8 đại xu hướng định hình thế giới năm 2026

Tại một hội thảo về đại xu hướng toàn cầu gần đây, Tiến sĩ Santitarn Sathirathai – cố vấn tại Viện Nghiên cứu Phát triển Thái Lan – nhận định rằng sự xuất hiện của AI đã hình thành nên bốn tầng lớp kinh tế mới:

1. Chủ sở hữu AI (AI Landlords): Những người sở hữu các nền tảng cốt lõi liên quan đến AI, bao gồm sản xuất chip xử lý, các đơn vị tạo lập AI, trung tâm dữ liệu, năng lượng và các ứng dụng AI chuyên biệt.
2. Người máy sinh học (Cyborgs): Những người không trực tiếp tạo ra AI nhưng biết cách tích hợp công nghệ này để tối ưu hóa hiệu suất và cắt giảm chi phí, từ đó gia tăng giá trị bản thân theo cấp số nhân.
3. Chuyên gia dịch vụ (Service Professionals): Nhóm tập trung vào sự tương tác và kết nối giữa người với người như giáo viên, tiếp viên hàng không và nhân viên phục vụ.
4. Người bị thay thế (The Displaced): Những người không thể thích nghi với AI và dần bị đẩy ra ngoài lề xã hội.

Sự chuyển dịch nhân khẩu học vừa là thách thức cấp bách, vừa là cơ hội khổng lồ. Trong báo cáo Đảm bảo tương lai cho nền kinh tế trường thọ: Đổi mới và các xu hướng chính xuất bản tháng 3 năm 2025, Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) nhận định tuổi thọ trung bình toàn cầu đã tăng lên đáng kể. Tại các quốc gia có thu nhập cao, con số này có thể vượt ngưỡng 80 tuổi.

Sự thay đổi này buộc chúng ta phải tư duy lại về khái niệm “khả năng phục hồi tài chính” và “mức độ tham gia kinh tế” ở mọi giai đoạn của cuộc đời. Chính phủ, doanh nghiệp và các tổ chức xã hội cần hành động ngay để xây dựng những hệ thống cho phép mọi lứa tuổi đều có thể phát triển. Tương lai của nền kinh tế trường thọ đang hiện hữu với hàng loạt đổi mới nhằm giải quyết các thách thức về nhân khẩu học. Nếu không có những hành động quyết liệt, thế giới phải đối mặt với rủi ro bất ổn tài chính và sự quá tải của hệ thống y tế.

Xung đột thương mại Mỹ - Trung đã dẫn đến những góc nhìn trái chiều từ các chuyên gia phân tích chính sách đối ngoại. Tạp chí The Economist nhận định: một mặt, xung đột này đe dọa sẽ bùng phát một cuộc Chiến tranh Lạnh mới giữa hai khối; mặt khác, thế giới đang dần bị chia cắt thành các “vòng ảnh hưởng” giữa Mỹ, Trung Quốc và Nga.

Bối cảnh toàn cầu ngày càng biến động đòi hỏi những sáng kiến thúc đẩy sự gắn kết và hợp tác, thông qua các khối thương mại hoặc chiến lược “friend-shoring” (chuyển hoạt động sản xuất sang các quốc gia đồng minh), nhằm duy trì đà xuất khẩu và tăng trưởng kinh tế.

Đọc thêm: Mã đạo hồng nhan

Năm 2024, đầu tư vào chuyển đổi năng lượng đạt mức cao kỷ lục, vượt quá 2 nghìn tỷ USD. Báo cáo Đầu tư Năng lượng Thế giới năm 2025 của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cho thấy dòng vốn đổ vào lĩnh vực năng lượng dự kiến sẽ tăng lên mức 3,3 nghìn tỷ USD vào năm 2025, tăng 2% so với năm trước tính theo giá trị thực. Khoảng 2,2 nghìn tỷ USD đang được rót vào năng lượng tái tạo, hạt nhân, lưới điện, lưu trữ, nhiên liệu phát thải thấp, hiệu suất năng lượng và điện khí hóa nói chung – con số này cao gấp đôi mức 1,1 nghìn tỷ USD dành cho dầu mỏ, khí đốt tự nhiên và than đá.

