Miếng ngon nhớ lâu: Một bữa ăn kéo tâm trạng khỏi bờ vực quay cuồng

Đã bao giờ bạn có cảm giác khi đi qua những con phố, một hương thơm xào nấu quen thuộc từ từ phảng phất trong gió. Hương rau muống xào tỏi nồng nàn, hương cá kho đậm và sắc đang cuốn lấy cánh mũi phập phồng vô thức, hay hương cơm sôi chín dẻo thơm thân thuộc. Hương thơm ấy đánh thẳng vào tâm trí, tạm tách rời bạn ra khỏi thực tại và đôi khi khiến cái bụng đói của bạn sục sôi. Bạn tưởng tượng ra “miếng ngon”, ra bữa cơm nhà, ra không khí ăn uống sum vầy ấm áp. Và thế là... bạn nhớ chúng thật lâu. 

Tưởng chừng như bạn nhớ da diết như thế vì hương vị xuất sắc của món ăn, nhưng thực tình, chúng đã từ từ đánh thức những hồi ức sâu thẳm bên trong con người bạn. Những hương vị thơm ngon ấy là bữa cơm suốt tuổi thơ, khi lớn lên vẫn in trong óc, chúng gắn liền với trạng thái “dễ chịu”, “mềm mại”, “hài hòa”... điều giúp bạn bình ổn lại tâm trạng, cảm xúc. 

Không chỉ là nhu cầu sinh học, ẩm thực giờ đây gắn liền nhiều hơn với cảm xúc, trải nghiệm và tăng tính kết nối. Hãy tưởng tượng một buổi tối sau một ngày dài kiệt quệ. Không cần một nhà hàng fine dining, không cần một thực đơn phức tạp. Bạn chỉ cần một bát mì nóng, một ly rượu vang vừa đủ, hoặc một món ăn quen thuộc. Khoảnh khắc đó, cơ thể bạn bắt đầu chậm lại. Tâm trí dần buông lỏng. Và trong một khoảng thời gian rất ngắn, bạn không còn ở trong “vòng xoáy” áp lực đang bủa vây nữa. 

Đó chính là lúc ẩm thực phát huy vai trò sâu xa nhất của nó: đưa con người trở về trạng thái cân bằng. 

Không phải ngẫu nhiên mà một món ăn có thể khiến ta xúc động. Theo các nghiên cứu trong lĩnh vực khoa học thần kinh ẩm thực thường được đề cập trên BBC Food hay The New York Times Cooking, khứu giác và vị giác có mối liên kết chặt chẽ với vùng não lưu trữ hồi ức và cảm xúc. Điều này giải thích vì sao một hương vị quen thuộc có thể “kéo” chúng ta về một thời điểm cụ thể trong quá khứ.

Có rất nhiều đầu bếp đã chia sẻ rằng, nền móng ẩm thực của họ có được như hiện tại là nhờ những “miếng ngon” theo chân, nuôi lớn họ từ những ngày thơ ấu dễ chịu. Sam Trần - bếp trưởng của Gia từng da diết nhớ nhung hương vị của ẩm thực Hà Nội và mang chúng vào mọi thực đơn của nhà hàng cho tới tận bây giờ. Cô yêu hương vị của những miếng ngon ấy và thừa nhận rằng bản thân đã được truyền cảm hứng từ chúng. Hay Cường Nguyễn của An's Saigon luôn xúc động chia sẻ về từng hương vị ẩm thực thuở nhỏ đã trở thành chủ đề của nhiều món ăn anh sáng tạo hôm nay. Với Thảo Na của Maison des Reves, cô hào hứng nói rằng những món ăn quê nhà sẽ luôn ghi dấu ấn cho rất nhiều món ăn sau này của cô. Và vô số những chia sẻ đầy cảm xúc về “miếng ngon nhớ lâu” khác để giúp chúng ta hiểu rằng một món ăn ngon có sức mạnh dịu dàng mà bền bỉ ra sao. Chính sức mạnh mềm dẻo ấy mới là thứ khiến ta cảm thấy bình yên đôi chút giữa nhiều bủa vây.

