Nhà thiết kế Steffany Trần: Dáng hình của hồi ức

Trong các bài phỏng vấn trước, bạn thường đề cập đến việc hay lượm nhặt những món đồ vô tri như một sở thích. Liệu bạn có bao giờ tìm thấy cảm hứng trong những món đồ nhặt nhạnh đó không?

Chắc chắn là có rồi (cười). Với tôi, cảm hứng có thể đến từ bất cứ điều gì. Đó có thể là một mảnh vải vụn, một bài thơ tình cờ đọc được hay vài chiếc lá rơi trên con phố. Điều khiến tôi hứng thú nhất luôn là việc quan sát kỹ hơn những điều rất nhỏ bé để tìm ra điều kỳ diệu ẩn bên trong. Chẳng hạn như cái vỏ bào ngư cũ tôi từng nhặt được, từ đó trở thành nguồn cảm hứng cho lớp men gốm hiệu ứng óng ánh giống bề mặt đó vậy. 

Nhìn lại Tuần lễ Thiết kế NYCxDESIGN 2026, có thể thấy Vy Voi đã có lịch trình hoạt động vô cùng sôi nổi, góp mặt ở khoảng 5 sự kiện và không gian trưng bày khác nhau - từ Look Book Offsite tại Host on Howard cho đến các không gian nghệ thuật độc lập. Cảm giác của bạn sau chuỗi sự kiện đó như thế nào? 

Mùa xuân năm nay, tôi tham gia Milan Design Week, rồi New York Design Week, sau đó tiếp tục sang Copenhagen cho 3daysofdesign. Tôi từng tự nhủ sẽ không bao giờ sắp xếp lịch trình dày đặc như vậy nữa vì thực sự rất kiệt sức. Và rồi tôi vẫn ở đây! (Cười)

Tôi có thể ví như tôi đang tham gia cuộc chạy marathon - về cả thể chất và tinh thần - cùng thật nhiều vạch đích khác nhau mà tôi buộc phải cật lực vượt qua hết tất cả. Điều quan trọng nhất là biết dành thời gian để nghỉ ngơi, nạp lại năng lượng và “tiêu hóa” tất cả những gì mình vừa trải qua. Nếu phải tự đánh giá thành công của mùa triển lãm này, tôi nghĩ đơn giản là mình đã vượt qua mà vẫn còn nguyên sự tỉnh táo của chính mình (cười), được gặp lại những người bạn trong giới thiết kế tôi hằng mong được nói chuyện và cả những cơ hội kết nối với cả khách hàng cũ lẫn những người lần đầu biết đến Vy Voi.

Đọc thêm: [NowGen] Kiến trúc sư, nhà thiết kế Nguyễn Kiều Lam và những cấu trúc biết thở

Giữa sự nhộn nhịp của một trong những tuần lễ thiết kế lớn nhất thế giới, có khoảnh khắc nào khiến bạn cảm thấy xúc động hoặc ấn tượng hay không?

Điều khiến tôi xúc động nhất luôn là được chứng kiến những người bạn trong giới thiết kế giới thiệu các tác phẩm mới của họ ở khắp nơi trên thế giới và được bước vào thế giới quan của họ. Chính tinh thần cộng đồng và sự đồng hành ấy mới là điều tạo nên bản sắc của mỗi nền thiết kế. Khi chúng ta có thể gặp nhau ngoài đời, cùng nhìn thấy và ủng hộ công việc của nhau thay vì chỉ qua màn hình, đó mới là điều khiến tôi cảm thấy hạnh phúc nhất.

Bạn từng nói rằng việc bạn thường đi bộ trên các nẻo đường khác nhau. Vậy, đời sống đường phố ở New York hay TP.HCM bạn thấy trên hành trình của mình có gợi lên cho bạn ý tưởng mới mẻ để hoàn thiện tác phẩm không?

Đối với tôi, sự quan sát là một phần cốt lõi trong quá trình sáng tạo. Tôi luôn tin rằng đi bộ là cách giải quyết cho rất nhiều vấn đề trong cuộc sống. Mỗi khi thiếu cảm hứng, thấy chán nản hay bế tắc, tôi chỉ cần xỏ giày và bước ra ngoài.

