David Hockney: Vẽ nên lăng kính mới của nghệ thuật hiện đại

Trong ký ức của nhiều người, David Hockney gắn liền với những hồ bơi xanh rực dưới nắng California. Nhưng đằng sau vẻ đẹp tươi sáng ấy là một nghệ sĩ luôn đặt câu hỏi về cách con người nhìn và ghi nhớ hình ảnh. Ông từng nói rằng nhiếp ảnh truyền thống quá “đóng băng” thời gian, trong khi mắt người thật sự di chuyển, chọn lọc và kết nối các khoảnh khắc. Chính suy nghĩ đó đã dẫn ông đến những thử nghiệm mang tính cách mạng với ảnh ghép và phối cảnh đa điểm.

Sự ra đi của ông để lại khoảng trống lớn trong thế giới nghệ thuật đương đại, nhưng cũng là dịp để nhìn lại một di sản đã định hình cách nhiều thế hệ nghệ sĩ, nhà thiết kế và người yêu nghệ thuật tiếp cận hình ảnh suốt hơn nửa thế kỷ qua.

Đọc thêm: [NowGen] Kiến trúc sư, nhà thiết kế Nguyễn Kiều Lam và những cấu trúc biết thở

Nhắc đến David Hockney, nhiều người sẽ nghĩ ngay đến A Bigger Splash (1967) - bức tranh ghi lại khoảnh khắc nước bắn tung lên từ một hồ bơi California. Điều thú vị là nhân vật vừa lao xuống nước lại hoàn toàn vắng mặt. Thứ còn lại chỉ là chuyển động, ánh sáng và sự tĩnh lặng kỳ lạ của không gian.

Bức tranh nhanh chóng trở thành một trong những hình ảnh mang tính biểu tượng nhất của nghệ thuật hiện đại, góp phần định hình hình dung của cả thế giới về California như một miền đất của ánh sáng, tự do và chủ nghĩa khoái lạc.

Đọc thêm: [NowGen] Bộ ba nhà đồng sáng lập OHQUAO: Món đồ nhỏ kể câu chuyện lớn

Cùng với đó, những tác phẩm như Mr and Mrs Clark and Percy hay loạt chân dung bạn bè, người thân của ông đã mở rộng khái niệm chân dung đương đại. Thay vì tập trung vào ngoại hình, Hockney sử dụng bố cục, khoảng cách và ánh sáng để kể những câu chuyện tâm lý phức tạp về các mối quan hệ con người.

David Hockney đã định nghĩa văn hóa đại chúng bằng những khoảnh khắc đời thường được nhìn bằng một con mắt hoàn toàn mới.

Có lẽ đóng góp lớn nhất của Hockney nằm ở cách ông liên tục thách thức khái niệm về thị giác.

Trong những năm 1980, ông bắt đầu thực hiện các “joiners” - những tác phẩm ghép từ hàng trăm bức ảnh Polaroid hoặc ảnh chụp riêng lẻ. Thay vì một góc nhìn cố định như nhiếp ảnh truyền thống, những tác phẩm này mô phỏng cách mắt người thực sự vận hành: liên tục di chuyển, quan sát và kết nối nhiều khoảnh khắc khác nhau.

Đối với Hockney, thế giới không bao giờ được nhìn từ một điểm đứng duy nhất. Chúng ta ghi nhớ một căn phòng bằng cách nhìn quanh nó. Chúng ta nhớ về một cuộc gặp gỡ bằng nhiều khoảnh khắc chồng lên nhau. Chính suy nghĩ ấy đã trở thành nền tảng cho nhiều cuộc đối thoại về hình ảnh trong thời đại kỹ thuật số ngày nay.

Nhiều năm trước khi thế giới nói về trải nghiệm đa chiều hay thực tế ảo, Hockney đã đặt ra câu hỏi: liệu một hình ảnh có thể chứa nhiều thời gian và nhiều góc nhìn cùng lúc hay không?

Điều đáng ngưỡng mộ ở David Hockney là ông chưa bao giờ trở thành tù nhân của chính thành công của mình.

Khi nhiều nghệ sĩ cùng thế hệ chọn gắn bó với những phương pháp quen thuộc, ông lại tiếp tục thử nghiệm với máy fax, máy photocopy, máy ảnh kỹ thuật số, iPhone và iPad. Những tác phẩm được tạo ra trên màn hình cảm ứng ở tuổi ngoài 80 vẫn mang tinh thần khám phá mãnh liệt như những bức tranh ông thực hiện khi còn trẻ.

Có lẽ vì thế mà ảnh hưởng của Hockney vượt xa phạm vi của một họa sĩ. Ông trở thành biểu tượng cho tinh thần sáng tạo không ngừng nghỉ, cho niềm tin rằng nghệ thuật luôn có thể được tái định nghĩa bằng những công cụ và góc nhìn mới.

Sự ra đi của David Hockney khép lại một hành trình kéo dài gần chín thập kỷ. Nhưng những câu hỏi mà ông để lại về cách nhìn, cách ghi nhớ và cách cảm nhận thế giới vẫn tiếp tục sống trong nghệ thuật đương đại hôm nay. Và có lẽ, đó mới là di sản lớn nhất của ông.

ĐỌC NGAY

[NowGen] Nguyễn Bảo Anh Duy, Giám đốc Sáng tạo Cấp cao M – N Associates: Branding là hành trình kiến tạo những thương hiệu bền vững

Global Wellness Day 2026: 3 phương pháp giúp bạn giữ tâm trí bình lặng giữa áp lực công sở

“Hiện tượng K-beauty toàn cầu” APR ghi danh trong Time, sánh vai cùng Nvidia, Meta, SpaceX