Cover Mâm cỗ Tết không chỉ là nghi lễ truyền thống, mà là một điểm hẹn để gia đình quay về đoàn tụ, để chữ “tình” được trao nhau qua những món ăn thân thuộc (Ảnh: RABHUU)

Mâm cỗ Tết không chỉ là nghi lễ truyền thống, mà là một điểm hẹn để gia đình quay về đoàn tụ, để chữ “tình” được trao nhau qua những món ăn thân thuộc

Trong tiếng Hán, “nguyên” có nghĩa là sự khởi đầu hay sơ khai và “đán” là buổi sáng sớm, người xưa gọi thời điểm Nguyên đán hay “tiết Nguyên đán” là “những buổi rạng đông của sự khởi đầu”. Như học giả Nguyễn Văn Huyên từng viết trong sách “Hội hè lễ Tết của người Việt” rằng “Tất cả các cử chỉ ta làm trong những giờ đầu tiên này đều có hiệu lực như một đạo bùa quý báu”, mâm cỗ đầu năm cũng được người Việt xem như một nghi lễ linh thiêng hay những lời cầu chúc tốt đẹp nhất cho năm mới gửi gắm đến tổ tiên, con cháu. 

Theo dòng chảy lịch sử, văn hóa Việt Nam chịu ảnh hưởng từ sự giao thoa với văn hóa nước ngoài, tạo nên những biến đổi thể hiện rõ rệt ở nhiều lĩnh vực như kiến trúc, phục trang, ẩm thực và cả trong các tập tục truyền thống, bao gồm cách đón Tết Nguyên đán. Thế nhưng trong làn sóng giao thoa ấy, vẫn còn những giá trị chưa bao giờ thay đổi và mâm cỗ Tết chính là lời khẳng định nhẹ nhàng nhưng đầy sức nặng cho điều đó. Mâm cỗ Tết không chỉ là nghi lễ truyền thống, mà là một điểm hẹn để gia đình quay về đoàn tụ, để chữ “tình” được trao nhau qua những món ăn thân thuộc.

Trong chuỗi nội dung về ngày Tết cổ truyền, Tatler Vietnam được dịp ghé thăm và thưởng thức mâm cỗ và bữa cơm ngày Tết cùng nữ doanh nhân Đông Anh Phạm tại tư gia. Đối lập với hình ảnh mâm cỗ trang nghiêm tưởng chừng mang nhiều lễ nghi cung cách là câu chuyện xoay quanh chữ “tình” giản dị, đây vừa là niềm cảm hứng cho những món ăn của chủ nhà, vừa là niềm hi vọng mà cô và gia đình gửi gắm trong mâm cơm ngày sum họp. 

Xem thêm: Tết-Ta: Nghệ thuật cân bằng âm dương trong mâm cơm năm mới

Tatler Asia
Above Trong chuỗi nội dung về ngày Tết cổ truyền, Tatler Vietnam được dịp ghé thăm và thưởng thức mâm cỗ và bữa cơm ngày Tết cùng nữ doanh nhân Đông Anh Phạm tại tư gia (Ảnh: RABHUU)

Dù cho có bao nhiêu thức ngon vật lạ được du nhập, được tạo ra, dù sự tiện nghi có trở thành chuẩn mực vì thời gian là thứ cần được đong đo trong thế hệ chuộng sự nhanh chóng, hay những âu lo bộn bề có nhào nặn ra những bóng lưng cong, thì cũng không thể xoay chuyển được quyết tâm của các gia đình Việt khi dành thời gian chuẩn bị chỉn chu một mâm cỗ trang trọng với con gà luộc, nồi thịt kho, ăn cùng canh khổ qua, dĩa dưa hành, dưa kiệu, bày trên mâm cỗ, dâng lên ông bà tổ tiên. Mâm cỗ là vốn quý còn sót lại trong những giá trị truyền thống đang dần đổi thay, và chẳng phải điều làm cho nó quý giá chính là tình cảm của mỗi người Việt khi thể hiện lòng thành kính với tổ tiên, cũng như xem việc chuẩn bị mâm cỗ là cơ hội để các thế hệ trong gia đình gắn bó, chia sẻ và cùng nhau giữ gìn truyền thống.

