Vì sao sự ngần ngại của phụ nữ khi đàm phán lương lại gây tổn thất hàng triệu đô la?

Tất nhiên, ai cũng có thể cảm thấy sợ hãi hoặc do dự khi bước vào một cuộc đàm phám nhưng phụ nữ thường mang theo nhiều rào cản nội tại hơn. Chúng ta được dạy phải ưu tiên sự hòa thuận hơn là sự rõ ràng, phải biết ơn hơn là khẳng định bản thân. Trong nhiều năm làm việc tại các tập đoàn tài chính và công nghệ từ Paris đến Singapore, tôi gặp không ít phụ nữ chẳng thiếu năng lực, song chỉ ngần ngại trước một câu hỏi: “Tôi có thể được trả cao hơn không?”

Điều này giúp tôi nhận ra một điều mà không có bất kỳ cuốn sách nào về lãnh đạo nói đến: Nếu bạn không đàm phán, đối phương sẽ mặc định bạn đã đồng ý. Một khi đã đồng ý thì rất khó được xét lại.

Xem thêm: Phía sau hào quang của những người có sức ảnh hưởng nhất Hàn Quốc

Chúng ta được nuôi dạy để ưu tiên sự hòa thuận hơn sự rõ ràng, đề cao lòng biết ơn hơn sự dứt khoát. Trong khi truyền thông vẫn thường tô vẽ đàm phán như một trận chiến căng thẳng, với phòng họp đầy áp lực và những màn đối đầu sòng phẳng. Không ngạc nhiên khi nhiều phụ nữ liên tưởng chuyện đàm phán với sự đối đầu gay gắt.

Các nghiên cứu cũng chỉ ra rằng phụ nữ có khả năng bị đánh giá tiêu cực cao hơn nam giới khi đề nghị tăng lương. Họ thường bị gắn mác là người hay thúc ép, khó tính hoặc “thiếu tinh thần hợp tác”. Chính sự phản ứng tiêu cực mang tính giới này khiến nhiều phụ nữ chọn giải pháp im lặng. Theo các tác giả Deborah Kolb và Jessica Porter của cuốn "Negotiating at Work", đây là một trong những lý do lớn nhất khiến phụ nữ ngại đàm phán.

Một phát hiện đáng chú ý khác đến từ cuốn "Women Don’t Ask"  của tác giả Linda Babcock và Sara Laschever, nhiều phụ nữ mô tả cảm giác đàm phán tương đương với... đi khám răng. Hình ảnh này cho thấy mức độ áp lực và căng thẳng mà họ gắn với những cuộc trò chuyện về tiền bạc.

Thay vì nhìn đàm phán tựa như một trận chiến không khoan nhượng, nơi một bên phải thắng và một bên phải thua, chúng ta nên xem nó như một cuộc đối thoại hợp tác. Mục tiêu không phải là đánh bại đối phương, mà là định hình môi trường mình muốn làm việc, tạo ra sự rõ ràng chung và xây dựng mối quan hệ đôi bên cùng có lợi. 

Trước khi nói đến số liệu hay chiến thuật, hãy tự hỏi: Điều gì đang khiến bạn do dự? Có phải sợ bị từ chối và đánh giá là đòi hỏi quá nhiều? Trong tâm trí bạn, đây có thể là những ý nghĩ thoáng qua, thực tế chúng chính là rào cản làm cho bạn ngần ngại. Dù bạn có nắm đầy đủ bảng lương thị trường trong tay, điều đó cũng không thể cứu vãn chính mình nếu chưa vượt qua nỗi sợ trong lòng.

Tôi từng làm việc với một khách hàng không dám nói ra mức giá cho dịch vụ của mình. Nhưng sau khi chúng tôi tháo gỡ nỗi sợ hãi, xây dựng chiến lược và thực hành cách diễn đạt. Kết quả, cô ấy không chỉ trình bày con số đó với sự điềm tĩnh và tự tin, mà còn có mức thu nhập tốt hơn và tiếp cận được khách hàng tiềm năng. 

Ngày nay, việc tiếp cận dữ liệu lương dễ dàng hơn nhờ các nền tảng như Glassdoor nhưng những con số đó không nói lên toàn bộ. Bởi lẽ, lương còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố: dải lương, mức độ cống hiến, chiến lược công ty… Nếu chỉ dựa vào con số, bạn có thể tự giới hạn chính mình. Thay vào đó, hãy đặt câu hỏi thông minh, tìm hiểu bức tranh toàn cảnh và xác lập giá trị bản thân từ đó.

Chúng ta bước vào thị trường lao động với quá ít công cụ và đầy hoài nghi. Trong khi kỹ năng đàm phán lẽ ra phải được dạy song song với lãnh đạo, xây dựng thương hiệu cá nhân hay giao tiếp chiến lược, thì nó lại thường bị bỏ qua. Chính sự thiếu vắng đó đã khiến nhiều người phải trả giá đắt, trong đó có phụ nữ. 

Cái giá của sự im lặng không chỉ là lương thưởng. Đó là sự tự tin, lòng tự trọng và ảnh hưởng dây chuyền lên thế hệ phụ nữ đi sau. Đàm phán lương không đơn thuần một cột mốc trong sự nghiệp, mà là hành động tạo ra hiệu ứng lan tỏa. Khi bạn yêu cầu nhiều hơn, bạn không chỉ thay đổi quỹ đạo của chính mình. Bạn còn tạo điều kiện dễ dàng hơn cho con gái bạn, đồng nghiệp của bạn và thế hệ tiếp theo cũng dám yêu cầu.

Vấn đề không nằm ở chỗ phụ nữ có đàm phán được không, nó nằm trong cách chúng ta có tiếp tục tự thu nhỏ bản thân hay đã đến lúc cho mình quyền được lên tiếng?

Souhila Keffi là một chuyên gia chiến lược lương thưởng với 18 năm kinh nghiệm toàn cầu tại Paris, Hong Kong và Singapore. Hiện cô điều hành The Pay Edge – một studio cố vấn giúp phụ nữ xây dựng chiến lược đàm phán thu nhập hiệu quả. Keffi cũng hợp tác với các trường đại học để đưa đàm phán lương vào chương trình đào tạo kỹ năng sớm.

Bài viết được chuyển ngữ từ bài viết gốc: "Why it costs us millions when women don’t negotiate their salaries"  của tác giả Souhila Keffi, đăng trên Tatler Hong Kong

ĐỌC NGAY: 

Khi người nổi tiếng biến thương hiệu cá nhân thành “đế chế” tỷ đô

Nước cờ nào cho các “ông lớn” xa xỉ giữa “cơn bão” thuế quan?

Bài toán Bitcoin và tiền mã hóa: Quản lý sao cho hiệu quả?