Theo báo cáo Triển vọng Ngành Năng lượng Tái tạo 2026 của Deloitte Insights, những thách thức phía trước đến từ luật thuế mới của Mỹ, thường được gọi là Đạo luật OBBBA (One Big Beautiful Bill Act) và các biện pháp Kiểm soát Chi tiêu Nước ngoài (FEOC). Các biện pháp này đã hủy bỏ một số khoản tín dụng thuế năng lượng sạch, dẫn đến việc đầu tư vào điện gió và điện mặt trời giảm 18% trong nửa đầu năm 2025. Mặc dù vậy, năng lượng tái tạo vẫn chiếm 93% mức tăng trưởng công suất tại Mỹ tính đến tháng 9/2025, trong đó điện mặt trời và hệ thống lưu trữ năng lượng chiếm 83%.

Deloitte cho rằng các nhà điều hành phải “xây dựng nhanh chóng, duy trì sự linh hoạt và đầu tư vào khả năng phục hồi”. Các chiến lược then chốt bao gồm:

• Thích ứng với bối cảnh năng lượng mới: Tận dụng các ưu đãi thuế còn lại và quản trị rủi ro chuỗi cung ứng liên quan đến quy định FEOC.
• Chuyển đổi mô hình lưu trữ: Chuyển dịch từ các dịch vụ phụ trợ lưới điện sang kinh doanh năng lượng (kinh doanh chênh lệch giá) và các hợp đồng hỗn hợp. Doanh nghiệp nên đẩy mạnh triển khai mô hình điện mặt trời kết hợp lưu trữ để đáp ứng nhu cầu ngắn hạn, đồng thời đầu tư vào công nghệ pin lưu trữ dài hạn.
• Kỷ luật vốn: Áp lực từ kinh tế và chính sách đang buộc các doanh nghiệp phải tập trung kiểm soát chi phí. Các công cụ hỗ trợ bởi AI hiện là yếu tố then chốt để tiết kiệm ngân sách, rút ngắn tiến độ và nâng cao hiệu suất.
• Tập trung vào tài sản chất lượng: Dù hoạt động giao dịch có chậm lại, các nhà đầu tư vẫn ưu tiên các tài sản đã đi vào vận hành ổn định, các dự án giai đoạn cuối và các thương vụ mua lại nền tảng có độ an toàn cao cùng giá trị bền vững.
• Đa dạng hóa nguồn cung: Thuế nhập khẩu và các hạn chế từ FEOC đang buộc các nhà phát triển phải đa dạng hóa nguồn hàng để giảm phụ thuộc vào nhập khẩu. Trong ngắn hạn, giải pháp là tích trữ và tìm kiếm nhà cung cấp thay thế; về dài hạn là đưa sản xuất về trong nước, tái chế và xây dựng quan hệ đối tác chiến lược để thiết lập chuỗi cung ứng bền vững.

Quản lý tài sản đang đứng trước một điểm uốn quan trọng, khi các nhà đầu tư dần rời bỏ những chiến lược thụ động để chuyển sang các phương thức tiếp cận linh hoạt, minh bạch và dựa trên giá trị thực.

Linnovate Partners ước tính các khoản đầu tư từ các tổ chức liên quan đến ESG sẽ chạm mốc 33,9 nghìn tỷ USD vào năm 2025. Bất chấp sự sụt giảm 25% trong hoạt động huy động vốn tư nhân, tổng tài sản quản lý toàn cầu vẫn tăng từ 135 nghìn tỷ USD năm 2024 lên 147 nghìn tỷ USD vào giữa năm 2025, củng cố thêm niềm tin vào lĩnh vực này.