Trong nhiều năm, khái niệm “comfort food” - “món ăn vỗ về” từng bị xem là đơn giản, thậm chí có phần “thiếu tinh tế” trong bối cảnh fine dining lên ngôi. Nhưng điều thú vị là trong giai đoạn hậu đại dịch, chính những món ăn mang tính an ủi này lại trở thành tâm điểm của nhiều xu hướng ẩm thực toàn cầu. 

Đọc thêm: “Four Hands Collaboration”: Thiên đường sáng tạo hay cạm bẫy bão hòa?

Các tạp chí như Bon Appétit hay The World’s 50 Best Restaurants đều ghi nhận sự trở lại của những trải nghiệm ăn uống mang tính cá nhân, gần gũi và giàu cảm xúc. Một bát cháo nóng khi mệt mỏi, một miếng bánh ngọt khi cần chút dịu dàng, hay thậm chí là một món ăn đường phố quen thuộc... tất cả đều có thể trở thành “liều thuốc” nếu xuất hiện đúng lúc và quan trọng nhất, đúng với nhu cầu cảm xúc của người ăn tại thời điểm đó. Một món ăn, nếu mang lại được cảm giác bình yên, thì chúng xứng đáng được nhớ lâu hơn nữa.

Điều đáng chú ý là ngay cả trong thế giới fine dining nơi từng đề cao kỹ thuật và sự cầu kỳ, xa xỉ cũng đang có một sự chuyển dịch rõ rệt. Những đầu bếp hàng đầu không còn chỉ tập trung vào việc tạo ra món ăn đẹp hay phức tạp, mà bắt đầu tìm về trạng thái bình yên, lâng lâng cảm xúc khi nấu nướng. Các đầu bếp kể trên như Sam Trần, Cường Nguyễn hay Thùy Dung (Miên Saigon), Thuận Trần (Nephele), Hiếu Trung (Lamai Garden)... đều là những đầu bếp tiêu biểu trong việc đề cao trạng thái gần gũi và thân thuộc của món ăn hơn là tập trung vào yếu tố kỹ thuật hoặc sự đắt đỏ của nguyên liệu ngoại nhập. Họ đều là những đầu bếp “bén duyên” với nguồn nguyên liệu bản địa, tìm ra điểm nhấn về cảm xúc trong thực đơn và để món ăn thể hiện tính mềm mại, thân thuộc của nó. 

Một món ăn có thể hoàn hảo về kỹ thuật nhưng lại “trống rỗng” về cảm xúc không chắc đã thu hút được những thực khách có chiều sâu. Ngược lại, một món ăn đơn giản nhưng chạm đúng vào mạch ngầm cảm xúc có thể trở nên đáng nhớ hơn rất nhiều. Đó là lý do vì sao ngày càng nhiều nhà hàng cao cấp đưa yếu tố “cá nhân” vào thực đơn để kể câu chuyện của đầu bếp, tái hiện món ăn tuổi thơ, hoặc tạo ra những trải nghiệm mang tính hồi tưởng.

Bởi suy cho cùng, điều mà thực khách mang về không phải là trải nghiệm thật nhiều món ăn đắt đỏ, mà là cảm giác sau khi thưởng thức chúng, liệu chúng có khơi gợi được lên điều gì từ tâm trí nơi họ… 

Chúng ta đang sống trong một thời đại mà mọi thứ đều diễn ra quá nhanh. Tin nhắn đến liên tục, công việc chồng chất, và tâm trí hiếm khi có cơ hội nghỉ ngơi. Trong bối cảnh đó, một bữa ăn đúng nghĩa nơi bạn thực sự ngồi xuống, chậm rãi thưởng thức từng thìa và cảm nhận từng hương vị trở thành một hành động gần như xa xỉ. Nhưng chính sự “xa xỉ” ấy lại là điều cần thiết. Chúng mở ra cho tâm trí một khoảng dừng bình yên, một khoảng lặng đủ lâu để ăn thật ngon lành, hạnh phúc. 

Và là lý do vì sao chúng ta vẫn luôn quay trở lại với ẩm thực, hết lần này đến lần khác. 

ĐỌC NGAY

Tất tần tật về cách nhận diện loại hàu bạn đang ăn

Regent Phú Quốc: Không khí Phục Sinh bên bờ tây thơ mộng

Socolatier - Từ một khoảng trống thị trường đến câu chuyện “made in Vietnam”