Đọc thêm: Tết-Ta: Bữa cơm Tết vạn nỗi hoài hương của Peter Cường Franklin

Tatler Asia
Above Là một người con đất Bắc lập nghiệp và sinh sống ở miền Nam, Đông Anh chọn cho gia đình mình thực đơn mâm cỗ hơn 10 món là sự kết hợp ẩm thực của cả hai vùng miền (Ảnh: RABHUU)
Tatler Asia
Above Là một người con đất Bắc lập nghiệp và sinh sống ở miền Nam, Đông Anh chọn cho gia đình mình thực đơn mâm cỗ hơn 10 món là sự kết hợp ẩm thực của cả hai vùng miền (Ảnh: RABHUU)
Tatler Asia
Above Là một người con đất Bắc lập nghiệp và sinh sống ở miền Nam, Đông Anh chọn cho gia đình mình thực đơn mâm cỗ hơn 10 món là sự kết hợp ẩm thực của cả hai vùng miền (Ảnh: RABHUU)

Dẫu có nhiều tranh luận về quy chuẩn của mâm cỗ Tết, sợi dây xuyên suốt không bao giờ thay đổi chính là tình yêu thương gia đình gửi gắm trong từng chi tiết nhỏ: một dĩa dưa hành giản dị, hay một bát canh khổ qua nóng hổi nhắc nhớ đến bàn tay chăm chút của ông bà, cha mẹ.

Mâm cỗ của người Bắc đặc trưng với bánh chưng vuông vắn, dĩa giò đặt khéo léo, tái hiện tinh thần chu toàn. Người miền Nam, dù bận rộn, vẫn không quên nồi thịt kho trứng đậm đà, hội tụ những mong cầu về một năm mới ấm no và sung túc. Là một người con đất Bắc lập nghiệp và sinh sống ở miền Nam, Đông Anh chọn cho gia đình mình thực đơn mâm cỗ hơn 10 món là sự kết hợp ẩm thực của cả hai vùng miền. Có những món gia đình cô luôn chuẩn bị cho mỗi mâm cúng rằm hằng tháng như canh bóng thả, canh giò nấu măng, nem cua bể, và có những món là nốt hoàn thiện không thể thiếu cho mâm cỗ dịp Tết như bánh chưng, thịt kho, xôi gấc, chả bóng, giò lụa, dưa kiệu... Sự đa dạng trong bàn tiệc này đến từ nếp văn hóa đa vùng miền mà chủ nhà đã tiếp cận trong những năm tháng sống xa quê hương, là minh chứng cho sự hòa quyện giữa những giá trị truyền thống và những điều mới mẻ mà cô đã tìm thấy trên hành trình xây dựng tổ ấm riêng. Từng món ăn không chỉ là sự kết hợp của hương vị, mà còn là câu chuyện, là tình cảm và những nhớ nhung không lời đối với mảnh đất đã sinh thành và nuôi dưỡng.

Đọc thêm: Tết-Ta: Những món ăn văn hóa mang màu may mắn tại châu Á

Biểu tượng của sự gắn kết bất biến

Tatler Asia
Above Nồi thịt kho trứng đậm đà, hội tụ những mong cầu về một năm mới ấm no và sung túc (Ảnh: RABHUU)

Mâm cỗ Tết không chỉ là lễ nghi mà còn là biểu tượng cho tinh thần đoàn tụ, là sợi dây gắn kết gia đình trong những ngày xuân. Âu lo bộn bề trong cuộc sống hiện đại có thể thôi thúc con người chạy theo nhịp sống nhanh, nhưng đến Tết, mọi bận rộn dường như được gác lại khi gia đình quây quần bên nhau chuẩn bị mâm cỗ.

Tatler Asia
Above Nem rán là đặc trưng không thể thiếu trong mâm cỗ miền Bắc (Ảnh: RABHUU)

Ngày nay, việc thích ứng với ẩm thực hiện đại đã dần trở nên quen thuộc: những món như salad trộn kiểu phương Tây hay gỏi cuốn thanh dịu được đưa vào để làm phong phú thêm mâm cỗ. Bên cạnh đó, các lễ nghi truyền thống cũng được giản lược đi phần nào để thay bằng các nghi thức đơn giản hơn, dễ dàng truyền lại cho con cháu. Tuy vậy, đặc trưng của mâm cỗ Tết ở hai miền vẫn luôn được gìn giữ trọn vẹn. Bánh chưng, bánh tét, thịt kho, dưa hành – những món ăn không thể thiếu – tiếp tục khẳng định vai trò biểu tượng văn hóa. Mâm cỗ Tết vì thế không chỉ là sự giao thoa giữa cũ và mới, mà còn là minh chứng cho lòng yêu thương và sự gắn kết bất biến trong mỗi gia đình Việt.

