Cover Story: Con đường không mấy ai đi của Victor Vũ

Thành thật mà nói, tôi chưa bao giờ nghĩ mình đủ sức để thay đổi gu thưởng thức của khán giả Việt. Tôi chỉ luôn cố gắng kể những câu chuyện mà bản thân mình tin là có giá trị – cả về cảm xúc lẫn cách thể hiện. Nếu những bộ phim đó chạm được đến khán giả và góp phần nhỏ nào đó trong việc mở rộng khẩu vị điện ảnh, thì đó là một may mắn rất lớn đối với tôi và ê-kíp. Nhưng tôi tin rằng sự thay đổi này là kết quả từ nhiều yếu tố – từ sự phát triển của nền điện ảnh Việt nói chung, đến việc khán giả ngày càng cởi mở và tò mò hơn với những điều mới mẻ. 

Anh từng thử sức với nhiều thể loại, từ giật gân, siêu nhiên đến lãng mạn, trinh thám; thay vì bám vào một công thức từng thành công để tiếp tục chinh phục thị trường. Trong một nền điện ảnh mà tính an toàn đôi khi được xem là “chiến lược sống còn”, lựa chọn ấy có bao giờ khiến anh bị nghi ngờ là quá tham vọng? Đã có lúc nào anh cảm nhận rõ ràng rằng: chính sự bất ổn định trong lựa chọn thể loại ấy lại là điều khiến khán giả thay đổi cách nhìn về điện ảnh Việt – không còn chỉ là những bộ phim dễ đoán và dễ quên?

Điện ảnh với tôi - trước hết là nơi để khám phá - không chỉ thế giới bên ngoài, mà cả thế giới nội tâm của mình. Ở mỗi thời điểm, tôi bị cuốn hút bởi một kiểu câu chuyện khác nhau - và mỗi thể loại lại mang đến một thử thách mới về cách trần thuật, thể hiện tình cảm. Tôi muốn nói với bạn rằng không phải bộ phim nào của tôi cũng thành công như bạn nghĩ nhưng tôi không bao giờ thấy hối hận vì đã tự thử thách mình. Chính sự “liều lĩnh”, dám “đột phá” của nhiều nhà làm phim Việt Nam mà tôi là chỉ là một phần khiêm tốn trong đó đã dần làm khán giả và nhà phê bình nghệ thuật thay đổi cách đánh giá về phim Việt.

Nếu trong một tác phẩm, những thay đổi, điều chỉnh nhỏ từ cách tôi chọn thể loại đến cách kể chuyện có góp phần nào đấy vào hành trình đó, thì đây là điều mà tôi rất biết ơn. Nhưng chắc chắn, một bộ phim luôn là tác phẩm của tập thể mà người đạo diễn dù tài năng hay có sự bao đồng đến đâu, cũng chỉ góp sức mình như vị nhạc trưởng chỉ huy dàn nhạc. Nếu giải thưởng hay báo chí có vinh danh riêng tôi thì đó cũng là sự tôn vinh cho của cả ê-kíp làm phim và xa hơn là một quá trình dài, với những đóng góp của rất nhiều người tin vào sự đa dạng và tiềm năng của điện ảnh Việt.

Xem thêm: Trịnh Đình Lê Minh và nghệ thuật trong những cảnh quay điện ảnh

Có một điều khiến tôi đặc biệt ấn tượng: sau khi xem Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh, không ít khán giả - vốn dửng dưng với văn học - đã tìm đọc lại tác phẩm gốc. Với anh, một đạo diễn nhiều lần chuyển thể văn học theo cách rất riêng, điện ảnh có thể là cánh cửa thứ hai dẫn con người trở lại với những giá trị nghệ thuật nguyên bản, như văn chương - thứ đang dần trở nên xa vắng trong đời sống thẩm mỹ của thế hệ hôm nay?

