“Human Resource พนักงานใหม่ (โปรดรับไว้พิจารณา)” ผลงานภาพยนตร์ที่ทำให้หัวใจของ ‘เต๋อ นวพล ธำรงรัตนฤทธิ์’ กลับมาเต้นแรง

“นี่คือหนังสำหรับทุกคนที่ยังมีคำถามในใจต่อสิ่งที่อยู่ตรงหน้า แต่ถามออกไปไม่ได้ในออฟฟิศ ในห้องประชุม บนท้องถนน ในรถยนต์ บนโต๊ะกินข้าว ในห้องนอน ในประเทศนี้ หรือในโลกนี้

หนังเรื่องนี้คือคำถามที่อยากให้คุณช่วยตอบ คือแบบทดสอบบุคลิกภาพ คือเครื่องออกกำลังกาย คือวิ่งเทรล คือการเดินป่า คือบทสนทนา คือกระจกบานใหญ่ คือสถานที่เงียบๆ ที่จะให้เวลาคุณคิดทบทวนกับชีวิตที่ผ่านมาอีกครั้ง จะมีสักกี่เวลาในชีวิตประจำวันปกติ ที่ทำให้เราได้หยุดคิดสักแวบ หนังเรื่องนี้ขอมอบเวลานั้นให้ แน่นอนว่ามันไม่ง่าย แต่เราก็อยากให้คุณโปรดรับไว้พิจารณา...”

สเตตัสบนเฟสบุ๊คของนวพล (Nawapol Thamrongrattanarit) เชื้อเชิญให้เราได้ลองชม official trailer ของภาพยนตร์เรื่อง Human Resource ซึ่งมีกำหนดเข้าฉายในประเทศไทย วันที่ 29 มกราคมนี้

อ่านเพิ่มเติม: ผลรางวัลลูกโลกทองคำ ‘One Battle After Another’ และ ‘Hamnet’ คว้ารางวัลใหญ่แห่งปี ขณะที่ ‘ลิซ่า’ สร้างประวัติศาสตร์ขึ้นประกาศรางวัลครั้งแรก

จากผลงานภาพยนตร์เรื่องแรกอย่าง 36 สู่ Mary is Happy, The Master, ฟรีแลนซ์..ห้ามป่วย ห้ามพัก ห้ามรักหมอ, Die Tomorrow, BNK48: Girls Don’t Cry, ฮาวทูทิ้ง, Fast and Feel Love จนมาถึง Human Resource

“ใจความของหนังทุกเรื่องที่เราทำมักจะมี ‘คำถาม’ ซึ่งเป็นคำถามที่บางทีมันยากที่จะตอบ หรือว่าอาจจะตอบด้วยตัวคนเดียวไม่ได้ ต้องแลกเปลี่ยนกัน และเราเชื่อว่าคำถามของหนังเรื่องนี้น่าจะเชื่อมโยงกับคนในยุคปัจจุบันมากๆ แต่ก่อนอื่น.. เราอยากให้คนดูรู้ว่า นี่คือหนังแบบไหน อยากให้เข้าใจว่าตัวงานเป็นยังไง แล้วค่อยลองเปิดใจรับชม” นวพลค่อยๆ พาเราเข้าไปทำความรู้จักกับโลกภาพยนตร์ในแบบฉบับของเขา

“บางทีคนชอบคิดว่างานของเราเป็นหนังช้าๆ หรือชอบจบแบบปลายเปิด จบดื้อๆ ไม่ยอมสรุป ซึ่งขัดกับหนังเอนเทอร์เทนเมนต์โดยทั่วไป ที่คนดูควรจะได้รับคำตอบกลับบ้านสักอัน เคยมีบางคนมาขอว่า ‘บอกมาเลยได้ไหมว่าพี่จะพูดอะไร สรุปให้หน่อย ไม่อยากคิดอะไรทั้งนั้น เหนื่อยแล้ว’ (หัวเราะ) ซึ่งก็เข้าใจได้นะ แต่พอเป็นหนังของเรา เราอยากชวนคิดบ้าง อยากเจอคำถามที่ลับสมอง และอยากลองดูว่าคนอื่นๆ จะคิดยังไง”

