Cover Ng Sze Kiat, nhà sáng lập Bewilder - một mô hình kết hợp giữa xưởng thiết kế và trang trại nấm
Ng Sze Kiat, nhà sáng lập Bewilder - một mô hình kết hợp giữa xưởng thiết kế và trang trại nấm
1 / 1
Ng Sze Kiat đang biến nấm thành thực phẩm và các tác phẩm nghệ thuật thông qua Bewilder – một mô hình kết hợp giữa xưởng thiết kế và trang trại nấm
Ng Sze Kiat không nói về nấm theo cách mà hầu hết mọi người vẫn nói. Với anh, nấm không đơn thuần là nguyên liệu nấu ăn, mà còn là người bạn đồng hành, người thầy. “Tôi yêu những sinh vật này tha thiết”, nhà sáng lập Bewilder – một phòng thí nghiệm, trang trại kiêm xưởng thiết kế nấm tại Singapore – chia sẻ. “Chúng tôi có một mối quan hệ rất thân thiết”. Giải thích thêm về mối liên hệ đó, Ng chia sẻ rằng ông tự coi mình là “người hỗ trợ”; một người dẫn dắt trong việc tạo ra những chiếc đèn sợi nấm (mycelium). Đây cũng là dòng sản phẩm định hình tên tuổi của Bewilder, hiện diện khắp không gian kết hợp giữa xưởng thiết kế và trang trại tại Bukit Merah Central.
Nói về những hình dạng điêu khắc kỳ lạ, siêu thực này – với kết cấu phân nhánh và mọc thành cụm trông như những vật thể được trục vớt từ đáy đại dương, bề mặt gợi liên tưởng đến san hô, xương hoặc bọt biển – anh nhận xét: “Chúng không hẳn là tác phẩm của riêng tôi. Chúng được hoàn thiện bởi chính các sinh vật này”. Quả thực, dù ban đầu hệ sợi nấm được định hình theo khuôn, hình dáng cuối cùng của tác phẩm không bao giờ phụ thuộc hoàn toàn vào ý chí của Ng. Chính sinh vật đó mới là yếu tố quyết định cách mỗi tác phẩm phát triển và thành hình.
Đọc thêm: Hiểu nghệ thuật, triển lãm tháng 5 cùng góc nhìn từ tâm thức
Above Ng bên chiếc bàn và đèn thả trần làm từ sợi nấm
Ng bên chiếc bàn và đèn thả trần làm từ sợi nấm
1 / 1
Điều thú vị là Ng không hề có định hướng làm việc với nấm từ đầu. Động lực ban đầu không xuất phát từ đam mê mà từ sự tò mò, bắt nguồn từ một hạt mầm được người bạn gieo xuống hơn hai mươi năm trước. Khi Ng đang theo học bằng cử nhân ngành điện ảnh tại Đại học Murdoch (Úc), người bạn này – lúc đó đang trồng nấm bờm sư tử (nấm hầu thủ) và nấm bào ngư – đã đưa cho anh một cuốn sách về kỹ thuật canh tác của Paul Stamets. Dù chủ đề lúc đó đối với anh là quá xa lạ, nó vẫn hằn sâu trong tâm trí anh rất lâu về sau.
Vài năm sau, Ng chuyển đến Istanbul và chính trong thời gian sống tại đây, anh đã biến sự tò mò thành hành động. Không có kế hoạch cụ thể, anh bắt đầu đặt mua các mẫu cấy và tự trồng nấm bào ngư. Khi trở về Singapore, anh tham gia một doanh nghiệp xã hội tập trung vào nông nghiệp đô thị. Tại đây, anh lao vào nghiên cứu và phát triển, bao gồm cả việc nuôi trồng nấm từ bã cà phê, và cuối cùng đã góp công xây dựng trang trại của tổ chức này khi làm việc cùng với những người trưởng thành mắc hội chứng Down – một trải nghiệm mà anh thấy vô cùng ý nghĩa.
“Trong thời gian đó, tôi bắt đầu nhận ra những tiềm năng khác nhau của nấm”, Ng nói, ám chỉ các loài nấm dược liệu, vật liệu và sản phẩm ứng dụng. Để khám phá những tiềm năng đó, anh rời tổ chức và thành lập Bewilder vào năm 2020, đầu tư 3.000 USD để cải tạo không gian làm việc nhỏ xíu đầu tiên của mình – một số tiền mà anh cảm thấy rất lớn vào thời điểm đó. Anh biến nó thành một phòng thí nghiệm và xưởng thiết kế, nơi anh phát triển các loại vật liệu và chia sẻ những thử nghiệm đầu tiên của mình trên Instagram.
Đọc thêm: Chân dung Salvador Dalí: Một trải nghiệm siêu thực
Above Các loại nấm cao cấp
Các loại nấm cao cấp
1 / 1
Các buổi workshop là bước đi tiếp theo, bắt đầu từ việc hướng dẫn canh tác nấm trước khi mở rộng sang các buổi nếm thử và thử nghiệm với hệ sợi nấm. Ng nhận ra rằng việc giảng dạy giúp mở rộng các cuộc thảo luận xoay quanh thế giới nấm. Theo thời gian, những buổi workshop đó đã phát triển thành các chương trình giáo dục toàn diện. Ngày nay, Bewilder cung cấp các mẫu cấy và tổ chức các khóa học cho nhiều tổ chức, từ các trường tiểu học đến các đại học.