Khi quan sát cách con người, động vật và cây cối cùng tồn tại giữa những đô thị đông đúc, bạn sẽ bắt gặp vô vàn khoảnh khắc thú vị: Cỏ dại len qua những vết nứt trên vỉa hè, sóc giấu thức ăn trong các cột kim loại, hay nước mưa âm thầm bào mòn bề mặt đồng theo thời gian. Chính những chi tiết rất nhỏ ấy lại trở thành chất liệu cho các thiết kế của tôi. Có khi tôi phủ nhiều lớp men để tái hiện sắc rêu trên thân cây, có khi lại phác họa hình dáng của những chiếc lá đang xoay mình trong gió. Chỉ cần bạn khó quan sát những điều tưởng như rất bình thường, bạn sẽ không biết chúng có thể đưa mình đi đến đâu.

Các tác phẩm của bạn có bị ảnh hưởng bởi kiến trúc, điêu khắc, hội họa…, hay những xúc cảm cho nghệ thuật nói chung không? 

Với tôi, cảm hứng có thể đến từ bất cứ đâu, chứ không gói gọn trong một lĩnh vực cụ thể nào. Nó hiếm khi diễn ra theo một trình tự nhất định.

Điều duy nhất tôi có thể khẳng định là mình đọc rất nhiều. Khi bắt gặp điều gì khơi gợi sự tò mò, tôi thường lần theo nó như bước vào mê cung nhỏ, từ nguồn gốc của một thành ngữ, kỹ thuật dệt may, cho đến hệ thống phân cấp của các loài sinh vật biển. Có lúc những cuộc khám phá ấy dẫn thẳng đến ý tưởng mới, chẳng hạn như thiết kế thảm dệt. Có lúc chúng đơn giản chỉ giúp đầu óc tôi luôn được nuôi dưỡng bởi sự tò mò. Tôi luôn chọn đi theo những điều khiến mình hào hứng nhất, vì đó cũng là lúc tôi làm việc tốt nhất.

Bạn đã làm cách nào để có thể định vị được ngôn ngữ thiết kế của chính mình? Như cách khi mọi người nhìn vào sẽ phải thốt lên rằng: Đây là tác phẩm của Steffany và Vy Voi. 

Tôi gọi ngôn ngữ thiết kế của mình là contained comfort, tức cảm giác bình yên được gói gọn trong một hình khối. Những đường cong mềm mại, bề mặt dịu nhẹ và chất liệu tự nhiên luôn là kim chỉ nam trong các thiết kế của tôi.

Điều tôi muốn tạo ra là cảm giác dịu dàng trong những vật dụng thường nhật, thông qua những hình khối khiến bạn muốn chạm vào hoặc ánh sáng đủ ấm để lấp đầy căn phòng. Tôi cũng rất yêu những bề mặt tinh tế nhưng đủ cuốn hút để người ta muốn tiến lại gần hơn, như những thớ giấy dó hay các lớp men gốm chuyển màu. Bạn có thể thấy tinh thần ấy trong bộ sưu tập Rễ Cây, lấy cảm hứng từ hình dáng căng đầy của các loại củ, hay những đường cong mềm của Kite In-Flight.

Bạn đã làm thế nào để cân bằng giữa sự tĩnh tại, mộc mạc của nghệ thuật và tính cạnh tranh, thương mại hóa của thương hiệu?

Tôi tự thiết kế và trực tiếp làm ra từng tác phẩm của mình, nên thật ra tôi không nghĩ Vy Voi là thương hiệu theo nghĩa thương mại.

