Văn hóa bar và pub từ xưa đến nay - những điểm giao lịch sử

Những quán đầu tiên có thể kể đến như Hà Nội Roxi, White Bar, Stone Elephan, Polite Pub, kế đến là Golden Cook, Tết Bar. Những quán bar và pub được mở sáng đèn từ 5 giờ chiều tới 3 giờ sáng hôm sau, có thể được gọi là quán Underground, bởi trước đó, các bar rượu chỉ được mở tại các khách sạn 5 sao, nơi chỉ dành cho các khách người nước ngoài rất hãn hữu ở Việt Nam thời sau chiến tranh, hay người có cơ hội tiếp xúc với văn hóa uống và đi bar từ người nước ngoài. Quán bar mở ra hàng đêm với cách phục vụ mới, bàn bar rộng cao, với cách bài trí ấm áp, gần gũi và cởi mở. Khách tới thưởng thức đông dần lên, để tận hưởng những thức uống đậm chất tinh tế và mạnh mẽ từ văn hoá phương Tây. Và không khí gần gũi trò chuyện, làm quen tự do tới sau vài ly rượu mạnh, hay những ly cocktail tinh tế.

Đọc thêm: Hình dung về quán bar lý tưởng cùng whisky connoisseur Minh Khánh

Tất nhiên, không thể thiếu âm nhạc trong không gian bar và pub. Đồ uống đặc trưng và âm nhạc cũng góp phần định hình các kiểu quán bar lúc đó ở Hà Nội. Bar kiểu Latino với thức uống đậm chất Spanish như Tequila, Rum, Proto trong sự sục sôi của tiếng nhạc Latin. Bar Irish với whisky. Các thức uống cocktail như Gin Tonic, Whiskey Sour, Jack Cola, B52, Margarita luôn là đặc trưng lựa chọn của thực khách tới chơi bar với nhạc Jazz hay nhạc Rock, nhạc House. Xung quanh quán luôn có bàn bida, bàn bóng, hay những màn hình tivi chiếu các đoạn phim hề Charles, Tom & Jerry. Bạn có thể tới gọi ly đồ uống, thưởng thức tư lự một mình, hẹn bạn bè tới cùng uống và nói chuyện. Hoặc cũng có thể ngồi uống và bắt chuyện với những người bên cạnh như một cách làm quen thân thiện. Hoặc kỳ cùng tham gia vào các trận đánh chơi bida, bóng trên bàn với bốn người, một cách vui phấn khởi và dễ chịu sau ngày làm việc dài. Quán bar lúc này không chỉ còn là một nơi để uống, mà trở thành một “Nơi chốn thứ 3” bên cạnh văn phòng bạn làm việc và nhà nơi bạn ở. Có lẽ vì khái niệm này mà văn hóa quán bar trở thành một phần không thể thiếu được trong xã hội văn hoá ở các nước phương tây.

Quán bar và pub ở Hà Nội ít nhiều cũng mở ra và đóng cửa theo từng làm sóng kinh doanh kinh tế. Nhưng cũng có bar và pub mở được thời gian dài liên tục, tạo nên tính lịch sử của mình với khách đi chơi bar. Quán PolitePub là một ví dụ. PolitePub được hình thành từ đầu thập niên 90 với lối thiết kế đậm chất Irish Pub và English Pub. Cho tới tận ngày nay, quán PolitePub vẫn tiếp đón rất nhiều khách hàng lâu năm tới tận 30 năm đến uống.

Vào lúc này, bar ở Sài Gòn cũng phát triển vô cùng nhiều. Bar tại Sài Gòn chủ yếu mang tính hiện đại hơn so với Hà Nội. Âm nhạc chơi live luôn là một văn hóa người Sài Gòn say mê, và đi theo văn hóa bar như một mặc định. Đi bar ở Sài Gòn đồng nghĩa với việc đi nghe nhạc. Thưởng thức đồ uống, cởi mở và nhộn nhịp cùng với âm nhạc luôn tạo nên một không khí vui vẻ, phấn khích. Có vẻ người Sài Gòn rất biết tạo nên một không gian đa dạng giải trí này. Từ âm nhạc, các phong cách bar cũng được hình thành: bar nhạc Rock, nhạc Jazz, nhạc nhẹ, nhạc Blue, nhạc Soul. Menu đồ uống ở bar cũng là loại chuẩn theo menu của quốc tế, nhưng có phần pha chế nhiều hơn, bởi có lẽ sống tại vùng thời tiết nóng, người Sài Gòn ưa dùng các thức uống nhẹ về độ cồn và mát hơn. Đi chơi, uống ở bar và pub lúc đó ở Sài Gòn là một dạng giải trí rất được ưa chuộng.