Đối với những tác phẩm của Nguyễn Nhật Ánh, không riêng truyện dài Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh, cái đẹp dường như đã luôn nằm sẵn trên từng trang viết của anh ấy. Nếu bộ phim có thể thực sự khiến ai đó quay lại đọc tác phẩm của Nguyễn Nhật Ánh, hay tìm đến văn học nói chung thì tôi cảm thấy rất hạnh phúc vì đó là một điều tôi không dám kỳ vọng. Cá nhân tôi luôn xem điện ảnh như một cách để khám phá văn học – không phải thay thế, mà là đồng hành. Theo tôi, văn học có một sức mạnh rất lặng lẽ nhưng bền bỉ – nó buộc ta phải dừng lại, phải cảm và tưởng tượng sâu hơn. Trong một thế giới quá vội vàng như ngày nay, tôi nghĩ chiều sâu đó là thứ mà con người càng lúc càng cần và đang tìm đến.

Dù Người vợ cuối cùng không tạo được hiệu ứng rộng rãi, bộ phim vẫn cuốn hút bởi cách anh tái hiện một không gian văn hóa Bắc Bộ cuối thế kỷ XIX đầy tinh tế – từ hình ảnh, nhịp kể đến những góc khuất trong thân phận người phụ nữ giữa luật tục và quyền lực, gợi nhớ đến Empire of Passion của Nagisa Ōshima. Trong những khoảnh khắc tĩnh lại sau phản hồi không như mong đợi, anh có từng tự hỏi liệu nguồn cảm hứng của mình có còn chạm được tới khán giả – hay liệu điều mình đang theo đuổi có còn đúng với nhịp chuyển của thị hiếu hôm nay? Và điều gì đã khiến anh lựa chọn trở lại – một lần nữa – với bối cảnh, đề tài và nhân vật ấy trong Thám tử Kiên: Kỳ án không đầu?

Người vợ cuối cùng và Thám tử Kiên tuy cùng xuất phát từ một nguồn cảm hứng, nhưng là hai bộ phim rất khác nhau, cả về thể loại lẫn đề tài mà chúng chạm đến. Một bên là bi kịch, tâm lý của một người phụ nữ trong khuôn khổ lễ giáo và quyền lực; bên kia là trinh thám, ly kỳ - nơi lý trí và đạo đức luôn bị thử thách.

Tôi xem hai bộ phim như hai cách nhìn khác nhau về cùng một thời đại. Tôi làm phim cho khán giả thích xem phim và tôi luôn lắng nghe những ý kiến của khán giả. Nhưng thật lòng mà nói, trong lúc làm phim tôi không muốn mình phải đoán trước phản ứng hay kỳ vọng của khán giả. Tại thị trường Việt Nam, một bộ phim đôi khi thành công hoặc thất bại không hẳn vì chất lượng nghệ thuật mà từ nhiều yếu tố khác. Đôi khi, sự khó tính, khắt khe của một bộ phận khán giả dành cho đạo diễn, diễn viên hay một chi tiết “sạn” trong trailer quảng bá cũng có thể “giết” một tác phẩm trước khi ra mắt công chúng. Vì vậy, điều tôi thường quan tâm là làm sao kể câu chuyện của mình một cách chân thật nhất. Với Người vợ cuối cùng, tôi tin rằng cách kể đó – dù nhẹ nhàng, tiết chế – là lựa chọn đúng và phù hợp nhất với thế giới nội tâm của nhân vật. 

Với Thám tử Kiên, anh không chỉ mở rộng quy mô sản xuất mà còn khai phá một thể loại ít gặp trong điện ảnh Việt: trinh thám (pha kinh dị) trong bối cảnh trung đại. Những đại cảnh được dàn dựng công phu cho thấy nỗ lực tái tạo một không gian vừa được thiết kế thị giác tinh xảo, vừa chất chứa tầng nghĩa văn hóa. Điều gì khiến anh tin rằng khán giả Việt sẵn sàng bước vào một kiểu điện ảnh mà câu chuyện điều tra, quyền lực và tình người được đan cài nhiều lớp? Và liệu anh đang thử đặt ra một giới hạn mới: rằng một bộ phim thương mại Việt có thể vừa thách thức tư duy, vừa cuốn hút đến tận phút cuối?

