn toàn chưa định hình: khởi nghiệp. Nhưng với tôi, khát vọng lớn không thể thực hiện nếu cứ bám chặt vào sự an toàn. Tôi luôn quan niệm, để thay đổi xã hội, trước tiên cần có những người dám đặt câu hỏi, dám lựa chọn con đường mới và dám trả giá. Khi đó, nền kinh tế Việt Nam vừa mở cửa, tư nhân vẫn còn là khái niệm mờ nhạt, hệ thống phân phối rời rạc và chưa được xây dựng bài bản. Tôi nhìn thấy một khoảng trống lớn – nhưng cũng là một cơ hội. Và tôi tin rằng, nếu không có những người tiên phong, đất nước sẽ không thể hình thành một thế hệ doanh nhân thực thụ.

Được biết, từ việc tập trung vào phân phối hàng tiêu dùng, Công ty TNHH Phú Thái đã xây dựng nên cả một hệ sinh thái doanh nghiệp bền vững. Ông có thể chia sẻ kinh nghiệm của bản thân và doanh nghiệp trong việc rút ngắn khoảng cách giữa phân phối và tự sản xuất? 

Tôi chọn ngành hàng tiêu dùng và phân phối không chỉ vì tiềm năng kinh tế, mà còn vì tôi tin rằng đây là xương sống của nền kinh tế quốc gia. Khi người tiêu dùng không được tiếp cận sản phẩm một cách thuận tiện, minh bạch và tin cậy, thì mọi nỗ lực sản xuất cũng sẽ không thể tạo ra giá trị thực sự. Ngay từ đầu, tôi đã xây dựng Phú Thái với tư duy: phải có hệ thống, có chuẩn mực, có dữ liệu và có niềm tin. Chúng tôi không đơn thuần là người đưa hàng hóa từ nhà sản xuất đến tay người tiêu dùng. Chúng tôi đóng vai trò là đơn vị kiến tạo thị trường – nơi hàng hóa lưu thông có kiểm soát, có trách nhiệm, có giá trị cộng hưởng. Hệ sinh thái doanh nghiệp bền vững không thể được xây dựng trong ngày một ngày hai. Nó đòi hỏi sự kiên định về chiến lược, tính minh bạch trong quản trị và văn hóa doanh nghiệp đủ sâu để vượt qua sóng gió thị trường.

Ngày 14/5/2025, ông công bố chiến lược phát triển giai đoạn 2025–2033 có tên gọi “Phú Thái 2033 – Future Ready”, với mục tiêu trở thành một trong những nhà đầu tư và phân phối đa ngành hàng đầu Việt Nam, xây dựng hệ sinh thái doanh nghiệp bền vững, hiện đại và mang bản sắc riêng. Ông có thể làm rõ chiến lược này không, và vì sao nó lại cần thiết cho Phú Thái trong giai đoạn này?

Chiến lược “Phú Thái 2033 – Future Ready” không chỉ đơn thuần là bản kế hoạch phát triển cho một thập kỷ. Nó là sự tái định vị toàn diện về vai trò, năng lực và cam kết của Phú Thái trong bối cảnh kinh tế – xã hội Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển mình mạnh mẽ. Chúng tôi định hướng Phú Thái trở thành một tập đoàn đầu tư – phân phối đa ngành, lấy công nghệ và đổi mới sáng tạo làm nền tảng, logistics hiện đại làm đòn bẩy và phát triển con người làm trọng tâm. Đặc biệt, chúng tôi hướng tới việc tạo dựng một hệ sinh thái cho doanh nghiệp vừa và nhỏ – giúp họ có cơ hội tiếp cận thị trường, chuyển giao mô hình quản trị và cùng tham gia vào chuỗi giá trị lớn. Chiến lược này ra đời sau một quá trình quan sát dài hạn, đối thoại với nhiều đối tác trong – ngoài nước và xuất phát từ niềm tin rằng: nếu không chuyển mình, doanh nghiệp Việt sẽ bị tụt hậu trong chính thị trường của mình.

So với thế hệ của ông, môi trường kinh doanh hiện nay đã có những thay đổi lớn. Theo ông, những cơ hội và khó khăn nào đang chờ đón thế hệ doanh nhân trẻ?