“Vy Voi” vốn là biệt danh tiếng Việt của tôi và toàn bộ hành trình sáng tạo này cũng là cách tôi tri ân cái tên ấy. Điều tôi luôn theo đuổi là sự cân bằng giữa tư duy thiết kế công nghiệp và nghệ thuật: Một bên là công năng và cấu trúc, một bên là dấu ấn của bàn tay con người cùng những câu chuyện khiến món đồ có linh hồn. Tôi chưa từng thiết kế với mục tiêu tạo ra những sản phẩm dễ bán hay dễ tiếp cận thị trường đại chúng. Mọi tác phẩm của tôi đều xoay quanh ba giá trị cốt lõi: Tìm thấy sự dịu dàng trong đời sống thường nhật, kể lại những câu chuyện về Việt Nam và lấy cảm hứng từ thế giới tự nhiên.

Theo bạn, điều gì làm nên giá trị đích thực của một đồ vật?  

Tôi nghĩ giá trị ấy luôn mang tính cá nhân. Với tôi, điều đẹp nhất là khi món đồ được phép già đi cùng chủ nhân của nó. Chúng ta có thể nâng niu đồ vật, nhưng rồi sẽ đến lúc nên để chúng tự mang dấu vết của thời gian. Lớp patina ấy chính là thứ biến món đồ thành của riêng bạn, giống như một chiếc áo denim đã mặc nhiều năm.

Điều tuyệt vời nhất sẽ là khi một món đồ được truyền lại qua nhiều thế hệ như kỷ vật gia đình. Lúc đó, giá trị của nó không còn nằm ở vật chất nữa, mà ở những câu chuyện được tích lũy theo thời gian.

Sau sự thành công của các bộ sưu tập ánh sáng như Nấm hay Rễ Cây, bạn có từng hé lộ về việc lấn sân sang mảng đồ nội thất quy mô lớn hơn. Bạn có thể bật mí đôi chút về dự án hoặc bộ sưu tập sắp tới của Vy Voi không? 

Tôi chỉ có thể tiết lộ một chút thôi. Bộ sưu tập mới sẽ bắt nguồn từ ký ức, từ một hình ảnh rất quen thuộc trong nhiều gia đình Việt Nam, dù ở trong nước hay nước ngoài.

Đây cũng sẽ là lần đầu tiên tôi làm việc với những chất liệu này, nên tôi đang dành rất nhiều thời gian để thử nghiệm. Mỗi thiết kế đều bắt đầu bằng những câu hỏi mà tôi muốn tự trả lời. Nó có chạm đến cảm xúc của tôi không? Tôi có thực sự muốn sử dụng nó không? Nếu phải hé lộ một điều, tôi chỉ có thể nói rằng bộ sưu tập lần này sẽ tiếp tục diễn giải những giá trị truyền thống theo góc nhìn mới, kết hợp cái quen thuộc với những cách thể hiện bất ngờ, vốn luôn là tinh thần trong các thiết kế của Vy Voi. Khi mọi thứ sẵn sàng, mọi người sẽ biết. Hiện tại, tôi chưa thể tiết lộ nhiều hơn.

Điều bạn đã học được trên hành trình làm thiết kế là gì?

Tôi nhận ra rằng, để theo đuổi ước mơ, đôi khi bạn cũng phải hơi “điên” một chút. Có lẽ tôi sẽ không bao giờ cảm thấy mình thực sự sẵn sàng, và điều đó hoàn toàn bình thường. Tôi bắt đầu theo cách an toàn nhất có thể: làm toàn thời gian, rồi chuyển sang bán thời gian, trước khi toàn tâm toàn ý với Vy Voi khi mọi thứ đã đủ vững vàng.

Đến hôm nay, tôi vẫn đang học hỏi, vẫn mắc sai lầm và vẫn tiếp tục trưởng thành. Nhưng dù chuyện gì xảy ra, tôi biết mình sẽ luôn bắt đầu lại.

Cảm ơn Steffany vì những chia sẻ của bạn dành cho Tatler Vietnam.

ĐỌC NGAY

Nghệ sĩ Ngọc Nâu: Thi pháp của ánh sáng

[NowGen] Nhà thiết kế Tom Trandt và hành trình 10 năm với thương hiệu thời trang Môi Điên

[Gen.T] Khoa Vũ: Mạch nguồn ký ức trong sáng tạo