Tôi không nghĩ mình đang đặt ra giới hạn mới nào cả. Tôi nghĩ khán giả luôn đón nhận những bộ phim vừa giải trí vừa nhiều lớp nghĩa, nếu được kể chuyện một cách hấp dẫn, chỉn chu và tôn trọng họ. Việc đưa thể loại trinh thám – ly kỳ đến gần hơn với khán giả Việt luôn là điều tôi ấp ủ từ lâu, đơn giản vì đây là thể loại mà tôi thật sự đam mê. Tôi luôn bị cuốn hút bởi những câu chuyện có yếu tố bí ẩn và giằng xé nội tâm. Thể loại này cho phép mình kể những câu chuyện nhiều tầng, mà vẫn giữ được sự hấp dẫn về mặt điện ảnh. Với Thám tử Kiên, tôi muốn tạo nên một trải nghiệm điện ảnh đầy đủ: vừa hồi hộp, vừa gợi mở, vừa mang tính khám phá. Bối cảnh trung đại không chỉ là phông nền đẹp mà còn là chất liệu để tôi xoáy vào những câu hỏi về quyền lực, lòng tham, và bản chất con người – qua lăng kính trinh thám. Nếu bộ phim có thể giữ họ đến tận phút cuối, đồng thời để lại điều gì đó sau khi rời rạp, thì với tôi đó là thành công lớn nhất.

Hai bộ phim gần đây của Victor Vũ đang nối tiếp những dự định mà anh từng trăn trở từ lâu về dòng phim lịch sử, cổ trang sau khi hoàn thành dự án Thiên mệnh anh hùng. Dường như với anh, dòng phim lịch sử – cổ trang không chỉ là sân chơi thị giác, mà còn là cách để đặt con người hiện đại đối diện với những câu hỏi kinh điển về số phận, thời gian và lựa chọn. Điều gì thôi thúc anh trở lại với dòng phim này sau nhiều năm theo đuổi những thể loại khác?

Thật ra cảm hứng với dòng phim lịch sử - cổ trang chưa bao giờ rời khỏi tôi, kể cả trong những năm tôi làm những thể loại khác như tâm lý, trinh thám hay giả tưởng. Bạn có thể thấy được phần nào điều đó qua Người bất tử. Với tôi, lịch sử không bao giờ dừng lại ở bối cảnh của một tác phẩm điện ảnh, mà quan trọng hơn phải là một tấm gương chân thực nhất soi chiếu đến từng góc khuất của con người. Khi mình đặt con người hiện đại trở lại trong những hoàn cảnh cũ - nơi luật lệ, định kiến và quyền lực vận hành rất khác thì những câu hỏi muôn thuở về tự do, số phận và lựa chọn bỗng trở nên rõ ràng và đắt giá. Điều đó luôn hấp dẫn nhưng đồng thời cũng đặt ra thử thách trong tôi. Sau Thiên Mệnh Anh Hùng, có lúc tôi cảm thấy mình cần thời gian để đi qua những thể loại khác, để lắng lại. Với Người vợ cuối cùng hay Thám tử Kiên, tôi thấy mình đã có nhiều góc nhìn mới với dòng phim cổ trang có thể không to tát bằng Thiên Mệnh Anh Hùng, nhưng tôi cảm thấy mình trưởng thành hơn và cũng tỉnh táo hơn.

Đọc thêm: Khi điện ảnh kể chuyện tổ tiên: Căn tính người Việt in hằn trong ký ức tập thể

Theo anh, một đạo diễn cần những phẩm chất gì để tiếp tục “giữ” khán giả trung thành với phim Việt Nam trong khi đối mặt với áp lực thương mại ngày càng gia tăng của ngành công nghiệp điện ảnh toàn cầu?