แม้นวพลจะเชื่อว่า คำถามที่อยู่ในหนังของเขา หากคนดูได้คิดไปพร้อมกันจะทำให้พวกเขารู้จักตัวเองมากขึ้น แต่แน่นอนว่า การไม่ได้รับคำตอบสำเร็จรูปก็อาจนำมาสู่ความรู้สึกไม่ปลอดภัย (insecure) เพราะไม่รู้ว่าสิ่งที่คิดนั้นถูกหรือเปล่า

“จริงๆ สำหรับเรามันไม่มีถูกไม่มีผิดอยู่แล้ว เพราะสิ่งที่คิดในวันนี้อาจเป็นแค่ของชั่วคราว สิ่งที่เราเข้าใจว่าใช่ ถ้าลองถูกชาเลนจ์จากคนอื่นมันอาจจะผิดก็ได้ ซึ่งมันเป็นธรรมชาติของชีวิตที่เราสามารถค้นพบสิ่งใหม่ได้ตลอดเวลา เพราะฉะนั้น เราพยายามจะบอกกับคนดูก่อนทุกครั้งว่า หนังของเราจะเป็นประมาณนี้นะ เพื่อที่อย่างน้อยเขาจะสามารถรับสารของเราได้อย่างเต็มที่”

นวพลอธิบายต่อว่า สิ่งหนึ่งที่เขาค้นพบจากกลุ่มดูที่เอ็นจอยผลงานของเขามากๆ คือคนกลุ่มนี้รู้ว่าเขากำลังจะเจอกับอะไร และไม่ถามหาหรือคาดหวังในสิ่งอื่น

“เขาจะไม่ถามหรอกว่า ทำไมหนังไม่พีคเลยวะ (หัวเราะ) มันเหมือนเราไปวัด จะเอาอะไรไปพีค บางทีเราก็แค่ต้องการความสงบ แค่ไปปฏิบัติธรรม หรือสมมติว่าเราไปเที่ยวทะเล บางทีเราก็แค่อยากไปนั่งเหม่อๆ คิดโน่นคิดนี่ แต่ถ้าเราคาดหวังว่าทะเลต้องเหมือนดิสนีย์แลนด์ พอเราไปถึงแล้วไม่มีเครื่องเล่น เราอาจจะเฟลก็ได้ เพราะฉะนั้น ถ้าทุกคนเข้าใจว่าทะเลมันไม่มีเครื่องเล่น แล้วสิ่งที่คุณทำได้มีแค่ว่ายน้ำกับนั่งริมหาด เขาก็จะรู้สึกพอใจในสิ่งที่เขาได้รับ กลับมาที่ตัวหนัง เราพยายามสื่อสารให้ชัดว่า โทนหนังของเราเป็นแบบนี้ เขาจะได้รู้ว่าต้องจัดการความรู้สึกหรือออกแรงแบบไหน เพื่อให้เข้าใจหนังเรื่องนี้อย่างที่มันเป็นจริงๆ”

เกือบยี่สิบปีของการเป็นคนทำหนัง ทั้งในฐานะผู้กำกับภาพยนตร์และคนเขียนบท นวพลเผยว่า ประเด็นและความสนใจของเขามักจะเปลี่ยนไปตามแต่ละช่วงวัย ภาพยนตร์จึงเป็นเหมือนกึ่งบันทึกความคิดในช่วงเวลาที่ผ่านมา

“เราอยากเล่าเรื่องที่เรารู้สึกและใกล้ตัวเรามากๆ เราอาจจะไม่ใช่คนทำหนังประเภทที่ว่า ปีนี้จะคิดพล็อตอะไรมาร้าวใจคนดูดี คือวันนึงข้างหน้าอาจจะมีก็ได้ แค่ตอนนี้เรายังอินกับการเฝ้าสังเกตสังคมและตัวเองว่า ช่วงนี้มีคำถามอะไรบ้าง ซึ่งยากที่จะตอบ หรือมีประเด็นไหนให้สนุกคิดได้บ้าง เราชอบที่จะทำหนังแบบนั้น และโชคดีที่คำถามของเราหลายๆ ครั้งมันเชื่อมโยงกับผู้คน เป็นคำถามที่ทุกคนอาจจะเคยคิด แต่ลืมไปแล้ว หรือว่าเคยคิดแต่ไม่กล้าจะค้นหาต่อ (explore) ซึ่งเรารู้สึกว่าเราเป็นตัวแทนให้ได้ และเราคิดว่าภาพยนตร์ก็ยังมีพลังของมัน”

