Điêu khắc gia Trần Thiện Nhứt - Hơi thở mới từ những chất liệu cũ

Anh có thể chia sẻ về triết lý mang điêu khắc chạm vào thực tế và hòa mình với thiên nhiên của mình không?

Tôi luôn tìm cách đưa điêu khắc ra khỏi không gian trưng bày truyền thống để hòa mình vào cuộc sống hàng ngày. Thiên nhiên là nguồn cảm hứng bất tận của tôi. Tôi muốn những tác phẩm của mình không chỉ là đối tượng trang trí mà còn thể hiện thông điệp về sự bền vững. Việc sử dụng vật liệu tái chế như carton là một cách để thể hiện sự tôn trọng đối với thiên nhiên và khuyến khích mọi người ý thức hơn về vấn đề bảo vệ môi trường.

Anh đã tìm ra vật liệu thay thế bền vững là carton tái chế như thế nào? Hãy chia sẻ quá trình anh tìm kiếm và sáng tạo ra một vật liệu mới, từ giai đoạn nảy sinh ý tưởng, cho đến khi đưa nó vào các tác phẩm thực thụ?

Ý tưởng sử dụng carton tái chế của tôi xuất phát từ mối quan tâm sâu sắc về sức khỏe con người, bao gồm cả bản thân và những đồng nghiệp, anh em thợ cùng tham gia vào quá trình sản xuất.

Năm 2008, sau khi hoàn thành 5 năm học tại Đại Học Mỹ Thuật thành phố Hồ Chí Minh, tôi bắt đầu sự nghiệp điêu khắc với chất liệu chính là đá. Tôi và một nhóm anh em thợ khoảng 5 người, đã lăn lộn qua nhiều vùng miền từ Đà Nẵng, Bình Định, Phú Yên đến Bà Rịa - Vũng Tàu và nhận thầu các công trình từ xây dựng dân dụng đến cầu đường, từ tạc tượng Phật đến xây dựng chùa đền. Những năm tháng gắn bó với nghề thợ đá nhiều cơ cực, tôi nhận ra con người đang tàn phá thiên nhiên không thương tiếc và vô tình tự hủy hoại sức khỏe của bản thân và cộng đồng. Chỉ trong vòng 5 năm đó, tôi quan sát thấy có vô số cánh rừng xanh mướt đã bị biến thành những mảnh đất hoang tàn và những hố sâu tử thần…

Về lại Sài Gòn, tôi bắt tay vào làm tượng và các sản phẩm khác từ nhựa composite, lúc bấy giờ là một chất liệu phổ biến. Nhựa được dùng vào mọi lĩnh vực của cuộc sống - từ bàn ghế đến bồn rửa bát, bồn ủ mắm,... Nhưng tôi nhận ra chính mùi hóa chất nồng nặc từ axit butanox cùng bụi sợi thủy tinh mới là những yếu tố độc hại hủy hoại cơ thể. Từ đó, tôi bị thôi thúc để tìm kiếm một loại vật liệu khác có tính thân thiện với môi trường, dễ tạo hình và có khả năng ứng dụng cao. Quá trình khám phá và sáng tạo với carton tái chế đã mang đến cho tôi nhiều trải nghiệm thú vị. Tôi đã dành rất nhiều thời gian nghiên cứu tính chất của vật liệu này, thử nghiệm nhiều kỹ thuật khác nhau và cuối cùng tìm ra cách để tạo nên những sản phẩm nội thất độc đáo và các tác phẩm điêu khắc bền vững.

Đọc thêm: 9 công trình kiến trúc chọc trời bền vững tại châu Á

Anh đã mang tính ứng dụng vào các tác phẩm điêu khắc và ngược lại, biến những sáng tạo nghệ thuật trở nên thân thiện với con người hàng ngày như thế nào?

