Từ Brooklyn đến bàn tiệc Nhà Trắng: Edward Lee và hành trình ẩm thực kết nối đa văn hóa

Tình yêu ẩm thực của Lee nảy nở từ rất sớm. “Tôi không nhớ có khoảnh khắc nào trong đời mà tôi không muốn nấu ăn,” anh nói. “Những đứa trẻ khác thì sưu tầm thẻ bóng chày hay truyện tranh, còn tôi thì lùng sục các tiệm giặt là với mẹ để nhặt về những tạp chí ẩm thực bị bỏ lại, đọc ngấu nghiến từng trang.”

Lớn lên giữa hai nền văn hóa, Lee sớm học cách dung hòa giữa những khác biệt. “Đó là một hành trình không dễ dàng, nhưng tôi không nghĩ mình có thể trở thành đầu bếp như bây giờ nếu thiếu đi sự giằng co đó,” anh nói. “Tôi sử dụng hương vị Hàn Quốc, nhưng không nấu món Hàn Quốc theo cách truyền thống. Ẩm thực của tôi mang tính cá nhân, phá cách và kể câu chuyện của riêng tôi theo một cách mà lời nói không thể làm được.”

Sự nghiệp của Lee khởi đầu ở New York, nơi anh mở nhà hàng đầu tiên vào năm 1998. Tuy nhiên, biến cố 11/9 đã khiến anh mất tất cả. “Tôi đã bị ảnh hưởng rất nặng nề,” anh nhớ lại. “Trước khi lao vào một nhà hàng khác, tôi nhận ra mình cần phải khám phá nước Mỹ nhiều hơn.”

Chuyến hành trình ấy đã đưa anh đến Kentucky Derby, và chính nơi đây đã khiến anh thay đổi hoàn toàn suy nghĩ. “Tôi đã yêu nền văn hóa này ngay từ lần đầu đặt chân đến,” anh kể. Điều đáng lẽ chỉ là một chuyến ghé thăm ngắn ngủi lại trở thành hơn hai thập kỷ gắn bó. “Louisville là một phần rất quan trọng trong cuộc đời tôi. Ở đây, tôi gặp vợ mình và tìm thấy đam mê đích thực. Quan trọng hơn cả, tôi có cơ hội phát triển mà không bị áp lực của một thành phố lớn. Tôi tìm thấy tiếng nói của mình tại đây, và nhận ra rằng sự hiếu khách không chỉ là một giao dịch, mà là một mối quan hệ.”

Đọc thêm: Sức hút từ thiết kế không gian của những quán bar đáng ghé thăm

Louisville trở thành nơi thử nghiệm cho phong cách ẩm thực không ngừng biến hóa của Lee. Tại Nami Korean Steakhouse, anh lần đầu tiên quay trở lại với các công thức truyền thống của Hàn Quốc. “Suốt sự nghiệp của mình, tôi luôn nấu theo phong cách fusion, pha trộn giữa nhiều nền văn hóa,” anh chia sẻ. “Nhưng đây là lần đầu tiên tôi thực sự nấu những món ăn với công thức Hàn Quốc nguyên bản. Tôi không ngờ mình lại yêu thích nó đến vậy.”

Chính sự kết nối sâu sắc hơn với di sản văn hóa đã mở đường cho những dự án sau này của anh - từ những nhà hàng mang tính thử nghiệm đến những cuốn sách đầy tâm huyết. Hành trình của Edward Lee không chỉ là câu chuyện về một đầu bếp thành danh, mà còn là lời khẳng định rằng ẩm thực không chỉ để thưởng thức, mà còn để kể chuyện, lưu giữ ký ức và kết nối con người.

Khi con gái Arden chào đời, Lee bắt đầu suy ngẫm về những giá trị mà anh muốn truyền lại cho cô bé. “Điều đó khiến tôi tự hỏi bản thân: Là một người Hàn Quốc tại Mỹ thực sự có ý nghĩa gì?” anh chia sẻ. Những chuyến trở về Hàn Quốc sau đó đã giúp anh đào sâu vào các công thức truyền thống và kỹ thuật nấu ăn cổ xưa.

Những suy tư này đã dẫn đến sự ra đời của Shia - nhà hàng nằm trong sáng kiến The Lee Initiative, một tổ chức phi lợi nhuận do Lee đồng sáng lập nhằm thúc đẩy sự công bằng và bền vững trong ngành ẩm thực. Shia thách thức những định nghĩa thông thường về fine dining khi hoạt động theo các nguyên tắc bền vững: loại bỏ hoàn toàn nhựa dùng một lần, sử dụng bếp điện thay vì gas và cắt giảm một nửa lượng rác thải. “Xa xỉ và trách nhiệm không nhất thiết phải đối lập nhau,” Lee khẳng định. “Chúng ta có thể tạo nên những trải nghiệm ẩm thực đỉnh cao mà vẫn đóng góp tích cực cho cộng đồng.” Shia cũng phản ánh mối liên kết ngày càng sâu sắc của Lee với di sản Hàn Quốc. “Đó là ẩm thực Hàn, nhưng không hẳn là Hàn,” anh nói. “Tôi tái hiện những hương vị cổ xưa theo một cách hiện đại hơn.”