สำหรับภาพยนตร์เรื่องใหม่อย่าง Human Resource…พนักงานใหม่ (โปรดรับไว้พิจารณา) นวพลพาเราไปสำรวจโลกของการทำงาน ผ่านมุมมองของเจ้าหน้าที่ฝ่ายบุคคล (HR) พร้อมชวนให้เราครุ่นคิดและตั้งคำถามเกี่ยวกับการเกิดและการมีชีวิตอยู่

“เรารู้สึกว่าอาชีพ HR มันคือการสัมภาษณ์คน เพื่อดูทัศนคติในการทำงานว่า เราต่อรองอะไรกับใครได้มากเท่าไหร่ แล้วในการสัมภาษณ์เหล่านั้นมันจะเห็นวิธีคิดของคนมากมาย ทั้งที่เราเห็นด้วยและไม่เห็นด้วย ซึ่งพอคนเราต้องทำงานเพื่อที่จะอยู่รอด การทำงานจึงเป็นตัวกำหนดชีวิตเราที่เหลือว่า เราจะทำงานแบบไหน จะทำงานยังไง และจะทำงานกับใคร ประเด็นนี้เลยน่าจะเชื่อมโยงได้กับทุกๆ คน”

เช่นเดียวกับวิธีการคัดเลือกนักแสดงของผู้กำกับ ที่เขาไม่อยากให้คนดูติดภาพว่าคนนี้คือพระเอกหรือนางเอก แต่อยากให้ทุกคนรู้สึกว่า ตัวแสดงเหล่านี้คือเพื่อนหรือบุคคลธรรมดารอบตัวที่เขาสามารถจับต้องได้ในชีวิตจริง

“หนังเรื่องนี้พูดถึงคนหลากหลายเจเนอเรชั่น เราอยากให้คนดูได้เจอกับตัวละครใหม่ๆ ที่แม้เขาจะคิดไม่เหมือนเราเลย แต่อาจมีบางอย่างที่ทำให้เราเห็นด้วยไปกับเขาได้ มันคือโอกาสที่เราจะหันมาฟังเรื่องของคนอื่นมากขึ้น คุณอาจจะเป็นเจน Z ที่ดันเห็นด้วยกับเจน X หรือเจน Y ในบางเรื่อง หรือคุณอาจจะเป็นเจน Y ที่รู้สึกไม่ชอบเจน Y ด้วยกัน หนังเรื่องนี้จะพาคุณไปสังเกตชีวิตของคนหลายคน ที่ซับซ้อน พัวพัน แล้วค่อยกลับไปคิดหาคำตอบให้กับชีวิตของเรา ซึ่งบางคำตอบ...ก็อาจจะไม่ได้ง่ายขนาดนั้น”

แม้ผู้กำกับคนเก่งจะยอมรับว่า หนังของเขาไม่ได้ถูกจัดอยู่ในหมวดของภาพยนตร์เพื่อความบันเทิงโดยนิยามทั่วไป แต่การที่หนังทำให้ผู้ชมได้ครุ่นคิด ตั้งคำถาม และแลกเปลี่ยนมุมมองระหว่างกัน ก็อาจเป็นความบันเทิง (entertainment) อีกรูปแบบหนึ่งได้เช่นกัน

“จริงๆ มันมีหนังรูปแบบ (type) นี้ในโลกเยอะแยะเลย เพียงแต่ในเมืองไทยอาจจะมีน้อยแค่นั้นเอง เรารู้สึกว่าวงการภาพยนตร์จะเติบโตได้ก็ต่อเมื่อมีความหลากหลายและต่อเนื่อง ซึ่งเรารู้สึกว่าช่วงหลังๆ คนหันมาเสพสื่อที่หลากหลายขึ้น สื่อทางเลือกที่เป็นความรู้และชวนให้ผู้คนต้องขบคิด เราเลยคุยกับ GDH และ JAI Studios ว่าอยากลองทำอะไรใหม่ๆ อยากทำหนังที่มีการเล่าเรื่องที่แตกต่าง มีเนื้อหาที่แตกต่าง และเป็นประเด็นที่สามารถพูดคุยกับชาวโลกได้ ไม่ใช่แค่ในเมืองไทยเท่านั้น”