Sau làn sóng bar và pub được mở ở hai đô thị lớn của Việt Nam, những dạng quán rượu kiểu lounge dần xuất hiện, với không gian được mở rộng hơn, đi kèm sofa và salon kiểu phòng khách. Kiểu quán lounge này thoáng đãng hơn, hào nhoáng hơn, nhưng vẫn tạo cảm giác ấm cúng dễ chịu, đã có thời điểm phát triển thịnh nhất vào khoảng thập niên 2000.

Sau đó khoảng 10 năm, một dạng các quán bar cocktail được mở ra rất nhiều tại Hà Nội và Sài Gòn. Bar cocktail nhẹ nhàng và có phong cách chủ đề hơn, bar cocktail cũng phát triển phong phú thực đơn uống của mình, tuy vậy vẫn giữ các cách thức uống đậm chất nguyên bản kiểu các dòng whisky, rum, gin. Bar cocktail cũng bỏ đi phần nhiều các loại hình giải trí mang tính thể thao như tivi KTV, bàn bóng hay bàn bida như kiểu bar cổ điển thời thập niên 90. Việc giữ lại tính chất cơ bản là thưởng thức rượu, âm nhạc và không khí ấm cúng, cởi mở được đề cao. Khách đến để thưởng thức, nâng việc tận hưởng rượu thành một loại hình nghệ thuật tinh tế, có tính cá nhân được các bartender phục vụ thích ứng theo sở thích yêu cầu uống riêng. Mixologist trở thành một phần tinh thần chính của kiểu quán bar này, ít nhiều dần tạo thói quen thưởng thức có cá tính cho thực khách. Những quán đi theo dạng Bar Cocktail này có thể kể đến như Nê Cocktail Bar, The Haflington ở Hà Nội, và The Alley Cocktail Bar & Kitchen, STIR Cocktail Bar, BOO SG Cocktail Bar,... tại Sài Gòn.

Quán bar lúc này không chỉ là một nơi để uống, mà trở thành một “nơi chốn thứ 3” cạnh văn phòng và nhà.

Từ đó hình thành các loại hình bar chuyên biệt wine hay whisky bar,... có thể kể đến những cái tên tiêu biểu như Lửa, Mad Wine Bar hay PK Maltroom,... nơi người đi bar ngoài tất cả các yêu cầu giải trí truyền thống, còn lựa chọn và đặt sự tin tưởng theo sự dẫn dắt của các sommelier hay connoisseur là người hướng dẫn về thức uống có gout và hướng người uống tới tầm thưởng thức như nghệ thuật.

Từ văn hóa ăn nhậu, uống để say, giải trí cho tới thưởng thức, có thể thấy việc bar và pub trở thành “Nơi chốn thứ 3” là cả một bước tiến dài. Đó là quá trình diễn tiến tác động cả từ phía dịch vụ và nhu cầu, từ hai phía bar, pub và thực khách, từ đó cho thấy sự thay đổi của văn hóa xã hội cũng như các giá trị trong đời sống văn hóa ở Việt Nam.

Bài viết đăng tải từ bài gốc trên ấn phẩm in Tatler Vietnam số tháng 10/2024 - Family & Legacy 

ĐỌC THÊM:

Bếp trưởng Michelin Kirk Westaway khai trương nhà hàng mới tại Sài Gòn

7 loại cocktail nên gọi để chứng tỏ bạn là người sành

Các quán bar và nhà hàng vinyl lý tưởng để thưởng thức âm nhạc analog