[Gen.T] Khoa Vũ: Mạch nguồn ký ức trong sáng tạo

Khoa Vũ (Vũ Phước Đăng Khoa) là kiến trúc sư kiêm nhà sáng lập của Studio KHOA VU, đơn vị kiến trúc độc lập có trụ sở tại New York, theo đuổi những cách tiếp cận mới về không gian, văn hóa và trải nghiệm con người. Với triết lý cân bằng giữa tư duy thiết kế lý tính và cảm nhận của người sử dụng, anh kiến tạo những công trình vừa giàu chiều sâu nghiên cứu vừa gắn kết chặt chẽ với đời sống thường nhật.

Song song với hoạt động thực hành, Khoa Vũ hiện là Giảng viên Thiết kế Kiến trúc tại Harvard Graduate School of Design, nơi anh hướng dẫn chương trình Core Master Design Studio. Tốt nghiệp Harvard GSD và UC Berkeley, anh được ghi nhận bởi nhiều giải thưởng và diễn đàn kiến trúc quốc tế như WAF 40 Under 40, Venice Biennale, Lexus Design Award và Architecture MasterPrize. Thông qua Studio KHOA VU, anh không ngừng mở rộng vai trò của kiến trúc như một phương tiện kết nối đổi mới sáng tạo, tính bền vững và giá trị văn hóa trong đời sống.

Trong mắt anh, điều gì làm nên một công trình đáng nhớ?

Theo tôi, một tòa nhà để lại ấn tượng sâu đậm trong tâm trí không nhất thiết đồng nghĩa với việc nó là công trình mang tính biểu tượng. Một tác phẩm kiến trúc mang tính biểu tượng thường gắn liền với hình ảnh xuất hiện trên các phương tiện đại chúng, nhưng một không gian khó phai trong ký ức thì lại gắn kết sâu đậm với cách nó tác động lên tâm trí và cảm xúc con người. Trong một số trường hợp, vì đơn thuần nó mang lại kỷ niệm cá nhân khi bạn ở đó, nên yếu tố lịch sử cũng khiến công trình trở nên đáng nhớ. Nhưng tôi đặc biệt hứng thú với một công trình vì chất cảm không gian mà nó tự tạo ra, không vì những giải thích và nội dung biện minh nào khác.

Tương tự như bạn nghe được bản giao hưởng gây rung động, công trình kiến trúc đáng nhớ là sự cộng hưởng của nhiều chất liệu khác nhau: hình khối, chất cảm vật liệu, hiệu ứng ánh sáng, âm thanh trên nền của một cấu trúc tổ chức không gian mà kiến trúc sư tạo nên, cách nó tương tác với đô thị và thiên nhiên. Đối với nghiên cứu kiến trúc của mình, tôi đặc biệt chú ý đến trạng thái chuyển giao – từ ngoài vào trong, từ tối sang sáng, từ đô thị đến thiên nhiên – vì đó là nơi tạo được sự chú ý và rung cảm với con người nhiều nhất.

Đọc thêm: Gặp gỡ 16 nhà lãnh đạo Gen.T Leaders of Tomorrow 2026 đến từ Việt Nam

Anh đã học cách “đọc hiểu” kiến trúc như thế nào? Vì sao sinh viên kiến trúc, thậm chí là người hành nghề lâu năm, nên ghé thăm các công trình lịch sử?

Cảm nghiệm đầu đời của tôi về kiến trúc không bắt nguồn từ những công trình tráng lệ, mà từ quê nhà Đà Lạt. Thành phố này giúp tôi hiểu rằng kiến trúc là bản hòa ca giữa thiên nhiên, khí hậu, văn hóa, lịch sử, và đời sống. Nét đẹp của Đà Lạt không riêng ở một tòa nhà tiêu biểu, ta phải lòng với nơi đây nhờ bầu không khí dệt nên từ sương mù, rừng thông, những con phố dốc, kiến trúc cổ, hồ nước, vườn cây, và khí vị tĩnh lặng phảng phất trong thiên nhiên lẫn môi trường sống mà con người kiến tạo.

Trải nghiệm đó sau này trở thành nền tảng cho luận văn của tôi tại trường Harvard Graduate School of Design (GSD), với nhan đề Grayscale: Architecture of Fog (Grayscale: Kiến trúc sương mù). Dự án không chỉ bàn về sương mù như một hiện tượng thị giác, mà xem sương mù như một cách tư duy về kiến trúc – một trạng thái nằm giữa vật thể và bầu không khí, giữa tự nhiên và nhân tạo, giữa những gì có thể đo lường và những gì chỉ có thể cảm nhận. Tư duy này gần đây được chia sẻ thông qua triển lãm Grayscale: Architecture of Fog của tôi tại TAA Gallery ở TP. HCM, cùng với phiên bản tiếng Việt của cuốn sách cùng tên. Cả triển lãm lẫn cuốn sách đều rất có ý nghĩa với tôi vì chúng cho phép tôi chia sẻ phương pháp thiết kế của mình rộng hơn với công chúng Việt Nam, đặc biệt là các kiến trúc sư trẻ, nhà thiết kế và sinh viên.