นวพลอธิบายต่อว่า โมเดลที่เขาอยากทดลอง คือการพาหนังไทยไปพบกับกลุ่มคนดูให้หลากหลายมากที่สุด โดยเริ่มจากการเปิดตัวภาพยนตร์ในเทศกาลหนังที่ต่างประเทศ (film festival) 

“เทศกาลใหญ่ๆ ของโลก อย่าง Cannes, Venice, Berlin เขามีกฎว่าจะต้องเปิดตัวรอบปฐมทัศน์ (world premiere) กับเขา ซึ่งหากเราเปิดตัวครั้งแรกที่ประเทศไทย ก็หมายความว่าเราจะไม่ได้เจอกับคนดูต่างชาติเลย เพราะมันจะเป็นคนละกลุ่มกัน เราจึงต้องพาหนังไปฉายในต่างประเทศก่อน แล้วจึงค่อยนำกลับมาฉายที่เมืองไทย”

นี่คือความพยายามที่จะพาหนังไทยไปเจอกับโลกภายนอกที่กว้างขึ้น ไปพบกับกลุ่มคนดูที่ใหญ่ขึ้นและมีความหลากหลายจริงๆ ซึ่งหากโมเดลนี้สำเร็จ ก็น่าจะเป็นแรงบันดาลใจให้กับโปรเจ็กต์ภาพยนตร์ขนาดเล็กๆ อีกจำนวนมาก และยังช่วยเพิ่มความหลากหลายให้กับวงการภาพยนตร์ไทยได้ด้วยเช่นกัน

“เรารู้ตัวว่าเรามีความสนใจเฉพาะทาง หน้าที่ของเราคือการทำให้หนังที่เราทำมันรอดด้วยตัวของมันเอง เราเลยพยายามทำโมเดลนี้ให้เกิดขึ้นให้ได้ เราอาจจะต้องพยายามพาหนังไปฉายในที่ต่างๆ ให้มากที่สุด ทั้งเมืองไทย อิตาลี ฝรั่งเศส ฯลฯ เพื่อให้หนังเรื่องหนึ่งสามารถมีชีวิตต่อไปได้ และการทำงานร่วมกับสตูดิโอก็ช่วยให้คนทำหนังมีแรงมากขึ้น ในการจะพาหนังเรื่องหนึ่งไปถึงคนดูให้ได้มากที่สุด”

ตลอดเส้นทางการเป็นผู้กำกับภาพยนตร์ของนวพล จวบจนผลงานเรื่องที่ 9 เจ้าตัวเผยว่า ความรู้สึกของเขาไม่เคยเปลี่ยนไปเลย “จิตวิญญาณดวงเดิมของผม กับความรู้สึกที่อยากจะทำหนังว่าประเด็นต่างๆ ยังคงแน่วแน่เหมือนกับวันแรก” แม้ว่าเบื้องหลังของการสร้างสรรค์ผลงานชิ้นนี้จะต้องแลกมาด้วยพลังกายพลังใจมหาศาลก็ตาม

“ความยากในการทำ Human Resource คือมันเป็นหนังที่พูดถึงความรู้สึก ซึ่งเป็นสิ่งที่วัดได้ค่อนข้างยากว่า สิ่งที่เราทำมันโอเคไหม มากหรือน้อยไปหรือเปล่า ควรจะพอหรือไม่พอดี ซึ่งมันเป็นความรู้สึก ‘ไม่ชัวร์’ เหมือนสมัยตอนเด็กที่เราเริ่มทำหนังใหม่ๆ ยิ่งพอเราต้องส่งหนังไปฉายในเทศกาลใหญ่ๆ ระดับโลก เรากลับไม่เคยรู้สึกว่าตัวเราใหญ่เลย ทั้งที่ตอนอยู่เมืองไทยเราอาจจะเป็นผู้กำกับรุ่นกลางหรือรุ่นเก่าหน่อยๆ แล้ว แต่เวลาไปอยู่ในเทศกาลใหญ่แบบนั้น มันทั้งรู้สึกตัวเล็กและไม่มั่นใจ เหมือนเรากลับไปเป็น young filmmaker อีกครั้ง”