Đến năm 2026, các nhà quản lý quỹ được dự báo sẽ ưu tiên các yếu tố vận hành cốt lõi hơn là các chỉ số định giá thuần túy. AI và tự động hóa đang tái cấu trúc hoạt động của các quỹ đầu tư, McKinsey ước tính những công nghệ này có thể giúp tối ưu hóa chi phí từ 25% đến 40%. Theo báo cáo của EY, 95% các nhà quản lý tài sản đã mở rộng việc ứng dụng AI tạo sinh vào quy trình làm việc.

Đô thị hóa là một trong những xu hướng toàn cầu quan trọng nhất của thế kỷ 21. Ban Kinh tế và Xã hội Liên Hợp Quốc (DESA) dự báo khoảng 2,5 tỷ người sẽ sinh sống tại các khu vực đô thị vào giữa thế kỷ này. Đến năm 2028, New Delhi – thủ đô của Ấn Độ – dự kiến sẽ trở thành thành phố đông dân nhất thế giới.

Sự gia tăng dân số nhanh chóng này sẽ thúc đẩy nhu cầu về tài nguyên và dịch vụ đô thị. DESA lưu ý: “Nhiều quốc gia sẽ đối mặt với thách thức trong việc đáp ứng nhu cầu của cư dân đô thị đang ngày càng tăng, bao gồm nhà ở, giao thông, hệ thống năng lượng và hạ tầng cơ sở, cũng như việc làm và các dịch vụ cơ bản như giáo dục và y tế.”

Cơ quan này đã kêu gọi các chính phủ áp dụng những chính sách tích hợp hơn nhằm cải thiện chất lượng sống cho cả người dân thành thị và nông thôn, đồng thời thắt chặt mối liên kết thành thị – nông thôn dựa trên các sợi dây kinh tế, xã hội và môi trường hiện có. Song song đó, xu hướng này đang đẩy nhanh nhu cầu về thành phố thông minh, tòa nhà xanh và các giải pháp xây dựng tiên tiến.

Đà tăng trưởng của xe điện (EV) tiếp tục tăng tốc, với doanh số bán ra toàn cầu dự kiến vượt mốc 20 triệu chiếc vào năm 2025 – chiếm hơn một phần tư tổng lượng xe ô tô mới bán ra. Polaris Market Research dự báo thị trường di chuyển chia sẻ (shared mobility) sẽ đạt quy mô 815 tỷ USD vào năm 2032. Trong khi đó, dữ liệu từ Virta Global chỉ ra rằng xe điện sẽ chiếm 25% trong tổng số xe mới được mua trong năm 2025.

Khi các đô thị mở rộng, công nghệ di chuyển tiên tiến sẽ giúp tăng khả năng tiếp cận, giảm phát thải và giảm bớt tình trạng ùn tắc giao thông.

StartUs Insights – nền tảng nghiên cứu từ Áo chuyên về các doanh nghiệp khởi nghiệp và công ty tăng trưởng cao trong lĩnh vực năng lượng sạch – cho biết nhiều khu vực trên thế giới đã đưa ra các chính sách nhằm thúc đẩy các sáng kiến di chuyển thân thiện với môi trường và đẩy nhanh quá trình chuyển đổi sang xe điện. Việc mở rộng các hệ thống vận tải công cộng bền vững và các công nghệ then chốt định hình tương lai của ngành di chuyển bao gồm: xe điện, lái xe tự động, xe kết nối thông minh và các nền tảng di chuyển chia sẻ.

ĐỌC NGAY

The Weight-in: Thương hiệu khách sạn 5 sao nên kể câu chuyện địa phương hay ưu tiên gìn giữ tiếng nói toàn cầu?

“Maison văn hóa” giữa sảnh vàng thời trang

Chủ tịch Montblanc khu vực Nam Á: “Montblanc đang ký họa tương lai bằng những nét mực mới, trẻ và phá cách”