Tết-Ta: Đối thoại mùa xuân giữa hai thế hệ vợ chồng họa sĩ

Nhớ lại những mảnh ký ức Tết xưa, cô Hồng Lĩnh tâm sự: “Những gì thuộc về quá khứ đã trở thành dấu vết, in hằn lên mình của hôm nay. Nhưng mình cứ buông hết – như dấu ấn năm Mậu Thân, cái Tết năm ấy gắn liền với vận mệnh cả đất nước. Nghĩ lại, mình vẫn có cảm xúc, nhưng phải biết đặt sang một bên để sống cho thực tại”. 

Như cô chia sẻ, mỗi dịp Tết đến, gia đình vẫn giữ nếp truyền thống. Mâm cơm ngày Tết không thể thiếu nồi thịt kho hột vịt, dưa kiệu và dưa món. Với cô: “Mình ăn là ăn kỷ niệm, không phải chỉ vì ngon. Mình ăn và nhớ những ngày xưa cũ”. Chú Triều Điển cũng đồng tình: “Có những nét đẹp thuộc về truyền thống cần được gìn giữ. Cái đẹp trong văn hoá – đời sống là nền tảng để làm nên những điều lớn lao hơn”.

Khi được hỏi về truyền thống ngày Tết của gia đình, cô Hồng Lĩnh chia sẻ: “Trước Tết một tháng, cô đã lo gói quà, về thăm bà con, dòng họ và lập kế hoạch đoàn tụ. Con cháu nếu đi được thì cả nhà sẽ tổ chức chuyến xe chở toàn thể gia đình về quê. Đêm 30, gia đình sẽ cùng nhau ăn bữa cơm sum họp rồi ai muốn đi đâu thì đi”.

Có thể thấy, Tết trong mắt vợ chồng nghệ sĩ Triều Điển và Hồng Lĩnh như một dịp lễ đoàn viên, sum họp. Mà chính cô chú cũng khẳng định: “Tết là dấu mốc thêm một tuổi mới và cơ hội gặp gỡ gia đình, thăm hỏi ông bà, cha mẹ, quê hương. Tết với cô chú luôn có nhiều điều để nói, để nhắc nhớ cho thế hệ kế cận phải biết gìn giữ và bảo tồn bản sắc dân tộc”.

Dù thuộc thế hệ trẻ, song vợ chồng nghệ sĩ Nguyễn Khôi và Nguyễn Việt Trinh cũng có chung quan điểm về việc duy trì truyền thống ngày Tết. Nguyễn Khôi, một nghệ sĩ trẻ đã có hơn sáu năm thực hành đa phương tiện trong các lĩnh vực từ hội họa, điêu khắc, sắp đặt đến video art. Nguyễn Khôi là một nghệ sĩ có phong cách đa dạng, liên tục mở rộng biên độ sáng tạo thông qua những dự án nghệ thuật giàu ý tưởng. Và Nguyễn Việt Trinh (Chin) – bạn đời của Khôi, cũng là một nghệ sĩ với hành trình nghệ thuật đầy ấn tượng. Tốt nghiệp ngành thiết kế đồ họa tại Đại học Mỹ thuật TP.HCM, cô đặc biệt ấn tượng với cách sử dụng nghệ thuật sắp đặt để gửi gắm ý niệm về con người, sự sinh sôi và vòng tuần hoàn của cuộc sống. Cả Trinh và Khôi đều khẳng định tài năng qua nhiều dự án lớn, trong đó có việc sáng lập nhóm thực hành nghệ thuật Chinbo Collective và tổ chức các hoạt động sáng tạo đầy tính kết nối.

Khi được hỏi về truyền thống ngày Tết của gia đình, Trinh chia sẻ: “Tết với mình là đoàn viên. Năm nay lại đặc biệt hơn khi được ăn Tết ở hai nơi – vừa ở gia đình mình, vừa ở gia đình Khôi. Tết luôn gắn với những mảnh ký ức đoàn tụ gia đình, gói bánh chưng, cúng giỗ và mừng tuổi,…”.

Nguyễn Khôi cũng nói thêm: “Tết ở Sài Gòn lại khác với Tết mà Trinh vừa miêu tả, mọi người cũng cúng kiếng nhà cửa và đi thăm chùa đêm 30 Tết. Song những ngày còn lại, cả gia đình mình lại dành phần lớn cho việc nghỉ ngơi cùng nhau, với mình, Tết là những phút giây thư giãn”.

“Vậy nếu phải khai thác một tác phẩm lấy chủ đề về ngày Tết, Trinh và Khôi dự định sẽ chọn lựa hình ảnh nào để thể hiện được cái ‘hồn’ ngày Tết?”

“Hẳn là mình sẽ khai thác hình ảnh bà, mẹ, dì, cô trong gia đình. Bởi Tết vẫn là dịp mà phụ nữ đảm đương nhiều công việc. Mình nghĩ nỗi lo ấy sẽ là chất liệu chính để mình khai thác về ngày Tết”, Trinh nói thêm.

Dẫu biết Tết không chỉ là những ngày nối dài, được tô đỏ trên trang lịch mà còn phải tất bật với mâm cơm, cúng giỗ và việc họ hàng, song khi được hỏi: “Vậy bây giờ đã trong vai trò mới, các bạn có dự định đón Tết theo cách hiện đại hơn không?”. Trinh và Khôi vẫn khẳng định không, cả hai người đều muốn duy trì “nếp nhà xưa”, bởi lẽ: “Mình luôn muốn mọi thứ được đủ đầy và chỉn chu, muốn được cùng nhau kết nối và trò chuyện thông qua mâm cơm gia đình ngày Tết. Hơn nữa, việc thăm hỏi họ hàng vô cùng cần thiết, để con cái mình biết trước biết sau. Xa hơn là việc cúng kiếng, với chúng mình, thật ra việc gìn giữ cũng là chọn lưu lại một nét truyền thống, mùi nhang Tết luôn làm nên vẻ đặc trưng ngày Tết, đưa mình trở lại những mảnh ký ức xưa”.