น่าแปลกที่ท่ามกลางความรู้สึกไม่ปลอดภัย (insecure) นี้ กลับทำให้หัวใจของนวพลเต้นแรง “จริงๆ แล้วสิ่งเหล่านี้เป็นสิ่งที่ผมชอบและทำให้ผมรู้สึกสดชื่น เหมือนอะดรีนาลีนมันหลั่งตลอดเวลา เพราะมีสิ่งให้ต้องคิดทุกวันว่าจะแก้ปัญหาต่างๆ ยังไง ความรู้สึกเหล่านี้มันทำให้เราอยากจะเรียนรู้และพัฒนาตัวเองไปเรื่อยๆ เพื่อมาจัดการกับปัญหาใหม่ๆ โดยไม่รู้สึกเบื่อ เหมือนเราได้ลงไปเตะบอลสักนานทีปีหน พอสาแก่ใจให้รู้ว่าร่างกายเรายังแข็งแรง เสร็จแล้วก็กลับบ้านไปพักผ่อน ผมว่าความรู้สึกแบบนี้แหละที่ทำให้เรามีชีวิตอยู่ได้ตลอดเวลา”

นับเป็นเวลากว่าห้าเดือนแล้วที่ Human Resource ได้ออกเดินทางไปฉายยังเทศกาลภาพยนตร์ต่างๆ ทั่วโลก และกำลังจะกลับมาฉายยังดินแดนที่เป็นจุดเริ่มต้นของทุกสิ่ง เราอยากรู้ว่ามีอะไรที่ผู้กำกับคนเก่งคนนี้อยากจะฝากถึงแฟนๆ ชาวไทยที่รอรับชมมาตลอดบ้าง

“สมัยก่อนเราก็คงหวังว่า ทุกคนจะชอบหนังของเราเหมือนกันหมด แต่พอโตขึ้นเราก็ได้รู้ว่า จริงๆ แล้วมันอาจจะไม่สำคัญเท่ากับการที่เราได้เจอคนที่ดูหนังของเรา แล้วเขาแชร์ความรู้สึกต่างๆ ให้เราฟัง ได้คุยและแลกเปลี่ยนเรื่องราวที่มันเชื่อมโยงกับตัวเขา แค่นี้เราก็รู้สึกพอใจแล้ว

“เราอยากให้หนังเรื่องนี้เป็นทางเลือกสำหรับทุกๆ คนที่อยากลองสิ่งใหม่ที่แตกต่าง เราอยากให้หนังเรื่องนี้ได้เจอกับกลุ่มคนดูที่มากพอ เพื่อที่เราจะสามารถผลิตคอนเทนต์ที่หลากหลายให้กับวงการภาพยนตร์ไทยต่อไปได้ เราอยากให้หนังเรื่องนี้ได้สร้างพื้นที่สำหรับการถกเถียง ตั้งคำถาม และเป็นสปริงบอร์ดที่นำไปสู่บทสนทนาอันเปิดกว้างของผู้คนในสังคม

“สิ่งสำคัญอย่างหนึ่งที่ผมได้เรียนรู้จากการทำหนังเรื่องนี้ คือในการทำงานสร้างสรรค์ เราจำเป็นต้องกำความเชื่อของเราไว้ให้แน่นๆ เพราะมันอาจหลุดมือได้ตลอดเวลา มันเหมือนบททดสอบของจิตใจที่เราจะไม่หวั่นไหวไปกับทุกเสียงรอบตัว ผมหวังว่าผลงานภาพยนตร์ความยาวสองชั่วโมงเรื่องนี้ น่าจะเป็นโอกาสให้เราได้กลับมาคิดทบทวนกับตัวเอง และเราอาจจะได้ ‘คำตอบ’ สำหรับคำถามในชีวิตจริงของเราก็เป็นได้”

ขอเพียงแค่ลองเปิดใจ และโปรดรับ...(Human Resouce)...ไว้พิจารณา

อ่านเพิ่มเติม:

ความสุขในวัย 36 ปี ของ แต้ว ณฐพร พรประภา กับชีวิต ธุรกิจ และความสัมพันธ์ที่แฮปปี้ที่สุด

กมลา สุโกศล ในวัย 89 ปี กับบทเรียนตลอดชีวิตที่ “หากไม่ Live… ก็ไม่ Learn”

พีท ประณิธาน พรประภา กับเบื้องหลัง 10 ปีแห่งความมหัศจรรย์ของเทศกาลระดับโลก “Wonderfruit”