Cover Khám phá dấu ấn của các nữ kiến trúc sư Việt Nam trên trường quốc tế, từ Nguyễn Hà với tư duy bảo tồn di sản đến Trần Thị Ngụ Ngôn và triết lý kiến trúc bền vững. Một góc nhìn về kiến trúc không giới hạn và không có giới tính
Khám phá dấu ấn của các nữ kiến trúc sư Việt Nam trên trường quốc tế, từ Nguyễn Hà với tư duy bảo tồn di sản đến Trần Thị Ngụ Ngôn và triết lý kiến trúc bền vững. Một góc nhìn về kiến trúc không giới hạn và không có giới tính
1 / 1
Khám phá dấu ấn của các nữ kiến trúc sư Việt Nam trên trường quốc tế, từ Nguyễn Hà với tư duy bảo tồn di sản đến Trần Thị Ngụ Ngôn và triết lý kiến trúc bền vững. Một góc nhìn về kiến trúc không giới hạn và không có giới tính
Trong nhiều thập kỷ, ngành kiến trúc vẫn thường được xem là lãnh địa của nam giới. Tuy nhiên, thực tế đã chứng minh điều ngược lại. Ngày càng có nhiều nữ kiến trúc sư để lại dấu ấn mạnh mẽ, không chỉ bằng những công trình sáng tạo mà còn qua tư duy thiết kế và sự đổi mới trong cách tiếp cận không gian. Zaha Hadid là một biểu tượng toàn cầu, Jeanne Gang định hình lại kiến trúc đô thị ở Mỹ, còn tại châu Á, Betty Ng - Đồng sáng lập văn phòng Collective tại Hong Kong - là một trong những cái tên tiên phong.
Betty Ng từng chia sẻ rằng cô không thích được gọi là “nữ kiến trúc sư”, bởi vì “bạn sẽ không bao giờ gọi ai đó là ‘nam kiến trúc sư’”. Theo cô, một kiến trúc sư đơn giản là một kiến trúc sư - tài năng và thành quả của họ nên được đánh giá qua chất lượng công trình, chứ không phải giới tính. Dù vậy, cô cũng thừa nhận rằng nhận thức và sự hỗ trợ dành cho phụ nữ trong ngành là vô cùng quan trọng.
Quan điểm này không chỉ phản ánh thực trạng của ngành kiến trúc thế giới mà còn đúng với Việt Nam, nơi ngày càng có nhiều nữ kiến trúc sư vươn tầm quốc tế. Nguyễn Hà và Trần Thị Ngụ Ngôn là hai trong số đó, họ không chỉ góp phần đưa kiến trúc Việt Nam đến với thế giới mà còn chứng minh rằng sự sáng tạo không bị giới hạn bởi giới tính.
Nguyễn Hà – người tiên phong trong bảo tồn và tiếp biến văn hóa
Là người Việt Nam đầu tiên được vinh danh tại Moira Gemmill Prize for Emerging Architecture 2024, Nguyễn Hà đã khẳng định vị thế trên bản đồ kiến trúc quốc tế. Giải thưởng này vinh danh những kiến trúc sư nữ dưới 45 tuổi có tầm ảnh hưởng trong lĩnh vực kiến trúc trên toàn thế giới.
Với hơn hai thập kỷ hoạt động, Nguyễn Hà cùng Arb Architects - văn phòng kiến trúc do cô đồng sáng lập - đã thực hiện nhiều công trình kết hợp hài hòa giữa truyền thống và hiện đại. Một trong những công trình tiêu biểu của cô là Bảo tàng Đạo Mẫu, nơi bảo tồn và tái sử dụng hàng triệu viên ngói cổ từ khắp Việt Nam, tạo nên một không gian kết nối giữa quá khứ và hiện tại. Đây không chỉ là một công trình kiến trúc mà còn là một cuộc đối thoại về tín ngưỡng, văn hóa dân gian và ý nghĩa của sự bảo tồn.