Sự ảnh hưởng của Lee còn lan rộng qua màn ảnh. Chương trình Culinary Class Wars, phát sóng tại Hàn Quốc năm 2024, mang đến cho anh cơ hội thể hiện phong cách nấu ăn độc đáo của mình trên một sân khấu quốc tế. “Tôi là người nước ngoài duy nhất trong chương trình,” anh kể. “Ban đầu, cảm giác cô lập khá khó chịu, nhưng dần dần tôi lại xem đó là lợi thế. Tôi có thể hoàn toàn tập trung vào câu chuyện và món ăn của mình.” Dù không thành thạo tiếng Hàn, Lee vẫn xuất sắc lọt vào chung kết và giành vị trí á quân. Sự sáng tạo và cách anh đặt trọn trái tim vào từng món ăn đã giúp anh chinh phục khán giả, xây dựng một lượng người hâm mộ trung thành.

Một trong những khoảnh khắc ấn tượng nhất của chương trình là thử thách với đậu hũ. Các thí sinh phải liên tục sáng tạo ra những món ăn mới từ đậu hũ trong vòng 30 phút, với từng vòng loại trừ dần theo thời gian. Trước một nguyên liệu thoạt nhìn có vẻ đơn giản, Lee lại tỏa sáng bằng sự điềm tĩnh và tư duy sáng tạo. “Nếu bạn suy nghĩ quá nhiều, bạn sẽ tự hủy hoại mình,” anh nói. “Tôi quyết định tin vào bản năng và kinh nghiệm của mình và rồi cuối cùng, tôi thực sự thấy vui vẻ. Nếu có thêm ba vòng thi nữa, tôi cũng sẽ có ba công thức mới. Tôi hoàn toàn nhập tâm vào cuộc chơi.”

Càng đi sâu vào cuộc thi, Lee càng nhận ra ý nghĩa của hành trình này. “Ban đầu, đó chỉ là một cuộc thi,” anh chia sẻ. “Nhưng càng tiến xa, tôi càng muốn biến nó thành điều gì đó có ý nghĩa hơn. Đó là lúc tôi quyết định nấu ăn bằng cả trái tim, dùng món ăn để kể câu chuyện của chính mình.”

Dù là viết lách, nấu ăn hay thi đấu, Lee luôn tiếp cận công việc của mình với tinh thần của một nghệ sĩ. “Tôi tin rằng nghệ thuật tuyệt vời dù là ẩm thực hay hội họa, đều khiến ta nhìn thế giới theo một cách mới. Mỗi sáng thức dậy, tôi đều nhìn cuộc sống qua lăng kính của ẩm thực,” anh nói. “Mọi thứ xung quanh đều mang một hương vị riêng. Nhưng tôi không phải kiểu nghệ sĩ cấp tiến như Jackson Pollock. Với tôi, nghệ thuật là sự cân bằng và hài hòa.”

Khi được hỏi về nguồn cảm hứng của mình, Lee chia sẻ: “Tôi thích đi dạo trong thiên nhiên, và đặc biệt là nhìn con gái mình kết nối với động vật dù đó là ở trang trại, thủy cung hay trong những buổi học cưỡi ngựa của con bé. Những hoa văn trên lưng ngựa, cách thiên nhiên tạo ra những hình khối hoàn hảo nhưng không trùng lặp, tất cả đều khơi gợi cảm hứng để tôi tái hiện vẻ đẹp ấy trong ẩm thực, tạo ra những món ăn chân thực thay vì gò bó, nhân tạo.”

Sự nghiệp của Lee là một hành trình không ngừng đổi mới. “Tôi không thể ngồi yên,” anh thừa nhận. “Tôi thích viết lách vì nó giúp tôi chiêm nghiệm. Tôi thích bầu không khí nhộn nhịp của một nhà hàng. Và tôi cũng thích cảm giác căng thẳng, phấn khích khi xuất hiện trên truyền hình. Tất cả những điều đó tạo nên một bức tranh tổng thể về con người tôi. Đây chính là trạng thái bình thường của tôi, và tôi yêu nó.”

Với những đầu bếp trẻ, Lee chỉ có một lời khuyên: kiên nhẫn. “Ai cũng muốn thành công ngay lập tức, nhưng đây là một hành trình dài. Bạn phải học cách tận hưởng quá trình và dành thời gian để làm mọi thứ thật chỉn chu,” anh nói. “Nếu bạn đạt đỉnh cao khi mới 20 tuổi, vậy sau đó thì sao? Ẩm thực là một lĩnh vực đề cao sự bền bỉ và lâu dài.”

Nhìn về tương lai, Lee mong muốn không ngừng phá vỡ những giới hạn, mang đến những góc nhìn mới và qua sự đổi mới, đạt được điều gì đó thực sự chân thực. “Chúng ta biết ẩm thực Hàn Quốc đã như thế nào suốt 2.000 năm qua. Nhưng trong 20 năm tới, nó sẽ phát triển ra sao?” Anh ngừng lại một chút, rồi mỉm cười. “Đó chính là câu hỏi mà tôi muốn góp phần tìm ra lời giải.”

ĐỌC NGAY

Bóng dáng Hội An trong không gian cà phê di sản

5 điểm đến ẩm thực hơn 50 năm tuổi tại Sài Gòn

Legacy 50: Ba thương hiệu phở gắn bó hơn nửa thế kỷ với Sài Gòn