Tôi cho rằng khi quyết định làm phim cho khán giả thì phải vừa bản lĩnh vừa linh hoạt. Bản lĩnh để giữ vững tiếng nói riêng, không chạy theo xu hướng chỉ vì thị trường đòi hỏi và linh hoạt để hiểu được khán giả đang cần gì, đang thay đổi ra sao. Từ đó, tìm ra cách kể chuyện phù hợp mà vẫn giữ được chiều sâu. Song trước hết, ta phải làm điều đó bằng tất cả sự chỉn chu và tôn trọng với bộ phim – dù thuộc thể loại nào.

Tôi tin khán giả Việt Nam hiện nay đủ tinh tế để nhận ra đâu là tác phẩm làm bằng tâm huyết thật sự. Thực tế mà nói, trong một thị trường nhỏ và luôn vấp phải sự cạnh tranh từ các siêu phẩm điện ảnh đến từ toàn cầu, muốn giữ khán giả, nhà làm phim cần sự nỗ lực chung của cả một hệ sinh thái: nhà sản xuất, biên kịch, diễn viên, rạp chiếu, truyền thông. Nhưng nếu mỗi người làm phim đều bắt đầu bằng câu hỏi “Câu chuyện mình đang muốn kể là gì và nó có thật sự đáng kể hay không?”, thì tôi nghĩ phim Việt vẫn sẽ giữ được trái tim của khán giả.

Về sự nghiệp trong tương lai, anh đang ấp ủ những dự định nào? Tiếp tục thử thách mình với những thể loại, đề tài lạ hơn nữa; hay tạo ra một hệ sinh thái điện ảnh để mỗi bộ phim sẽ tiếp tục gắn bó cùng nhiều thế hệ khán giả?

Càng làm nghề lâu, tôi càng hiểu rằng mỗi bộ phim không chỉ là một “dự án” – mà là một phần của hành trình dài hơn: hành trình giữ kết nối với khán giả, với văn hóa, và với chính bản thân mình. Đến thời điểm này, tôi vẫn luôn bị hấp dẫn bởi những thể loại mới, những đề tài khó kể. Nhưng với tôi, thử nghiệm những điều mới chưa bao giờ là mục tiêu quan trọng nhất. Điều tôi luôn đi tìm trong mỗi dự án phim là một câu chuyện có ý nghĩa, đủ sâu sắc để mình theo đuổi đến cùng, và đủ chân thật để chạm đến người xem. Thể loại hay hình thức xét đến cùng chỉ là phương tiện để truyền tải những thông điệp từ câu chuyện điện ảnh. Cái quan trọng nhất vẫn là: mình đang kể điều gì và thuyết phục được khán giả cũng mang suy nghĩ như đạo diễn - vì sao điều đó xứng đáng được kể.

Bài viết đăng tải từ nội dung gốc đăng trên ấn phẩm in Tatler Vietnam số tháng 07/2025 

CREDITS:

Editor-in-Chief: Nikita Chu

Art Director: Andy Trần

Digital Managing Editor: Hong Dang

Photographer: Tang Tang

Editor board: Lang Minh, Hải Đăng

Videographer: Thanh Hải

Marketing team: Ruby Nhã Trúc, Tat An Thuan, Haingoc, Katlin Khue, Ngân Trần

Producer: Giang Thảo

Stylist: AMPE CILLIN, Trần Công Lịnh

Makeup Artist: Trương Đan

Producer Assistant: Huỳnh Hải Đăng, Tuấn Sang

Photo Assistant: Icon-T, Lê Bảo

Video Assistant: Thuận An

Watches: HUBLOT

Location: Lifestyle Connected Office

Special Thanks Ms. Marielle Genet

ĐỌC NGAY:

Đạo diễn Đoàn Hồng Lê: “Cảm giác đẹp là cảm giác yêu thương”

Đạo diễn Trấn Thành: “Giữ được sự hồn nhiên trong nghệ thuật là điều khó”

Đạo diễn mỹ thuật Anh La: “Đích đến cuối cùng của sáng tạo đều phải hướng về con người”