Evoto
Cover Quỳnh Phạm - Nhà sáng lập phòng tranh đương đại Galerie Quynh, chia sẻ về những ngày đầu lập nghiệp và hình dung của chị về những lần chuyển mình và sứ mệnh tiếp theo của phòng tranh. Ảnh: RABHUU
Evoto

Quỳnh Phạm - Nhà sáng lập phòng tranh đương đại Galerie Quynh, chia sẻ về những ngày đầu lập nghiệp và hình dung của chị về những lần chuyển mình và sứ mệnh tiếp theo của phòng tranh

Quỳnh Phạm sinh ra ở thành phố Đà Nẵng, sau chuyển đến sinh sống tại Hoa Kỳ. Cô theo học ngành Lịch sử nghệ thuật/Phê bình tại Đại học California, San Diego. Sau hơn 30 năm công tác tại bảo tàng và các phòng trưng bày, năm 1997, cô trở về Việt Nam để nghiên cứu bối cảnh nghệ thuật của đất nước, đến năm 2003 thì sáng lập nên Galerie Quynh - một không gian nghệ thuật đương đại tại Việt Nam. 

Chúng tôi ghé thăm Galerie Quynh khi triển lãm kỷ niệm “21 Years of Galerie Quynh” vẫn đang mở cửa đón khách. Thông qua các tác phẩm được trưng bày, Quỳnh Phạm - Nhà sáng lập Galerie Quynh dẫn chúng tôi đi qua thước phim của hai thập niên bền bỉ xây dựng, thúc đẩy sự phát triển của cộng đồng nghệ thuật Việt Nam. 

Đọc thêm: Tatler’s picks: 6 cuốn sách truyền cảm hứng và soi rọi con đường làm báo

Một thoáng nhìn lại

Tatler Asia
Evoto
Above Quỳnh Phạm - Nhà sáng lập phòng tranh đương đại Galerie Quynh. Ảnh: RABHUU
Evoto

Sau 21 năm vận hành Galerie Quynh, chị nhận thấy những thay đổi thế nào về quang cảnh sáng tác lẫn thị trường nghệ thuật Việt Nam?

Nhiều năm về trước, lúc tôi mới thành lập Galerie Quynh, cộng đồng đã khá sôi nổi nhưng sân chơi cho nghệ thuật đương đại còn vắng. Bây giờ thì khác. Thị trường năng động hơn, những phòng tranh mọc lên như nấm. Đáng mừng nhất là việc các doanh nhân trẻ ở độ tuổi ngoài 20 hay 30 bắt đầu mở gallery hoặc các mô hình nghệ thuật, ví dụ như Coca Huỳnh thành lập Gallery Medium, Nguyễn Thiều Kiên, Linh và Jasmine cùng điều phối Bảo tàng Quang San, hay Leo và Katty Đỗ vận hành Wiking Salon. Ngày qua ngày, họ đang cần mẫn xây nên một tệp khán giả lẫn thúc đẩy sưu tầm nghệ thuật.

Bàn chuyện sưu tầm, nếu các nhà sưu tập ở Việt Nam thế kỷ trước tìm đến những phiên đấu giá quốc tế để mua lại các tác phẩm Đông Dương, cốt là để hồi hương tranh Việt, thì lớp trẻ ngày nay lại nắm bắt được những ý niệm phơi bày trong các tác phẩm đương đại. Họ ủng hộ những nghệ sĩ mà họ tin là sẽ thành danh trong vài thập kỷ tới – đây là tín hiệu tốt. Phần tôi, tôi cũng đặt hi vọng vào sưu tập nghệ thuật ở Việt Nam. Mong sao những tác phẩm quan trọng nhất được giữ lại trên lãnh thổ để tương lai gần, chúng sẽ được trưng bày ở các bảo tàng công lẫn tư cho nhiều thế hệ người Việt cùng thưởng lãm.

Trong phạm trù sáng tác, các nghệ sĩ trẻ đang vận dụng tốt các phương tiện để gửi gắm ý niệm theo nhiều cách khác nhau. Trước đây, khi mới về Việt Nam, tôi đã khám phá ra những họa sĩ ấn tượng gồm Nguyễn Trung, Nguyễn Tấn Cương, Đỗ Hoàng Tường và Trần Văn Thảo. Thật mừng rằng nghệ sĩ trẻ hôm nay vẫn đồng điệu với tác phẩm của họ, để chúng ta tiếp tục nói về và trân trọng sự nhẫn nại của họ này cũng như cam kết của họ với thực hành nghệ thuật.