Tôi cho rằng, chưa bao giờ môi trường kinh doanh Việt Nam lại mở rộng và tiềm năng như hiện nay. Thế hệ doanh nhân hiện đại đang có trong tay những công cụ mà chúng tôi ngày xưa không thể mơ tới: công nghệ, vốn đầu tư quốc tế, môi trường pháp lý minh bạch dần lên và cơ hội kết nối toàn cầu hóa. Tuy nhiên, đi kèm với thuận lợi là áp lực cạnh tranh khốc liệt, tốc độ thay đổi thị trường chóng mặt và kỳ vọng của người tiêu dùng ngày càng cao. Trong khi đó, nhiều doanh nhân trẻ vẫn còn thiếu chiều sâu chiến lược, chưa được chuẩn bị đầy đủ về kỹ năng quản trị, chưa có tinh thần “chịu trách nhiệm dài hạn”. Một bộ phận không nhỏ còn chạy theo trào lưu, thích nhanh – thích nổi – mà thiếu kiên trì xây nền tảng. Tôi luôn nói với các bạn trẻ rằng: khởi nghiệp không phải là cuộc đua 100m, mà là hành trình marathon với nhiều chặng dốc. Cần sự bền bỉ, chuẩn bị, và cả khiêm tốn học hỏi không ngừng.

Đọc thêm: Canh bạc táo bạo của Nvidia: Tạo ra nhà máy nơi các “robot có thể chế tạo robot”?

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế, ông đánh giá đâu là lợi thế lớn nhất của doanh nghiệp tư nhân Việt Nam hiện nay?

Lợi thế lớn nhất của doanh nghiệp tư nhân Việt Nam là khả năng thích ứng nhanh và tinh thần quyết liệt khi thực thi. Không bị ràng buộc bởi cơ chế hành chính nặng nề, doanh nghiệp tư nhân có thể thay đổi mô hình, thử nghiệm sản phẩm mới, hoặc xoay chuyển chiến lược trong thời gian rất ngắn. Ngoài ra, họ có thể khai thác tối đa các cơ hội từ thị trường ngách, tạo ra sự khác biệt trên nền tảng bản địa hóa sản phẩm – điều mà nhiều công ty nước ngoài không dễ làm được. Tuy nhiên, để biến lợi thế linh hoạt thành lợi thế cạnh tranh bền vững, doanh nghiệp tư nhân cần đầu tư dài hạn vào công nghệ, con người và văn hóa tổ chức. Tôi tin rằng, nếu làm được điều này, doanh nghiệp tư nhân Việt hoàn toàn có thể đi ra khu vực và thế giới với bản sắc rất riêng.

Xuất phát điểm là cán bộ nghiên cứu tại Viện Công nghiệp Thực phẩm, những giá trị cốt lõi từ môi trường khoa học đã ảnh hưởng và định hình triết lý kinh doanh của ông như thế nào?

Tôi rất biết ơn quãng thời gian học tập và làm việc tại Viện Công nghiệp Thực phẩm – nơi không chỉ rèn luyện cho tôi tư duy khoa học và phương pháp làm việc có hệ thống, mà còn nuôi dưỡng đức tính kỷ luật, sự cẩn trọng và khả năng giữ vững lập trường trước những biến động ngắn hạn. Môi trường khoa học kỹ thuật dạy tôi rằng: mọi phát triển bền vững đều cần được xây dựng trên nền tảng vững chắc, không thể vội vã hay đánh đổi chiều sâu lấy tốc độ. Không có giải pháp nào thực sự giá trị nếu chỉ hướng tới kết quả trước mắt mà bỏ qua tính lâu dài và trách nhiệm đi kèm.

Các nhà khoa học thường có cách tiếp cận rất “nhân văn”: họ không chỉ giải quyết vấn đề ở bề nổi, mà luôn tìm đến tận gốc rễ – một cách làm sâu sắc, cần mẫn và đầy trách nhiệm. Triết lý đó ảnh hưởng lớn đến cách tôi điều hành doanh nghiệp: không chạy theo lợi nhuận bằng mọi giá, mà luôn tìm hướng đi để các bên cùng có lợi – từ đối tác, người lao động cho đến xã hội. Ngay từ khi khởi nghiệp, tôi không đặt mục tiêu “mở rộng bằng mọi giá”, mà chọn lối đi chậm nhưng chắc, xây từng tầng giá trị – giống như một công trình nghiên cứu cần sự tích lũy và kiểm chứng.

Chính nền tảng đó đã giúp tôi có được bản lĩnh khi bước vào thương trường – biết khi nào nên tiến, khi nào nên dừng và hiểu rằng: kinh doanh không phải là một cuộc đua đơn độc, mà là một hành trình đồng kiến tạo giá trị với nhiều bên liên quan.

Trong bối cảnh nhiều bạn trẻ thần tượng các doanh nhân toàn cầu như Steve Jobs hay Elon Musk, ông có lời khuyên gì với thế hệ khởi nghiệp Việt Nam?

