Cover Điêu khắc gia Trần Thiện Nhứt. Ảnh: Kyanh Trần
Điêu khắc gia Trần Thiện Nhứt. Ảnh: Kyanh Trần
1 / 1
Trong bối cảnh nghệ thuật điêu khắc đang mang trên mình nhiều vai trò hơn là việc thượng tôn tính nghệ thuật, điêu khắc gia Trần Thiện Nhứt - Nhà sáng lập Atelier Saigon, lựa chọn đi một hành trình gần gũi hơn bằng cách đưa điêu khắc vào cuộc sống thường nhật
Giữa dòng chảy nghệ thuật đương đại vốn thường mang tính thị trường, xa rời đời sống thường nhật, nghệ sĩ điêu khắc Trần Thiện Nhứt chọn một con đường khác: anh kiên trì đưa điêu khắc về gần với đời sống hơn, thông qua những vật dụng sử dụng hàng ngày như chiếc ghế, chiếc tủ. Sử dụng carton - chất liệu thường bị bỏ quên - để làm phương tiện sáng tạo, anh không chỉ thách thức định kiến về vật liệu mà còn mở ra một cách tiếp cận điêu khắc đầy mềm mại, linh hoạt và gần gũi. Trong cuộc trò chuyện này, Trần Thiện Nhứt chia sẻ về hành trình sáng tạo, tinh thần làm nghề không mệt mỏi, cách anh nhìn nhận thế hệ nghệ sĩ trẻ, cũng như lý do vì sao anh luôn sẵn lòng truyền nghề, dù cho người học không đến từ trường lớp chính quy.
Đọc thêm: Điêu khắc gia Trần Thiện Nhứt - Hơi thở mới từ những chất liệu cũ
Above Điêu khắc gia Trần Thiện Nhứt. Ảnh: Kyanh Trần
Điêu khắc gia Trần Thiện Nhứt. Ảnh: Kyanh Trần
1 / 1
Con đường nào đã đưa anh đến với nghệ thuật điêu khắc?
Với tôi, đó là một cuộc du hành tự nhiên, một khát khao thường trực thôi thúc tôi khám phá những vẻ đẹp ẩn sâu trong thớ của từng chất liệu. Tôi luôn săn tìm những vật liệu có khả năng khơi gợi nguồn cảm hứng, và chính tiếng nói biểu cảm riêng biệt của chúng sẽ dẫn dắt toàn bộ tiến trình sáng tạo, như một cuộc đối thoại thầm lặng mà đầy ý vị.
Nguồn gốc, quê hương của anh đã ảnh hưởng như thế nào đến phong cách sáng tác của anh?
Tôi sinh ra ở Gia Lai - một vùng đất Tây Nguyên gần gũi với rừng núi, sông suối, chim thú và con người bản địa. Tuổi thơ của tôi gắn liền với những buổi đi chăn trâu, nghịch nước, đùa chơi cùng thiên nhiên. Những trải nghiệm đó đã in sâu vào tôi như một bản năng mà về sau, chính từ thiên nhiên ấy, tôi “vay mượn” lại chất liệu, cảm hứng để đưa vào tác phẩm. Đến giờ tôi vẫn tiếp tục khai thác yếu tố bản năng ấy để phát triển ngôn ngữ sáng tạo riêng của mình.
Anh có thường xuyên làm việc với các nhà điêu khắc trẻ không? Anh nhận thấy thế hệ nghệ sĩ mới có gì khác so với anh ngày xưa?
Có chứ! Tôi luôn sẵn lòng chia sẻ kinh nghiệm với các bạn trẻ, không chỉ trong điêu khắc mà cả những lĩnh vực sáng tạo khác. Hè vừa rồi có một bạn du học sinh từ Pháp về thực tập ở Atelier Saigon, tôi đã hướng dẫn bạn ấy suốt một kỳ. Ngoài ra còn có nhiều bạn trẻ khác, không học chuyên ngành mỹ thuật nhưng đam mê điêu khắc, cũng tìm đến học - từ kỹ thuật cơ bản như tạo hình bằng tay cho tới cách sử dụng phần mềm thiết kế 3D. Trong thời gian tới, tôi dự định mở một không gian học tập hoặc trung tâm để ai cũng có thể tiếp cận kiến thức về điêu khắc.
