Cover Từ Đại học Deakin (Úc), TS. Nguyễn Hoàng Chinh chia sẻ cách đại học có thể trở thành hạ tầng kết nối nghiên cứu, thị trường, và cộng đồng trong kinh tế tuần hoàn
Từ Đại học Deakin (Úc), TS. Nguyễn Hoàng Chinh chia sẻ cách đại học có thể trở thành hạ tầng kết nối nghiên cứu, thị trường, và cộng đồng trong kinh tế tuần hoàn
1 / 1
Từ Đại học Deakin (Úc), TS. Nguyễn Hoàng Chinh chia sẻ cách đại học có thể trở thành hạ tầng kết nối nghiên cứu, thị trường, và cộng đồng trong kinh tế tuần hoàn
Tiến trình chuyển đổi xanh được hình thành từ sự tương tác của bốn trụ cột: chính sách, doanh nghiệp, trường đại học, và cộng đồng. Chính sách tạo khung thể chế, doanh nghiệp triển khai ở quy mô thị trường, đại học cung cấp hạ tầng tri thức và công nghệ, trong khi cộng đồng là nơi các giải pháp được tiếp nhận, kiểm chứng và tạo ra tác động thực chất. Khung tiếp cận này cũng định hình con đường nghiên cứu của TS. Nguyễn Hoàng Chinh, hiện đang công tác tại Đại học Deakin (Úc). Sau khi hoàn thành chương trình tiến sĩ và bắt đầu sự nghiệp nghiên cứu tại Việt Nam, anh nhận thấy một khoảng cách đáng kể giữa tiềm năng của nguồn phụ phẩm nông nghiệp – thủy sản và năng lực nghiên cứu, ứng dụng công nghệ để khai thác nguồn tài nguyên này. “Việt Nam có lợi thế về nguyên liệu, nhưng để chuyển hóa thành sản phẩm có giá trị cao cần một hệ sinh thái đủ mạnh, trong đó nghiên cứu, doanh nghiệp, và cộng đồng phải được kết nối,” anh nhận định. Trong bối cảnh đó, việc làm việc tại Úc cho phép anh tiếp cận một hệ sinh thái nghiên cứu – ứng dụng hoàn chỉnh.
Đọc thêm: Hiệu trưởng Trường Đại học Fulbright Việt Nam: Khai phóng để hạnh phúc
Đại học như một “bộ giảm xóc” cho thị trường
TS. Nguyễn Hoàng Chinh làm việc trong một mô hình nơi đại học giữ vai trò trung gian giữa nghiên cứu, chính sách, và thị trường. Deakin BioFactory, một phân xưởng thí điểm (pilot plant) trị giá 16,4 triệu AUD, được thiết kế để mô phỏng quy mô sản xuất thực, cho phép các công nghệ mới được thử nghiệm trước khi doanh nghiệp đưa vào thương mại hóa. Ở đây, nghiên cứu không dừng lại ở phòng thí nghiệm, mà được đặt trong logic vận hành của thị trường. Mô hình này giúp giảm thiểu rủi ro khi doanh nghiệp áp dụng công nghệ mới.
BioFactory nằm trong một chương trình quốc gia kéo dài 10 năm của Chính phủ Úc, với tổng ngân sách 270 triệu AUD, hướng đến mục tiêu chuyển đổi toàn bộ nền kinh tế sang mô hình kinh tế tuần hoàn. Trong mô hình này, đại học không đứng ngoài thị trường, mà trở thành đơn vị điều phối: nghiên cứu – thử nghiệm – chuyển giao công nghệ để doanh nghiệp thương mại hóa.
Above TS. Nguyễn Hoàng Chinh, nghiên cứu viên tại Đại học Deakin (Úc), chuyên nghiên cứu công nghệ kinh tế tuần hoàn và chuyển hóa phụ phẩm thành sản phẩm sinh học giá trị cao
TS. Nguyễn Hoàng Chinh, nghiên cứu viên tại Đại học Deakin (Úc), chuyên nghiên cứu công nghệ kinh tế tuần hoàn và chuyển hóa phụ phẩm thành sản phẩm sinh học giá trị cao
1 / 1
“Lợi ích lớn nhất không chỉ là tiền tài trợ, mà là việc chính phủ tạo ra được một hệ sinh thái nơi các doanh nghiệp cùng tham gia. Phụ phẩm của doanh nghiệp này có thể trở thành đầu vào cho doanh nghiệp khác. Một công ty đơn lẻ không thể làm được điều đó,” TS. Nguyễn Hoàng Chinh đánh giá.
Khi phụ phẩm bước vào phân khúc cao cấp
Trọng tâm nghiên cứu của TS. Nguyễn Hoàng Chinh xoay quanh câu hỏi: Làm sao biến phụ phẩm thành sản phẩm có giá trị đủ cao để bù đắp chi phí chuyển đổi xanh?
Trong một dự án với doanh nghiệp Úc, nhóm của anh xây dựng chuỗi chuyển hóa phụ phẩm thủy sản: từ da và xương cá thu dầu cá Omega 3, sau đó chiết collagen cho mỹ phẩm và thực phẩm chức năng cao cấp, và cuối cùng sử dụng phần còn lại giàu protein cho thức ăn chăn nuôi. Mô hình này gần như không tạo ra chất thải, đồng thời nâng cấp giá trị của từng khâu.
1 / 1
“Ở Việt Nam, chúng ta cũng tận dụng phụ phẩm, nhưng chủ yếu ở cấp thấp như thức ăn chăn nuôi hoặc phân bón. Nếu chi phí đầu tư ban đầu cho sản xuất xanh đã cao mà sản phẩm lại giá thấp thì doanh nghiệp không thể sống được. Bắt buộc phải hướng đến phân khúc giá trị cao,” anh lý giải.