Tôi rất mừng khi thấy thế hệ trẻ Việt Nam có khát vọng lớn và mong muốn vươn ra toàn cầu. Việc ngưỡng mộ những biểu tượng như Steve Jobs, Elon Musk hay Jeff Bezos là điều dễ hiểu – bởi họ đã tạo ra những cuộc cách mạng công nghệ thay đổi thế giới. Nhưng tôi cũng muốn chia sẻ rằng: đằng sau ánh hào quang đó là hàng chục năm miệt mài học tập, thất bại và kiên trì. Họ không thành công nhờ cảm hứng nhất thời hay chỉ vì có ý tưởng táo bạo, mà là nhờ nền tảng học vấn rất vững chắc, sự rèn luyện liên tục và tinh thần lãnh đạo kiên định. Tôi mong các bạn trẻ đừng xem khởi nghiệp như một trào lưu hay con đường tắt để làm giàu. Khởi nghiệp là một hành trình xây dựng năng lực thật – từ kiến thức, tư duy đến kỹ năng quản trị. Nếu không chuẩn bị kỹ càng, sự sụp đổ sẽ rất dễ xảy ra – và khi đó, không chỉ là mất vốn, mà còn đánh mất niềm tin và tinh thần sáng tạo vốn rất quý giá.

Đó có phải lý do ông sáng lập nên BK Fund - Quỹ đầu tư khởi nghiệp sáng tạo Bách Khoa, nhằm hỗ trợ sinh viên và nhà nghiên cứu phát triển ý tưởng? Ông có thể mô tả khái quát về quỹ này và cách thức hoạt động cho đến nay?

BK Fund là một trong những tâm huyết của các cựu sinh viên Đại học Bách Khoa Hà Nội với cộng đồng tri thức trẻ. Tôi tham gia quỹ này từ chính trải nghiệm của bản thân: Ngày xưa, khi tôi còn làm nghiên cứu, rất nhiều ý tưởng và sáng chế không có điều kiện để hiện thực hóa – chỉ vì thiếu một khoản vốn nhỏ, thiếu người hướng dẫn hoặc thiếu kết nối với thị trường. BK Fund ra đời để giải quyết ba khoảng trống đó: 

1) Hỗ trợ tài chính cho các dự án có tiềm năng ứng dụng; 2) Cung cấp hệ thống mentor là các doanh nhân, chuyên gia đầu ngành; và 3) Kết nối với các doanh nghiệp và nhà đầu tư. Tôi không kỳ vọng tất cả dự án đều thành công, nhưng tôi tin mỗi bạn trẻ tham gia vào hành trình đó sẽ trưởng thành vượt bậc. Thành công lớn nhất của BK Fund không phải là tìm ra một “kỳ lân công nghệ”, mà là tạo nên thế hệ sinh viên có tinh thần sáng tạo, dám thử nghiệm và không ngại thất bại – đó mới là nền tảng bền vững nhất của một quốc gia đổi mới.

Nếu được gửi một thông điệp cho lớp doanh nhân kế cận của Việt Nam, ông sẽ nói điều gì?

Tôi muốn nhắn gửi rằng: chúng ta đang sống trong một kỷ nguyên đầy cơ hội, nhưng cũng đầy thách thức. Lớp doanh nhân kế cận không chỉ có sứ mệnh làm giàu cho bản thân – mà còn phải gánh vác trách nhiệm định hình lại vai trò của doanh nhân trong xã hội. Các bạn cần mạnh mẽ hơn thế hệ chúng tôi – về công nghệ, về tư duy toàn cầu – nhưng cũng cần khiêm nhường hơn – trong cách học hỏi, cách lắng nghe và cách đối thoại với cộng đồng. Đừng chỉ mơ ước xây dựng “công ty lớn”, hãy nghĩ tới việc xây dựng “hệ sinh thái tạo giá trị”. Đừng chỉ làm sản phẩm tốt, hãy làm điều đúng. Và đừng quên rằng: một doanh nghiệp tử tế không chỉ được thị trường ghi nhận, mà còn được lịch sử nhắc tới như một biểu tượng của thời đại. Nếu thế hệ doanh nhân Việt Nam làm được điều đó, chúng ta sẽ không chỉ thay đổi vị thế kinh tế đất nước, mà còn kiến tạo một xã hội đáng sống hơn cho mọi người.

Bài viết đăng tải từ bài gốc trên ấn phẩm Tatler Vietnam số tháng 09/2025

ĐỌC NGAY

6 “đóa hồng thép” viết lại lịch sử đường đua F1

Hành trình chưa kể của Lê Thanh Hương: Từ triết lý Nhật Bản đến giá trị tự thân của phụ nữ Việt Nam

10 năm tạm dừng chính trường: Tỷ phú trẻ Pita Limjaroenrat đang ươm mầm thế hệ lãnh đạo tương lai tại Harvard như thế nào?