Đó là nhận định của cô Hồng Lĩnh khi người viết hỏi vợ chồng cô về lý do khiến họ chọn đồng hành và ở cạnh nhau suốt 53 năm qua. Chú Triều Điển chia sẻ: “Việc ở cạnh nhau cũng là một điều bất ngờ trong cuộc sống – cô vừa là bạn tâm giao trong suy nghĩ, sáng tạo, vừa tương đồng về trình độ. Chúng tôi hỗ trợ nhau rất nhiều, và nhìn được sự khác biệt và chọn cách tôn trọng đối phương. Mình là một kiểu đẹp và người kia là một kiểu đẹp khác. Mình nên tôn trọng những điều đó – để nó cọ sát và khởi sinh những sáng tạo mới”.

Cô Hồng Lĩnh tiếp lời: “Như duyên tiền kiếp vậy. Mình giống nhau thì tự nhiên sẽ tìm thấy nhau thôi”. “Trong đời sống có nhiều thứ sâu thẳm, sáng chói lấp lánh, mình tôn trọng điều đó để cùng nhau sống, chia sẻ và sáng tạo thì đời sống nghệ thuật nó mới phát triển được” – chú Triều Điển khẳng định.

Điều bất ngờ là đôi vợ chồng trẻ Nguyễn Việt Trinh và Nguyễn Khôi cũng có suy nghĩ tương tự. Gặp gỡ nhau dưới mái trường Đại học Mỹ thuật TP. HCM, họ có những điểm khác biệt trong cách tiếp cận nghệ thuật – Trinh say mê khám phá tính nữ, trong khi Khôi mải miết tìm kiếm danh tính cá nhân. Nhưng chính sự khác biệt ấy đã nối gần khoảng cách giữa hai người: “Tụi mình là ‘trái cực hút nhau’, và luôn giữ sự thành thật và tôn trọng lẫn nhau”, Trinh chia sẻ.

Khi được hỏi về quan điểm nghệ thuật, câu trả lời của mỗi người đều toát lên tinh thần tự do sáng tạo. Cô Hồng Lĩnh nói: “Cô không có quan điểm cụ thể. Nghệ thuật như hơi thở, là cuộc sống tác động vào tâm hồn mình mỗi ngày. Cứ thế mà sáng tác thôi”. Chú Triều Điển đồng tình: “Sáng tạo là không cố ý. Nó xuất phát từ tình cảm chân thực của mình với cuộc sống, không phải là áp đặt phải vẽ cái này hay cái kia”.

Từng có thời, câu chuyện “Tết nay thua hẳn Tết xưa” khiến không ít người trăn trở, khi những giá trị cốt lõi ngày Tết dường như bị lớp trẻ lãng quên. Tuy nhiên, khi người viết hỏi về góc nhìn của vợ chồng nghệ sĩ Hồng Lĩnh – Triều Điển về sự khác biệt giữa Tết nay và Tết xưa, cô Hồng Lĩnh chia sẻ: “Xã hội bây giờ văn minh hơn. Chỉ cần “order” là đồ ăn được giao đến tận nhà, không cần phải tất bật chuẩn bị như trước. Với cô, đó là chuyện tất yếu, vì xã hội càng ngày phát triển”.

Dẫu vậy, cô vẫn khẳng định, những giá trị truyền thống cốt lõi như bàn thờ gia tiên, đêm giao thừa hay mâm cơm ngày Tết thì không thể huỷ bỏ được, mà như cô khẳng định, chính là “tinh thần thì luôn còn mãi”.

Đối với đôi vợ chồng trẻ Nguyễn Việt Trinh – Nguyễn Khôi, Tết ngày nay mang hơi thở hiện đại hơn, khi giới trẻ biết cách biến chuyển để tái hiện Tết theo phong cách riêng. Trinh chia sẻ: “Mọi người có xu hướng lưu giữ truyền thống nhưng dùng chất liệu mới để phát triển. Truyền thống giờ không còn gắn liền với định nghĩa xưa cũ nữa, mình tin sắp tới sẽ có nhiều nghệ sĩ trẻ khai thác góc độ mới để mang đến sự mới mẻ”.

Cuối cùng, bài viết xin được khép lại bằng bài thơ mà cô Hồng Lĩnh sáng tác trong ngày xuân:

Ừ thôi hãy đón xuân vui
Để cho bao nỗi ngậm ngùi
đi qua
mặc cho trời đã chiều tà
Rộn ràng với những
đoá hoa vô thường
Mở lòng ra với yêu thương
Dẫu cho lối dần
con đường còn xa
Nhìn quanh áo lụa thướt tha
Phố phường rực rỡ
những tà áo vui
Bên nhau ta nở nụ cười
Quên đi ngấn lệ
Thắm tươi xuân nồng.

ĐỌC NGAY

Tết-Ta 2025: 6 thương hiệu áo dài nam trở lại theo gót Xuân về

Tết-Ta 2025: Thông điệp tử vi năm Ất Tỵ dành cho 12 con giáp

Tết-Ta 2025: 9 địa điểm văn hóa phải check-in dịp Tết cho các tín đồ Instagram