Cách tiếp cận này cũng được áp dụng với rong biển – một lĩnh vực nghiên cứu nổi bật khác tại Deakin BioFactory. Sau khi doanh nghiệp chiết xuất hoạt chất từ rong biển để giảm phát thải khí methane trong chăn nuôi bò, nhóm nghiên cứu tiếp tục tận dụng phần bã còn lại để chiết xuất các hợp chất sinh học giá trị cao, ứng dụng trong thực phẩm chức năng và hóa mỹ phẩm như kem chống nắng, chống lão hóa, và làm lành vết thương.
Một bất ngờ lớn đến từ chính phụ phẩm: trong một dự án, hoạt chất thu được từ phần bã rong biển thậm chí có hoạt tính sinh học cao hơn so với chất thương mại đang được bán trên thị trường, do quá trình xử lý trước đó vô tình tạo ra cấu trúc phân tử hiệu quả hơn. “Điều này cho thấy phụ phẩm không hề là ‘phiên bản kém chất lượng’,” TS. Nguyễn Hoàng Chinh chỉ ra. “Vấn đề là có công nghệ phù hợp hay không.”
Thị trường: nơi quyết định tốc độ chuyển đổi
1 / 1
Theo TS. Nguyễn Hoàng Chinh, công nghệ chỉ có thể đi nhanh nếu thị trường sẵn sàng. Ở Úc, chuyển đổi xanh không còn là câu chuyện trách nhiệm xã hội đơn thuần, mà đã trở thành lợi thế cạnh tranh. Nhiều doanh nghiệp chủ động gắn nhãn chứng nhận giảm phát thải, tận dụng ưu đãi về thuế và tín chỉ carbon, đồng thời đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường xuất khẩu.
Trong khi đó, tại Việt Nam, tiêu dùng xanh vẫn còn hạn chế do giá thành cao. Vì vậy, anh cho rằng chiến lược khả thi là kết hợp thị trường nội địa và xuất khẩu, tận dụng lợi thế nguyên liệu và nhân công để tạo ra sản phẩm chất lượng cao cho thị trường quốc tế, từ đó tạo động lực quay lại đầu tư trong nước. “Chuyển đổi xanh không thể chỉ dựa vào chính sách. Phải có thị trường trả tiền cho nó,” anh nhận định.
Bốn nhà và vai trò trung tâm của cộng đồng
Một điểm TS. Nguyễn Hoàng Chinh nhiều lần nhấn mạnh là mô hình hợp tác không thể chỉ dừng ở ba nhà (nhà nước – nhà khoa học – doanh nghiệp). Cộng đồng chính là “nhà thứ tư” quyết định sự thành bại của mô hình kinh tế tuần hoàn.
Cộng đồng không chỉ là người tiêu dùng cuối cùng, mà còn tham gia ngay từ đầu chuỗi – từ phân loại rác tại nguồn đến cung cấp nguyên liệu phụ phẩm. Tại Úc, trong các dự án nông nghiệp, nông dân vừa tham gia thu gom phụ phẩm để bán, vừa tận dụng chúng để sản xuất phân bón và tái sử dụng ngay trong trang trại, tạo thành một vòng khép kín.
Đọc thêm: Phan Đức Trung - Cầu nối hai thế giới
1 / 1
“Nếu cộng đồng không hiểu và không tham gia, mọi mô hình đều sẽ gặp trục trặc,” anh khẳng định. “Chuyển đổi xanh là một thay đổi hành vi xã hội, không chỉ là thay đổi công nghệ.”
Việt Nam trên bản đồ đổi mới sáng tạo xanh
1 / 2
Nhìn về 10–20 năm tới, TS. Nguyễn Hoàng Chinh cho rằng vị thế của Việt Nam phụ thuộc lớn vào định hướng quốc gia. Trong khi Phần Lan đã vươn lên dẫn đầu nhờ tập trung vào kinh tế sinh học (bioeconomy), Việt Nam – một quốc gia nông nghiệp – lại đang đứng trước nghịch lý khi nguồn tài nguyên phong phú trở thành gánh nặng do chưa được xử lý đúng cách. “Nếu đặt đúng trọng tâm, phụ phẩm không phải là vấn đề mà là lợi thế,” anh tin tưởng.
1 / 1
Khi được hỏi về một dấu ấn mà anh muốn gắn tên mình trong lĩnh vực khoa học bền vững, TS. Nguyễn Hoàng Chinh chia sẻ, với anh, dấu ấn cá nhân không quan trọng bằng câu hỏi: Việt Nam sẽ đứng ở đâu trong mô hình kinh tế tuần hoàn toàn cầu? Đó cũng là lý do khiến anh chọn đi xa, để một ngày có thể quay về với những công nghệ đã được chứng minh bằng thị trường.
TS. Nguyễn Hoàng Chinh là nghiên cứu viên tại Đại học Deakin (Úc), chuyên nghiên cứu công nghệ kinh tế tuần hoàn và chuyển hóa phụ phẩm thành sản phẩm sinh học giá trị cao. Năm 2020, anh là nhà khoa học trẻ tuổi nhất được vinh danh Giải thưởng Quả Cầu Vàng do Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh và Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp tổ chức, ghi nhận đóng góp nổi bật trong nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo của trí thức trẻ Việt Nam.
Bài viết đăng tải từ bài gốc trên ấn phẩm Tatler Vietnam số tháng 02/2026
Credits
Photography: RABHUU
