Tết-Ta: Dịch giả, họa sĩ Trịnh Lữ: “Dù Tết khác đi cũng không thể làm mờ đi chiều sâu của tâm hồn người Việt”

Những ngày Tết rộn ràng, người lớn trao nhau lời chúc sức khỏe, thành công, trẻ em vui mừng nhận phong bao lì xì đỏ. "Đưa nhau đến mọi nhà" không chỉ là phong tục mà còn là cách gắn kết tình thân, giữ sợi dây liên lạc với gia đình, họ hàng xa gần. Thay vì ngồi đếm lịch trình chúc Tết, nhiều gia đình tự thưởng cho mình một kỳ nghỉ Tết thực thụ, tận hưởng những ngày đầu năm mới ở những nơi mà họ thực sự mong muốn trải nghiệm. Du lịch Tết nay đã dần trở thành xu hướng và sẽ là thói quen của nhiều người đi qua Tết hiện đại trong tương lai. 

Sự thay đổi này chủ yếu đến từ nhịp sống hiện đại, khi mà công nghệ và các hoạt động giải trí mới đang chi phối phần lớn thời gian, đặc biệt là giới trẻ. Những chuyến du lịch xa nhà trong dịp Tết thay vì quây quần bên mâm cơm gia đình là thứ dễ nhận thấy. Điều này, phản ánh một phần trong sự thay đổi về cách đón Tết của người Việt ngày nay. Tết xưa đẹp ở sự giản dị ấy, nhưng khi xã hội thay đổi, phong tục cũng cần biến chuyển để phù hợp với nhịp sống hiện đại.

Theo dịch giả, họa sĩ Trịnh Lữ, cho dù Tết có khác dần theo thời gian, nhưng điều không thay đổi vẫn là sự sâu sắc trong tâm hồn người Việt. Ngày xưa, mọi người sống hòa mình với thiên nhiên, theo nhịp điệu mùa màng và Tết là thời gian để bày tỏ lòng biết ơn đối với những gì mình đã có trong suốt năm qua. Còn ngày nay, dù công nghệ và AI có phát triển đến đâu, bản chất con người vẫn không thay đổi.

“Tôi nghĩ nếu vẫn còn gắn liền với Tết thì chứng tỏ rằng, chất người của mình vẫn rất sâu đậm. Những người sống hòa mình vào thiên nhiên, theo nhịp điệu mùa màng của đất trời mới thực sự là con người. Khác hẳn với AI và máy móc, chúng ta cần những khoảng nghỉ để cân bằng cuộc sống. Chính vì thế, Tết không chỉ là một dịp lễ mà còn là một phần không thể thiếu trong tâm hồn người Việt. Ở phương Tây, Tết lại mang đậm màu sắc thương mại, điều đó cho thấy sự khác biệt rõ nét trong văn hóa của các quốc gia", dịch giả - họa sĩ Trịnh Lữ khẳng định.

Đọc thêm: Tết-Ta: Những món ăn văn hóa mang màu may mắn tại châu Á

Tết xưa hay Tết nay, điều cốt lõi vẫn luôn là giá trị của sự đoàn viên. Những chuyến đi, những buổi sum vầy, những lời chúc đầu năm… tất cả đều mang trong mình sứ mệnh gắn kết con người với nhau. Dù xã hội có thay đổi như thế nào, Tết vẫn luôn là dịp để chúng ta nhớ về cội nguồn, dành thời gian bên những người thân yêu. Tết ngày nay không còn bó hẹp trong những khuôn mẫu cũ, nhưng những giá trị đẹp đẽ của Tết xưa vẫn được bảo tồn và chuyển mình để phù hợp với nhịp sống hiện đại. Trên những con đường mới, ta vẫn mang theo tinh thần Tết, để mỗi bước đi đều trở thành khởi đầu đầy ý nghĩa cho một năm mới.

Đọc thêm: Tết-Ta: Cách Gen Z biến Tết thành “phòng triển lãm” nghệ thuật truyền thống

Từ xưa đến nay, mỗi dịp Tết về, các họa sĩ Việt lại say sưa vẽ các con giáp, thể hiện sự gắn kết sâu sắc với văn hóa, đời sống và tâm linh người Việt. Dịch giả, họa sĩ Trịnh Lữ cho hay, mỗi con giáp không chỉ là biểu tượng về cuộc sống, phẩm chất và câu chuyện của người Việt, mà còn mang trong mình ý nghĩa tâm linh về sự may mắn, an lành, hy vọng của mọi người trong năm mới. Điều này cho thấy nghệ thuật vẫn giữ được sự gắn kết giữa con người với thiên nhiên, khác xa với xu hướng công nghiệp hay thương mại hóa. Chính sự kết hợp giữa nghệ thuật hiện đại và truyền thống đã giúp những giá trị văn hóa của dân tộc luôn sống động, dù thời gian có thay đổi.

Tại dự án “Con giáp của tôi” mùa thứ 7 tổ chức tại Trung tâm Văn hóa nghệ thuật (22 Hàng Buồm, Hoàn Kiếm, Hà Nội) nhằm tôn vinh các linh vật biểu tượng trong Tết cổ truyền, theo dịch giả, họa sĩ Trịnh Lữ, mỗi năm các họa sĩ lại sáng tạo ra những tác phẩm mới, đầy hứng khởi và khác biệt trên chủ đề cũ. Cho dù sinh sống ở nước ngoài lâu năm, người Việt vẫn luôn mang trong mình dòng chảy văn hóa đậm đà, không thể phai nhạt. Một điều may mắn nữa là nghệ thuật truyền thống vẫn được gìn giữ, không bị thương mại hóa hay thay thế bằng AI, vẫn mang đậm dấu ấn “đời sống hữu cơ”, gần gũi với thiên nhiên. Chính vì thế, Tết không thể trọn vẹn nếu thiếu đi con người.

Tết là dịp để người Việt thể hiện tình yêu với văn hóa và gia đình qua nghệ thuật. Những con giáp trong năm luôn được các họa sĩ khai thác và dù mỗi năm có sự thay đổi trong cách thể hiện, nhưng cái “chất người” trong từng nét vẽ vẫn không hề thay đổi. Từ những con vật quen thuộc đến những biểu tượng thiêng liêng, nghệ thuật Tết không chỉ là sự thể hiện về mặt hình thức, mà còn là những thông điệp tâm linh, văn hoá.

Với những cảm nhận sâu sắc từ dịch giả, họa sĩ Trịnh Lữ, ta có thể thấy, dù Tết thay đổi như thế nào, thì giá trị tinh thần của Tết vẫn là sự đoàn viên, tình cảm gia đình và những hy vọng mới mẻ. Đó chính là những điều không thể thiếu trong mỗi mùa Xuân về.

“Tôi tin rằng, dù xã hội có phát triển đến đâu, con người vẫn luôn có nhu cầu tìm về cội nguồn. Tết sẽ luôn là dịp để mọi người sum họp gia đình, thể hiện tình cảm với nhau. Và nghệ thuật sẽ đóng một vai trò quan trọng trong việc gìn giữ và phát huy những giá trị truyền thống của Tết”, dịch giả, họa sĩ Trịnh Lữ khẳng định.

ĐỌC THÊM:

Tết-Ta: Đối thoại mùa xuân giữa hai thế hệ vợ chồng họa sĩ

Tết-Ta: Bàn về tranh con Giáp ngày Xuân cùng họa sĩ Đặng Mậu Tựu

Tết-Ta: Khi hương trà Omakase thì thầm những câu chuyện văn hóa và triết lý sống