Tatler Asia
Evoto
Above Ảnh: RABHUU
Evoto

Như thế, bối cảnh nghệ thuật trong nước đã dần thay da đổi thịt, bao gồm cả sự phát triển các không gian nghệ thuật đương đại, sự đa dạng hóa sáng tạo của nghệ sĩ lẫn sự nở rộ thị trường sưu tập. Nói sâu hơn về yếu tố quốc tế trong dòng chảy chuyển biến này, việc cung cấp trải nghiệm tác phẩm “không biên giới” nên được các phòng tranh tiếp cận như thế nào?

Việt Nam vốn không đứng riêng lẻ mà là một mắt xích ngày càng quan trọng trong một phông đối thoại lớn hơn mang tính toàn cầu. Dẫu vậy, người Việt có rất ít cơ hội thưởng lãm tác phẩm của nghệ sĩ quốc tế. Bạn biết đấy, không phải ai cũng có đủ nguồn lực để dễ dàng bước lên một chuyến bay đến những cơ sở nghệ thuật tầm cỡ quốc tế như Bảo tàng Quốc gia Singapore hay M+ ở Hong Kong. Mặt khác, sự ra đời của Internet đã “san phẳng” nghệ thuật toàn cầu, nhưng một tác phẩm được xem qua mạng sao có thể thay thế cho trải nghiệm đối mặt với tác phẩm? Ngắm nhìn tác phẩm hiển thị trên màn hình, ta mất đi cảm khái về quy mô, kích cỡ hay chất liệu của tác phẩm – đều là những yếu tố quan trọng. Cũng vì thế, chúng tôi nỗ lực cân bằng giữa hai chiều tiếp cận: Vừa trưng bày nghệ thuật Việt Nam cho khách địa phương lẫn quốc tế, vừa trưng bày nghệ thuật quốc tế cho nghệ sĩ và khách tham quan bản địa.

Việt Nam vốn không đứng riêng lẻ mà là một mắt xích ngày càng quan trọng trong một phông đối thoại lớn hơn mang tính toàn cầu.

- Quỳnh Phạm -

Từ khởi điểm là một kho lưu trữ nghệ thuật phi lợi nhuận cho đến giờ đây là một không gian triển lãm, Galerie Quynh sẽ tiếp tục trở mình như thế nào trong những năm tới?

Đây là thời điểm phù hợp để tạo ra những thay đổi mang tính quy mô cho gallery. Tôi cũng nhận thấy thị trường và khách tham quan đã sẵn sàng cho một làn gió mới.

Chúng tôi dự định sáng lập Vòng Sưu tập Trẻ (“Young Collectors Circle”) tại Việt Nam. Sáng kiến này tập hợp những nhà sưu tầm có độ tuổi từ 24 đến 40 để tạo nên một hệ sinh thái sưu tập, thúc đẩy kết nối, hỗ trợ lẫn nhau, nhất là giữa những người trẻ có hứng thú với nghệ thuật đương đại cũng như phát triển một bộ sưu tập có chiến lược, định hướng. Chúng tôi sẽ tổ chức thêm các sự kiện trong và ngoài nước như mở xưởng, tour thăm triển lãm, buổi nói chuyện với nhà sưu tập, giám tuyển và chuyên gia bảo tàng. Hiện tại, chúng tôi đang hoàn thiện những khâu cuối cùng để chuẩn bị cho đợt ra mắt vào mùa hè. 

Tatler Asia
Above Ảnh: RABHUU
Tatler Asia
Evoto
Above Ảnh: RABHUU
Evoto

Đồng thời, Galerie Quynh cũng đang đẩy mạnh hợp tác với các đơn vị khác. Chúng tôi đang cộng tác với Coca Huỳnh của Gallery Medium để tổ chức triển lãm cho tác phẩm mới của Ngô Đình Bảo Châu, dự kiến ​​khai mạc tại TDX Ice Factory trên đường Trần Đình Xu vào tháng 6. Giữa tháng 9, sau khi giới thiệu trưng bày cá nhân của Liên Trương đến từ Chapel Hill tại Frieze Seoul, chúng tôi sẽ tổ chức một triển lãm cho Will Thurman tại Tallinn với sự hợp tác của Olga Temnikova, nhà đồng sáng lập Temnikova & Kasela – phòng trưng bày quan trọng nhất tại Estonia. Để quảng bá triển lãm của Will, Olga và tôi đang lên kế hoạch cho một chuyến đi dài, mời gọi các nhà sưu tập quốc tế cùng tham gia. Tôi rất hào hứng với ý tưởng này: bên cạnh triển lãm của Will Thurman là trung tâm, người tham gia được tiếp cận các bộ sưu tập tư nhân lẫn tham quan bảo tàng; chúng tôi cũng sẽ hái nấm trong rừng và nấu ăn tại tư gia của một nhà sưu tập. Sau đó, chúng tôi sẽ lên một chuyến phà dài 2 giờ từ Tallinn đến đến Helsinki để tham quan triển lãm Biennial trên đảo Vallisaari và một số bộ sưu tập khác. Những chuyến đi như thế giúp mọi người xích lại gần nhau hơn, cũng để chúng ta củng cố trong nhau rằng nhu cầu dành cho nghệ thuật là một nhu cầu rất con người. Nó nối kết chúng ta xuyên văn hóa, xuyên lục địa.