Nhưng chỉ riêng workshop và thử nghiệm thì không đủ để duy trì hoạt động của studio. Khi sự quan tâm ngày càng tăng và Ng chuyển đến một không gian lớn hơn, một thực tế khác đã ập đến. “Tôi nhận ra mình phải nuôi trồng nấm thương mại để tạo ra dòng tiền”, anh nói. Trang trại tại chỗ, được xây dựng dần theo thời gian, đã trở thành động lực thúc đẩy mọi hoạt động khác, từ workshop cho đến các thí nghiệm thiết kế.
Điều làm nên sự khác biệt của Bewilder là việc họ tự chủ phần lớn quy trình canh tác ngay tại xưởng, liên tục nghiên cứu và phát triển từ hai đến ba loài mới mỗi năm. Trong khi một số trang trại nhập khẩu các túi giá thể đã được cấy giống sẵn (chỉ cần đợi đến giai đoạn ra cuối cùng để thu hoạch nấm), Bewilder lại phát triển các mẫu cấy của mình từ những bước cơ bản nhất. Ng giải thích: “Chúng tôi tự tạo ra các môi trường nuôi cấy dạng lỏng và phôi hạt từ chính các mẫu cấy mà chúng tôi lưu giữ và phát triển trong phòng thí nghiệm của mình”.
Above Đèn thả trần Mycosmos
Đèn thả trần Mycosmos
1 / 1
Hiện nay, Bewilder hoạt động như một trang trại nấm nhỏ chuyên sản xuất một trong những loại nấm đặc sản chất lượng cao đa dạng và phong phú nhất ở Singapore. Trong số đó có các loài ăn được như nấm lão nhân, nấm sao đêm và nấm hạnh nhân, cùng các loài dược liệu như nấm sữa hổ và hơn 20 loại nấm Linh Chi, với danh mục các loài bản địa ngày càng được mở rộng.
Nhiều loại trong số này được được cung cấp cho các nhà hàng hàng đầu theo hình thức trồng theo đơn đặt hàng, cho phép trang trại chỉ thu hoạch lượng cần thiết và giảm thiểu lãng phí. Ng lưu ý rằng các trang trại nấm quy mô lớn thường phải đối mặt với tình trạng dư thừa đáng kể khi sản lượng vượt quá nhu cầu. “Tỷ lệ lãng phí có thể lên tới 40%”, anh nói. “Sản xuất dư thừa là điều chúng tôi không tán thành vì chúng tôi rất coi trọng các phương pháp canh tác của mình. Chúng tôi có thể mất một số khách hàng, nhưng vẫn tốt hơn là đánh mất các nguyên tắc của mình”.
Trang trại cũng trồng các loại nấm dược liệu, bao gồm một số loài nấm Linh Chi như Ganoderma weberianum và Ganoderma neo-japonicum, được đánh giá cao trong y học cổ truyền vì lợi ích điều hòa miễn dịch và tim mạch. Phương pháp của Bewilder, mặc dù chậm hơn và đòi hỏi nhiều công sức hơn, cho phép họ trồng các giống hiếm gặp ở địa phương và thử nghiệm những cách thức mới để công chúng trải nghiệm về nấm.
Tác phẩm mới hoàn thiện gần đây nhất của Ng, chiếc đèn Invertable
1 / 4
Thiết kế đã trở thành một cách để mở ra cuộc đối thoại đó. “Khoa học có trong nghệ thuật và nghệ thuật có trong khoa học”, Ng nói. “Nấm thể hiện cả hai.” Những chiếc đèn điêu khắc và tác phẩm sắp đặt của Bewilder đóng vai trò là điểm khởi đầu để khám phá thế giới rộng lớn hơn của nấm. Tác phẩm của studio đã xuất hiện tại các lễ hội nghệ thuật và thiết kế trong nước lẫn quốc tế, bao gồm Tuần lễ Nghệ thuật Singapore (2021) và Tuần lễ Thiết kế Milan (2025), và dự kiến sẽ được giới thiệu tại Homo Faber 2026, diễn ra vào tháng 9 này tại Venice. Gần hơn, Bewilder cũng đã thực hiện các dự án đặt hàng cho không gian doanh nghiệp, bao gồm việc trồng nấm sợi để tạo hình cây thông Noel cho DBS trước khi biến chúng, sau mùa lễ hội, thành các tác phẩm sắp đặt ánh sáng trong các văn phòng của ngân hàng.
Khi được hỏi về sản phẩm muốn thực hiện tiếp theo, Ng nhắc đến những chiếc ghế. Anh đang thử nghiệm các cấu trúc lai hoặc composite – kết hợp hệ sợi nấm với các vật liệu khác như kim loại – để kiểm tra xem độ bền tự nhiên của sinh vật này có thể ứng dụng vào thiết kế công năng như thế nào. Ng cũng đang tìm cách mở rộng quy mô mảng trang trại thương mại của doanh nghiệp, trong khi vẫn giữ không gian hiện tại của Bewilder tập trung vào việc canh tác và thử nghiệm theo mô hình boutique.
Sau 15 năm trồng nấm, Ng vẫn tự nhận mình là người thiếu kiên nhẫn. Có lẽ đó chính là động lực đằng sau Bewilder: học được sự kiên nhẫn từ những sinh vật phát triển hoàn toàn theo quy luật riêng của chúng. “Mọi thứ trong tự nhiên đều có thời điểm và vị trí của nó”, anh nói. “Nấm là những người thầy và gia đình của tôi.” Mục tiêu của anh, đơn giản là “lan tỏa bào tử nấm khắp Singapore”.
ĐỌC NGAY
Thưởng thức ly cocktail cách nửa vòng trái đất tại “Homies of Stir”
Trở về với căn bếp tối giản cùng những nguyên liệu thô ngon lành nhất
Miếng ngon nhớ lâu: Một bữa ăn kéo tâm trạng khỏi bờ vực quay cuồng
