Cover Đồ chơi tích hợp AI của Mattel có thể thay đổi hoàn toàn cách trẻ em vui chơi. Điều này đang khiến các bậc phụ huynh không khỏi băn khoăn. (Ảnh: Pexels)
Đồ chơi tích hợp AI của Mattel có thể thay đổi hoàn toàn cách trẻ em vui chơi. Điều này đang khiến các bậc phụ huynh không khỏi băn khoăn. (Ảnh: Pexels)
1 / 1
Dòng đồ chơi tích hợp AI của Mattel đang làm dấy lên những cuộc tranh luận sôi nổi giữa phụ huynh và các chuyên gia giáo dục. Câu hỏi đặt ra là: Trong một thế giới ngày càng phụ thuộc vào trí tuệ nhân tạo, sự phát triển và khả năng sáng tạo của trẻ nhỏ sẽ đi về đâu?
Khi Mattel bắt tay với OpenAI vào đầu tháng này để phát triển các dòng đồ chơi và trò chơi tích hợp trí tuệ nhân tạo, “ông lớn” trong ngành đồ chơi này đã hứa hẹn sẽ tạo nên một cuộc cách mạng cho giờ chơi của trẻ. Thế nhưng, cái bắt tay này lại ngay lập tức làm dấy lên những cuộc tranh luận trái chiều. Nhiều phụ huynh và các chuyên gia giáo dục đang phải đặt dấu hỏi rằng liệu đồ chơi AI là một bước tiến đột phá hay thực chất là một mối đe dọa đối với sự phát triển tự nhiên của trẻ nhỏ.
Cha đẻ của búp bê Barbie dự kiến sẽ tung ra sản phẩm tích hợp AI đầu tiên vào cuối năm nay, đánh dấu một bước chuyển mình lớn của ngành công nghiệp đồ chơi hướng tới những trải nghiệm tương tác và trò chuyện trực tiếp. Dù Mattel vẫn chưa hé lộ chi tiết về cơ chế vận hành của món đồ chơi này, nhưng thông tin trên đã đủ để tạo ra một làn sóng thảo luận về những tác động tâm lý đối với những bộ óc non nớt đang trong quá trình hình thành.
Đừng bỏ lỡ: The Weigh-in: AI trong HR có đang “dữ liệu hóa” quá mức văn hoá doanh nghiệp?
Nỗi lo ngày càng lớn của các bậc phụ huynh
Above Jeannie Leung cùng con gái mình. Leung luôn khuyến khích con chơi những trò chơi mang tính gợi mở thay vì gò bó theo quy tắc. (Ảnh: do Jeannie Leung cung cấp)
Jeannie Leung cùng con gái mình. Leung luôn khuyến khích con chơi những trò chơi mang tính gợi mở thay vì gò bó theo quy tắc. (Ảnh: do Jeannie Leung cung cấp)
1 / 1
Các cuộc khảo sát gần đây cho thấy cha mẹ đang ngày càng lo ngại về sự hiện diện của AI trong cuộc sống của con trẻ. Nghiên cứu vào năm 2025 của các học giả tại Đại học Bangor tại Anh chỉ ra rằng có tới 75% người được hỏi lo sợ trẻ nhỏ sẽ nảy sinh tình cảm gắn bó quá mức với những “người bạn” AI này. 57% phụ huynh tin rằng việc trẻ trút bầu tâm sự và chia sẻ những suy nghĩ cũng như cảm xúc cá nhân với một món đồ chơi AI là điều hoàn toàn không nên.
Jeannie Leung, một chuyên gia giáo dục tại tổ chức Bring Me A Book Hong Kong, và là một người mẹ. Cô là minh chứng điển hình cho những nỗi lo này. Leung chia sẻ rằng thật sự rất lo lắng khi nghe tin AI đang len lỏi vào thế giới đồ chơi và những vấn đề về quyền riêng tư hay việc thu thập dữ liệu luôn là điều khiến cô bận tâm hàng đầu.
Có con gái bảy tuổi và đây cũng chính là độ tuổi mà các dòng đồ chơi AI này nhắm tới nên Leung đặt dấu hỏi về mục đích thương mại đằng sau những sản phẩm này. Cô cho rằng việc đưa AI vào đồ chơi dường như xuất phát từ cái nhìn của người lớn hoặc từ góc độ kinh doanh nhiều hơn chứ cô không chắc liệu người ta có thực sự đứng ở vị trí của một đứa trẻ để phát triển chúng hay không.
Những trăn trở này phản ánh một nỗi lo sâu sắc hơn về thời gian sử dụng thiết bị điện tử cùng sự lệ thuộc vào công nghệ. Nhiều người sợ rằng đồ chơi AI sẽ dần thay thế những tương tác trực tiếp giữa người với người trong những năm tháng phát triển quan trọng nhất của trẻ.