Nền tảng gắn kết từ bữa cơm gia đình

Tatler Asia
Above Dù con người có đi xa hay ở lại quê nhà, một bữa cơm ngon luôn được tạo thành từ nhiều mảnh ghép. Đó không chỉ là những món ăn được bày biện chỉn chu, mà còn phụ thuộc vào sự hiện diện và kết nối giữa những người cùng ngồi bên mâm cơm (Ảnh: RABHUU)

Dù con người có đi xa hay ở lại quê nhà, một bữa cơm ngon luôn được tạo thành từ nhiều mảnh ghép. Đó không chỉ là những món ăn được bày biện chỉn chu, mà còn phụ thuộc vào sự hiện diện và kết nối giữa những người cùng ngồi bên mâm cơm.

Đông Anh chia sẻ: “Mỗi người đều có món mình yêu thích. Khi mình được ăn món mình thích, mình thấy nó ngon. Nhưng khi cảm nhận được sự thăng hoa trong từng miếng ăn, đó là lúc mình được ăn cùng người khác. Và sẽ càng tuyệt vời hơn nếu người ấy là ông bà, cha mẹ, con cái, hay người mình thương yêu”. Với Đông Anh, bữa cơm gia đình không chỉ đơn thuần là việc thưởng thức những món ngon mà còn là cách nuôi dưỡng tình cảm, là khoảnh khắc để mọi người xích lại gần nhau hơn sau những bộn bề của cuộc sống. Chị tâm niệm rằng một bữa cơm gia đình thật sự trọn vẹn khi mỗi thành viên đều cảm thấy mình thuộc về và được yêu thương.

Tatler Asia
Above Bên cạnh những món ăn truyền thống trên mâm cỗ, văn hóa ăn mứt Tết cũng là một phần không thể thiếu trong ngày đầu năm mới (Ảnh: RABHUU)

Bên cạnh những món ăn truyền thống trên mâm cỗ, văn hóa ăn mứt Tết cũng là một phần không thể thiếu trong ngày đầu năm mới. Từng loại mứt – từ mứt gừng ấm nồng, mứt dừa thơm béo đến mứt hạt sen thanh ngọt – đều mang ý nghĩa riêng, gửi gắm lời chúc về sự may mắn, sức khỏe và hạnh phúc. Đĩa mứt Tết thường được bày giữa bàn tiếp khách, không chỉ là lời mời ngọt ngào dành cho những người ghé thăm mà còn là biểu tượng của sự sẻ chia, ấm áp và hiếu khách trong dịp xuân về.

Tatler Asia
Above Mâm cỗ Tết được Đông Anh Phạm và gia đình chăm chút và đặt nhiều tình cảm (Ảnh: RABHUU)

Mâm cỗ Tết là sự kế thừa trọn vẹn những giá trị của bữa cơm gia đình thường nhật, đồng thời mang trong mình sức nặng của truyền thống và những mong ước tốt lành cho năm mới. Đây cũng là dịp để các thành viên trong gia đình cùng nhau chuẩn bị, chia sẻ câu chuyện về một năm đã qua và hướng đến những điều tốt đẹp đang chờ phía trước.

Hơn cả một dịp tái hiện lại những món ăn gắn bó với ký ức tuổi thơ, mâm cỗ Tết giúp thế hệ tương lai cảm nhận được ý nghĩa sâu sắc của tình thân, sự sum vầy và văn hóa gia đình mà ông cha luôn trân trọng gìn giữ. Mỗi món ăn trên mâm cỗ chứa đựng không chỉ hương vị, mà còn là lời nhắn nhủ về cội nguồn và sự gắn kết bền chặt giữa các thế hệ trong gia đình.

Topics