Nghề điêu khắc hoàn toàn có nhiều hướng đi tiềm năng. So với thế hệ chúng tôi, vốn chỉ có đôi tay và công cụ thô sơ, thì các bạn hôm nay được hỗ trợ bởi công nghệ hiện đại: Từ AI, CNC, đến laser hay robot. Nhờ đó, quá trình sáng tác thay đổi mạnh mẽ, mở ra nhiều khả năng mới. Các bạn cũng có cơ hội tiếp cận môi trường sáng tạo toàn cầu, góp phần tạo nên những tác phẩm đột phá và mang tính thời đại.
Above Điêu khắc gia Trần Thiện Nhứt. Ảnh: Kyanh Trần
Điêu khắc gia Trần Thiện Nhứt. Ảnh: Kyanh Trần
1 / 1
Anh từng nói rằng làm điêu khắc cần có điều kiện để thử nghiệm và dấn thân. Vậy với những người không có nhiều điều kiện kinh tế, làm sao họ có thể tiếp cận điêu khắc mà vẫn đảm bảo có thể kiếm sống từ đó?
Tôi nghĩ điêu khắc không nhất thiết là sân chơi dành cho người có điều kiện kinh tế. Ngày xưa tôi và bạn bè theo học ngành này cũng xuất phát điểm rất bình thường, thậm chí nhiều người phải làm việc vất vả để bám nghề. Nghề điêu khắc đòi hỏi người nghệ sĩ phải trực tiếp tham gia vào sản xuất, đổ khuôn, tạo hình… nên đôi khi khá nặng nhọc. Nhưng đổi lại, nó rất rộng mở. Bạn có thể làm nhiều thứ: từ hỗ trợ kiến trúc, xây dựng, nội thất cho đến tạo hình đồ chơi, làm phụ kiện cho ngành thời trang, may mặc… Nói cách khác, điêu khắc đã thẩm thấu vào mọi lĩnh vực trong đời sống, chỉ là ta không gọi tên nó như một “nghệ thuật cao siêu” mà thôi. Và khi bạn xác định đúng cách ứng dụng, nó hoàn toàn có thể là con đường giúp bạn kiếm sống.
Xem thêm: Nghệ thuật định hình: Trận địa của cảm xúc, quyền lực và ký ức tập thể
Above Điêu khắc gia Trần Thiện Nhứt. Ảnh: RABHUU
Điêu khắc gia Trần Thiện Nhứt. Ảnh: RABHUU
1 / 1
Điều gì sẽ giúp điêu khắc tiến tới trong tương lai, bên cạnh việc ứng dụng nó vào đời sống hàng ngày như cách anh đang làm, theo anh?
Điêu khắc cũng như bất kỳ ngành nghệ thuật nào, nó phải đi song song với sự phát triển của thời đại. Điêu khắc cần đồng hành với kiến trúc, xây dựng, công nghiệp... Tất cả những lĩnh vực đó đều là môi trường tiềm năng để điêu khắc tham gia vào, tạo nên sự kết nối giữa tác phẩm và không gian sống. Khi có sự tương tác đa chiều như vậy, nghệ sĩ điêu khắc mới có cơ hội mở rộng sáng tạo, vừa thực hành nghệ thuật, vừa tạo ra giá trị thực tiễn. Đó cũng là cách để điêu khắc không ngừng được làm mới mình.
Nhìn lại hành trình của mình, anh có nuối tiếc điều gì không? Có điều gì anh từng muốn làm khi còn trẻ nhưng chưa làm được, và giờ muốn làm lại, thưa anh?
Thật ra tôi không nuối tiếc điều gì cả, dù quá khứ có làm được hay chưa. Tôi là người đam mê làm việc, có thể làm từ sáng đến khuya, thậm chí thâu đêm để thực hiện cho bằng được những ý tưởng của mình. Gần như mọi mong muốn sáng tạo, tôi đều đã từng thử sức.
Với tôi, lĩnh vực sáng tạo luôn thay đổi. Vậy nên điều quan trọng không phải là mình đã làm được gì trong quá khứ, mà là nếu có điều gì chưa làm thì bây giờ cứ bắt tay vào làm. Không bao giờ là muộn cả.
Bài viết đăng tải từ bài gốc trên ấn phẩm Tatler Vietnam số tháng 05/2025
ĐỌC THÊM
Quỳnh Phạm, Nhà sáng lập Galerie Quynh: “Trân trọng sự nhẫn nại khi thực hành với nghệ thuật”
Nghệ sĩ Trung Nghĩa và hành trình hồi sinh cái đẹp từ tro tàn