Tôi muốn phá bỏ ranh giới giữa nghệ thuật và cuộc sống. Các tác phẩm điêu khắc của tôi được thiết kế để phục vụ nhiều mục đích khác nhau, từ trang trí nội thất đến tạo điểm nhấn cho không gian công cộng. Tôi tin rằng nghệ thuật không chỉ để ngắm nhìn mà còn để trải nghiệm. Khi các tác phẩm trở thành một phần của cuộc sống hàng ngày, chúng sẽ mang lại nhiều giá trị hơn. Từ đó, tôi tạo ra những sản phẩm nội thất kết hợp giữa điêu khắc và công năng sử dụng, điển hình là các tác phẩm như “Sóng” hay “Ghế Cô Gái”. Chúng vừa là tác phẩm nghệ thuật, vừa là đồ nội thất điểm tô cho không gian sống.

Anh kết hợp thẩm mỹ của điêu khắc như thế nào vào các công trình kiến trúc?

Điêu khắc và kiến trúc là hai lĩnh vực nghệ thuật có mối quan hệ mật thiết. Tôi thường xuyên tham gia vào các dự án thiết kế nội ngoại thất cho các khách sạn cao cấp. Trong các dự án này, tôi sử dụng điêu khắc làm điểm nhấn để tạo ra những không gian trải nghiệm độc đáo và ấn tượng cho khách hàng.

Trong các sáng tạo của anh, có sự phân biệt giữa tác phẩm và sản phẩm không?

Theo tôi, ranh giới giữa tác phẩm và sản phẩm là rất mong manh. Một sản phẩm có thể là một tác phẩm nghệ thuật nếu nó mang tính sáng tạo và độc đáo. Ngược lại, một tác phẩm nghệ thuật cũng có thể trở thành một sản phẩm hữu ích trong cuộc sống.

Có thể bạn muốn biết: 3 nhà thiết kế tài ba biến ngôi nhà thành sân chơi nghệ thuật

Từ lúc tạo ra ý tưởng đến khi hiện thực hóa chúng bằng thành phẩm trước mắt, đâu là công đoạn gian nan nhất đối với anh?

Công đoạn khó khăn nhất có lẽ là giai đoạn chuyển đổi từ ý tưởng thành hình khối. Tôi phải tìm cách diễn đạt ý tưởng của mình một cách rõ ràng và cụ thể thông qua ngôn ngữ hình khối. Để thực hiện điều này, tôi thường bắt đầu với việc phác thảo bằng tay từ nhiều góc nhìn khác nhau, sau đó tiếp tục mô hình hóa trên các phần mềm 3D như 3Ds Max hay Zbrush. Khi đã đạt được một hình khối ưng ý thì các bước tiếp theo trở nên khá dễ dàng. Việc ứng dụng các công nghệ hiện đại như AI, CNC, Laser hay in ấn Plastic cũng giúp tôi hiện thực hóa ý tưởng một cách thuận lợi và chính xác hơn. 

Làm nghệ thuật và làm kinh doanh, anh nghĩ sao về hai điều này? Anh sẽ phân chia vai trò, hay sẽ tự mình điều hành bằng cách tìm điểm cân bằng của cả hai? 

Tôi cho rằng nghệ thuật và kinh doanh không phải là hai khái niệm đối lập mà hoàn toàn có thể kết hợp cùng nhau. Chính môi trường kinh doanh giúp tôi có điều kiện để tiếp tục sáng tạo và chia sẻ các tác phẩm của mình đến rộng rãi hơn với công chúng. Tôi đã tự mình vận hành công ty Atelier Saigon từ năm 2016 đến nay. Phát triển kinh doanh mảng nghệ thuật đòi hỏi chúng tôi phải luôn sáng tạo. Việc cân bằng tài chính hay hiểu biết về mặt pháp lý cũng là những việc song song mà tôi phải tự cân bằng.

Một tác phẩm định nghĩa phong cách của Trần Thiện Nhứt ở hiện tại?

Sáng tạo là một phạm trù không giới hạn, vì vậy nên tôi vẫn đang trên con đường khám phá chính mình cũng như môi trường xung quanh. Hãy đợi tôi ở những tác phẩm mới!

ĐỌC THÊM:

Kỷ niệm 100 năm ghế sofa Lota của Eileen Gray: Tôn vinh một kiệt tác hiện đại

Lý giải sự trường tồn của thương hiệu gốm di sản Bordallo Pinheiro

Cassina x Philippe Starck: Bộ sưu tập nội thất kỷ niệm 30 năm hợp tác danh tiếng