จากห้องขังสู่พรมแดง: ‘จาฟาร์ ปานาฮี’ ผู้กำกับชาวอิหร่าน หลังคว้าปาล์มทองคำ รางวัลสูงสุดของเทศกาลหนังเมืองคานส์ 2025 จาก ‘It Was Just an Accident’

ภาพยนตร์เรื่อง It Was Just an Accident  (หรือ Un Simple Accident) พาผู้ชมดำดิ่งสู่เรื่องราวของ ‘วาฮิด’ (Vahid) อดีตนักโทษการเมืองที่ได้พบกับชายคนหนึ่ง ซึ่งเขาเชื่อว่าเคยเป็นผู้ทรมานเขาในคุก วาฮิดจึงรวบรวมผู้รอดชีวิตคนอื่นๆ เพื่อร่วมกันเปิดโปงความจริง และเพื่อสะสางความคับแค้นที่ฝังลึกอยู่ในจิตใจ พวกเขาต้องเผชิญกับความซับซ้อนทางศีลธรรม ที่ทำให้เส้นแบ่งระหว่างความยุติธรรมและการแก้แค้นเลือนลาง นี่คือการตั้งคำถามถึงความหมายของการให้อภัย และศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์

เรื่องราวที่เข้มข้นของภาพยนตร์ และการกำกับอันยอดเยี่ยม ทำให้ จาฟาร์ ปานาฮี ได้รับการยืนปรบมือ (standing ovation) ยาวนานถึงแปดนาทีในรอบปฐมทัศน์ของเทศกาลภาพยนตร์เมืองคานส์ 2025 และกลายเป็นหนึ่งในโมนเมนต์ที่ซาบซึ้งที่สุดของเทศกาลในปีนี้

“ถึงเวลาแล้วที่จะเราจะวางความขัดแย้ง ความแตกต่าง และปัญหาทั้งหลายไว้ข้างหลัง สิ่งสำคัญที่สุดในตอนนี้คือ ประเทศของเรา และเสรีภาพในประเทศของเรา ขอให้พวกเรารวมพลังกัน ไม่มีใครควรมาสั่งสอนว่าเราควรสวมใส่อะไร ควรทำอะไรหรือไม่ควรทำอะไรบ้าง” ถ้อยคำจากปานาฮี ถึงพี่น้องชาวอิหร่าน เรียกเสียงปรบมืออันกึกก้องจากผู้คนมากมายในเทศกาลภาพยนตร์เมืองคานส์แห่งนี้

อ่านเพิ่มเติม: “ใช้ชีวิตให้เหมือนสายน้ำ” ข้อคิดจากผู้กำกับสี่รางวัลคานส์ ‘เจ้ย อภิชาติพงศ์ วีระเศรษฐกุล’ กับเส้นทาง 25 ปี แห่งความสำเร็จ

ความสำเร็จของปานาฮีไม่เคยโรยด้วยกลีบกุหลาบ หนำซ้ำเขายังต้องเผชิญกับขวากหนามและข้อจำกัดเรื่องสิทธิเสรีภาพมากมาย ผู้กำกับชาวอิหร่านเคยถูกสั่งห้ามไม่ให้ทำหนัง เดินทาง หรือให้สัมภาษณ์เป็นเวลานานถึง 20 ปี แต่เขาไม่เคยหยุดสร้างงาน ปานาฮีแอบถ่ายทำภาพยนตร์ It Was Just an Accident แบบลับๆ โดยไม่ได้ขออนุญาตจากทางการอิหร่าน แถมยังละเมิดกฎของรัฐด้วยการไม่ให้ตัวละครหญิงสวมฮิญาบ นี่จึงไม่ใช่เป็นเพียงการเล่าเรื่องราวผ่านภาพยนตร์ แต่คือการท้าทายระบบด้วยงานศิลปะ

ภาพยนตร์ It Was Just an Accident เป็นผลงานร่วมผลิตโดยอิหร่าน ฝรั่งเศส และลักเซมเบิร์ก เนื้อหาบางส่วนได้รับแรงบันดาลใจจากประสบการณ์ส่วนตัวของปานาฮี ขณะอยู่ในเรือนจำ โดยเฉพาะการได้พบเจอกับผู้คนที่นั่น ได้ฟังเรื่องราวและภูมิหลังของพวกเขา ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นของไอเดียสำคัญในหนังเรื่องนี้

โมเมนต์แห่งประวัติศาสตร์ที่ผู้กำกับวัย 64 ปี ก้าวขึ้นเวทีเพื่อรับรางวัลปาล์มทองคำ เขาพูดด้วยน้ำเสียงสะเทือนใจว่า

“ผมจะยินดีกับรางวัลได้อย่างไร ในเมื่อยังมีผู้กำกับ นักแสดง และศิลปินในอิหร่านอีกมากมาย ที่ถูกห้ามไม่ให้สร้างงานศิลปะ พวกเขาคือผู้ที่สมควรจะยืนอยู่ที่นี่ด้วยกัน”

คำพูดของเขากลายเป็นเสียงสะท้อนให้กับศิลปินที่ยังถูกกดขี่ทั่วโลก และตอกย้ำว่ารางวัลนี้ไม่ใช่เพียงรางวัลของเขา แต่เป็นชัยชนะของเสรีภาพในการแสดงออก เขาคือผู้กำกับที่แม้จะถูกบังคับให้เงียบ แต่เสียงของเขากลับยิ่งดังผ่านโลกของภาพยนตร์

ชัยชนะของจาฟาร์ ปานาฮี คือเครื่องยืนยันว่า ‘ภาพยนตร์’ มิได้ถูกสร้างขึ้นเพื่อความบันเทิงเท่านั้น แต่ยังเป็นอาวุธสำคัญในการต่อสู้กับความอยุติธรรม เป็นแสงสว่างในความมืด และเป็นพลังที่ไม่มีใครสามารถจะปิดกั้นได้

อ่านเพิ่มเติม: 

‘ผีใช้ได้ค่ะ’ (A USEFUL GHOST) ภาพยนตร์ไทยเรื่องแรกในประวัติศาสตร์ คว้ารางวัล AMI Paris Grand Prize เทศกาลหนังเมืองคานส์ 2025

28 ปีที่ไม่หยุดท้าทายของ ‘นุ่น วรนุช’ กับการหวนคืนจอภาพยนตร์ใน ‘สุสานคนเป็น’ และการลัดฟ้าไปประกวดร้องเพลงไกลถึงแดนมังกร

Cannes Film Festival: ลุคที่น่าจดจำของเหล่าคนดังชาวเอเชียบนพรมแดงเทศกาลภาพยนตร์เมืองคานส์ ครั้งที่ 78