Thập niên mới, sáng kiến mới

Tatler Asia
Evoto
Above Ảnh: RABHUU
Evoto

Chị có thể chia sẻ thêm về định hướng giám tuyển của triển lãm “21 YEARS OF Galerie Quynh”, hiện đang diễn ra tại Galerie Quynh? Galerie Quynh muốn gửi gắm điều gì thông qua triển lãm lần này?

Với triển lãm lần này, tôi đã liên hệ giám tuyển trẻ Thái Hà, trước đây là Trợ lý Giám tuyển tại Galerie Quynh. Tôi tâm niệm rằng giám tuyển là người làm sáng tạo, “tác phẩm” của họ cũng cần được nuôi dưỡng. Do đó, tôi mời Thái Hà tự do giám tuyển để thực hiện một triển lãm mang cá tính thực hành của bạn, đồng thời phải phản ánh được một lịch sử hai thập niên mà chúng tôi đã gầy dựng nên cũng như gửi gắm cái nhìn hướng đến tương lai của gallery lẫn cộng đồng nghệ thuật. Thái Hà đã làm tốt điều này.

Đọc thêm: 10 bài học lớn từ Nhà ngoại giao Nguyễn Thị Bình

Mới đây nhất, Galerie Quynh đã nhận được giải thưởng Frieze Seoul Stand 2024 với những tác phẩm điêu khắc của Tuấn Andrew Nguyễn trưng bày tại Frieze Seoul. Giải thưởng này có ý nghĩa như thế nào với Galerie Quynh nói riêng và nghệ thuật Việt Nam nói chung?

Sự góp mặt của Galerie Quynh tại Frieze Seoul Stand, trước nhất, mang ý nghĩa đại diện cho Việt Nam. Chúng tôi là gian trưng bày đến từ Việt Nam, được đặt cạnh và cạnh tranh trực tiếp hạng mục giải thưởng với các gallery danh tiếng khác trong khu vực và trên thế giới. Tại triển lãm, chúng tôi giới thiệu bốn tác phẩm điêu khắc chuyển động của Tuấn Andrew Nguyễn. Đây là một lựa chọn mạo hiểm, bởi mục đích chính của Frieze Seoul xét cho cùng vẫn là phục vụ thương mại – rất khó để thương mại hóa một tác phẩm điêu khắc so với bức họa hai chiều. Nhưng cũng bởi thế, giải thưởng cao nhất là minh chứng cho những nỗ lực của chúng tôi. Đó cũng là tinh thần đã nuôi dưỡng chúng tôi suốt 21 năm qua, để mặc cho nhiều tổ chức văn hoá khác rơi rụng dần, chúng tôi vẫn kiên định đứng vững.

Tatler Asia
Evoto
Above Ảnh: RABHUU
Evoto

21 năm vận hành Galerie Quynh hẳn không phải là điều dễ dàng. Khi ngẫm lại, có kỷ niệm nào khiến chị nhớ mãi?

Có một kỷ niệm mãi để lại ấn tượng trong tôi, ấy là lúc tôi mới về Việt Nam lần đầu tiên vào cuối thập niên 90. Thuở ấy, khi tôi chưa có gì trong tay, đã có những nghệ sĩ Sài Gòn rộng lượng chìa tay ra giúp đỡ. Nghệ sĩ đầu tiên tôi gặp là Nguyễn Thanh Bình tại Hội Mỹ thuật TP. Hồ Chí Minh nằm trên phố Pasteur, quận 1. Cũng nhờ ông, tôi được giới thiệu đến gặp các họa sĩ khác sinh vào thập niên 40, 50 và 60 của thế kỷ trước – những người tôi đem lòng kính phục đến nay. Thật khó tin, giờ tôi đang làm việc với một số nghệ sĩ là con của họ, như Đỗ Thanh Lãng và Nguyễn Kim Tố Lan. Lại nói thêm lúc mới về Việt Nam, tôi gần như không có nhiều tài sản (tôi đã bán chiếc BMW cũ của mình ở San Diego để mua vé máy bay). Thế là họa sĩ Nguyễn Thanh Bình cho tôi một chiếc tủ lạnh cũ; Tố Lan, Cường, Tường và Tiến cho tôi đũa và chén để tôi khởi sự một cuộc đời mới trên đất Việt. Tôi mãi biết ơn những tình bạn này đã nuôi dưỡng mình trong hai thập kỷ qua. 

Topics