Lo ngại về tác động đến hoạt động giáo dục
Above Con gái của Jeannie Leung đang chơi những món đồ chơi giúp khơi gợi trí tưởng tượng của cô bé. (Ảnh: do Jeannie Leung cung cấp)
Con gái của Jeannie Leung đang chơi những món đồ chơi giúp khơi gợi trí tưởng tượng của cô bé. (Ảnh: do Jeannie Leung cung cấp)
1 / 1
Các chuyên gia giáo dục đang đặc biệt lo ngại về những hệ lụy đối với sự phát triển của trẻ khi đồ chơi tích hợp AI trở nên phổ biến. Leung là người luôn ủng hộ phương pháp chơi tự do lấy cảm hứng từ Montessori nên cô rất lo lắng về việc trẻ sẽ quá lệ thuộc vào công nghệ khi chơi đùa. Cô đặt câu hỏi rằng liệu bọn trẻ có quá phụ thuộc vào những món đồ chơi này hay không và điều đó có làm các em ngại chơi với bạn bè hoặc giảm đi những tương tác trực tiếp giữa người với người hay không.
Những nỗi lo này càng trở nên nặng nề hơn khi nhìn vào thực trạng nghiện màn hình ở trẻ em hiện nay. Leung chia sẻ rằng trong bối cảnh chúng ta đang phải đối mặt với việc trẻ sử dụng thiết bị điện tử quá nhiều hay thậm chí là vấn nạn nghiện màn hình thì đây liệu có phải là thời điểm thích hợp để đưa loại công nghệ này vào đời sống của các em. Bản thân Leung tin rằng nên để con gái mình khám phá sự sáng tạo thông qua việc tương tác với những đứa trẻ khác và hòa mình vào thiên nhiên để trí tưởng tượng của cô bé được bay bổng tự do trong những môi trường mở như vậy.
Lợi ích của AI trong giáo dục đặc biệt
Tuy nhiên, cuộc tranh luận này không hoàn toàn chỉ có những ý kiến tiêu cực. Một số chuyên gia trong lĩnh vực nhi khoa phát triển đã nhìn thấy những lợi ích tiềm năng, đặc biệt là đối với những trẻ em có nhu cầu học tập đặc biệt.
Bác sĩ Wai Fan Fanny Lam, một chuyên gia về nhi khoa phát triển hành vi tại Hồng Kông, đã đưa ra cái nhìn đa chiều về vai trò của AI đối với sự phát triển của trẻ nhỏ. Bà cho rằng AI có thể là một công cụ hỗ trợ rất hữu ích giúp can thiệp sớm và thiết kế chương trình học riêng biệt cho những trẻ có sự khác biệt về khả năng học tập, ví dụ như trẻ mắc chứng tự kỷ (ASD). Với định hướng đó, bác sĩ Lam đã cho ra mắt một món đồ chơi robot xã hội có tên là Moxie.
Đọc ngay: Nữ lãnh đạo Chính sách công Meta tại Đông Dương: Sứ mệnh của “Người bắc cầu”
Bác sĩ Lam chia sẻ rằng Moxie giúp trẻ tự kỷ xây dựng các kỹ năng xã hội thông qua các trò chơi tương tác. Những trải nghiệm thực tế với robot này đều rất tích cực, đặc biệt là trong giai đoạn dịch Covid vừa qua. Tuy nhiên bà cũng nhấn mạnh rằng mặt khác, chúng ta vẫn nên khuyến khích trẻ tham gia vào các hoạt động vui chơi tự do và giàu tính trải nghiệm giác quan để các em phát triển khả năng sáng tạo cũng như các chức năng điều hành của não bộ.
Thị trường vẫn tăng trưởng bất chấp những lo ngại
Above Trong bối cảnh Mattel đang đẩy mạnh việc phát triển đồ chơi tích hợp AI thì nhiều người vẫn đưa ra lời khuyên rằng cần phải hết sức thận trọng.(Ảnh: Pexels)
Trong bối cảnh Mattel đang đẩy mạnh việc phát triển đồ chơi tích hợp AI thì nhiều người vẫn đưa ra lời khuyên rằng cần phải hết sức thận trọng.(Ảnh: Pexels)
1 / 1
Dù còn nhiều tranh cãi, thị trường đồ chơi trí tuệ nhân tạo vẫn đang chứng kiến sự tăng trưởng bùng nổ. Các chuyên gia trong ngành dự báo quy mô thị trường sẽ mở rộng từ 42 tỷ đô la Mỹ vào năm 2025, lên tới 224 tỷ đô la Mỹ vào năm 2034. Đà tăng trưởng này cho thấy các công ty như Mattel đang đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng về những loại đồ chơi có tính tương tác cao, cùng các công nghệ tinh vi hơn. Tuy nhiên, sự đứt gãy giữa dự báo thị trường và nỗi lo của phụ huynh đã đặt ra câu hỏi rằng, liệu sự tăng trưởng này bắt nguồn từ mong muốn thực sự của khách hàng, hay chỉ là những giả định từ phía doanh nghiệp.
Trong lúc Mattel chuẩn bị ra mắt sản phẩm tích hợp AI đầu tiên, công ty phải đối mặt với thách thức trong việc cân bằng giữa đổi mới sáng tạo và những lo ngại về phúc lợi của trẻ em. Đây là một ván cược lớn: ngoài việc ảnh hưởng đến lợi nhuận của Mattel, nó có thể tác động trực tiếp đến sự phát triển của cả một thế hệ tương lai.
Bài viết được chuyển ngữ từ nội dung gốc Barbie-maker Mattel is launching an AI toy. Would you buy it for your child? của tác giả Suchetana Mukhopadhyay