Above Bảo tàng Đạo Mẫu do ARB Architects thiết kế, dự án bảo tồn và tái sử dụng hàng triệu viên ngói cổ từ khắp Việt Nam
Above Bảo tàng Đạo Mẫu do ARB Architects thiết kế, dự án bảo tồn và tái sử dụng hàng triệu viên ngói cổ từ khắp Việt Nam
Bảo tàng Đạo Mẫu do ARB Architects thiết kế, dự án bảo tồn và tái sử dụng hàng triệu viên ngói cổ từ khắp Việt Nam
1 / 2
Bên cạnh đó, cô còn thực hiện nhiều dự án có giá trị bền vững như khách sạn Concon, không gian nhà ở độc đáo trong con ngõ nhỏ nhất phố cổ Hà Nội, hay Di sản đương đại Mang Thít, nơi các lò gạch cổ ở đồng bằng sông Cửu Long được chuyển đổi thành điểm đến du lịch văn hóa. Tất cả đều thể hiện cách tiếp cận tinh tế của Nguyễn Hà trong việc gìn giữ giá trị truyền thống mà không làm mất đi sự mới mẻ của không gian.
Xem thêm: Những nữ bảo trợ đã cách mạng hóa kiến trúc hiện đại như thế nào?
Trần Thị Ngụ Ngôn – biến vật liệu đơn giản thành biểu tượng kiến trúc
Nếu Nguyễn Hà được biết đến với cách tiếp cận bảo tồn di sản, thì Trần Thị Ngụ Ngôn lại nổi bật với tư duy tối giản và khả năng khai thác vật liệu một cách sáng tạo. Là đồng sáng lập Tropical Space, cô đã đưa những vật liệu mộc mạc như gạch trần vào những công trình mang dấu ấn đương đại.
Đọc thêm: KTS Jimmy Lim Cheok Siang: Hành trình sáng tạo, bảo tồn di sản và bí quyết giữ lửa nghề
Các dự án của Tropical Space như Nhà Bè House, Cuckoo House, Long An House đều thể hiện rõ triết lý thiết kế của cô và cộng sự: sử dụng những vật liệu quen thuộc theo cách thông minh để tạo ra không gian sống thoải mái và bền vững. Gạch trần không chỉ là lớp hoàn thiện mà còn là công cụ để kiểm soát ánh sáng, thông gió, giảm nhiệt và tạo điểm nhấn thẩm mỹ. Cô từng chia sẻ: “Chọn vật liệu gì, giá cao hay thấp không quan trọng. Điều cốt yếu là vận dụng như thế nào để tạo ra ngôi nhà đẹp và tiện ích”.
Tuy không theo đuổi những dự án hào nhoáng, Trần Thị Ngụ Ngôn đã tạo ra sự thay đổi đáng kể trong cách tiếp cận kiến trúc nhà ở cho người có thu nhập trung bình. Các thiết kế của Tropical Space tận dụng các yếu tố tự nhiên như nắng, gió và nước mưa để tối ưu công năng và giảm thiểu tác động đến môi trường.
Đừng bỏ lỡ: Home tour: Sắc thái hoài niệm trong ngôi nhà mang cảm hứng Mid-century
Dù tiếp cận kiến trúc theo những hướng khác nhau, cả Nguyễn Hà và Trần Thị Ngụ Ngôn đều chứng minh rằng kiến trúc không có giới hạn và không có giới tính. Công trình của họ không chỉ mang tầm vóc quốc tế mà còn phản ánh tư duy bền vững, tôn trọng văn hóa và môi trường.
Có thể giới tính vẫn là một yếu tố trong nhận thức xã hội, nhưng điều quan trọng hơn cả là những giá trị mà kiến trúc sư mang lại cho cộng đồng. Trên bản vẽ, trên công trường hay trong các công trình hoàn thiện, kiến trúc sư nào cũng đều thực hiện những công việc như nhau. Và khi một thiết kế tạo ra sự thay đổi, nó không cần mang tên của một nữ kiến trúc sư hay nam kiến trúc sư, mà chỉ đơn giản là một kiến trúc sư.
ĐỌC THÊM
Uống cà phê, tìm về di sản kiến trúc hiện đại Sài Gòn thế kỷ 20
Minnette De Silva: Nữ kiến trúc sư Sri Lanka biến nghịch cảnh thành cơ hội
9 ngôi nhà cổ, bảo tàng và cửa hàng thủ công mỹ nghệ ở Kyoto dành cho người yêu kiến trúc
