Tuần lễ Thiết kế Milano 2025: Hành trình nhân văn của thiết kế đương đại

Cùng với sự trở lại của Euroluce – triển lãm ánh sáng hai năm một lần – Salone del Mobile 2025 mang đến cho người xem những trải nghiệm đầy cảm xúc với xu hướng kết hợp giữa thiên nhiên, nghệ thuật và công nghệ. Những chiếc đèn được lấy cảm hứng từ các hình dạng hữu cơ như hoa lá, cây cỏ, chim muông, vỏ ốc, sóng biển, có khi như cả một bầu trời sao lấp lánh hay những đám mây bụi mong manh, mang thiên nhiên tràn ngập vào không gian nội thất. Không chỉ chiếu sáng, đèn còn có thể là các tác phẩm nghệ thuật, từ những chiếc đèn chùm thủy tinh Murano thổi thủ công màu sắc rực rỡ đến những chiếc đèn tối giản như một bài thơ haiku. “Ánh sáng phải là thi ca” như tinh thần các tác phẩm của Timon và Melchior Grau. Thiết kế của họ khám phá sâu sắc khái niệm ánh sáng như một phương tiện khơi gợi cảm xúc và kích thích các giác quan, mang tới những trải nghiệm đầy rung động.

Chất thơ chính là điều khiến thiết kế trở nên tinh tế, nhân văn và kết nối sâu sắc với tâm hồn con người. Phải chăng trong thế giới hiện đại với những công nghệ tân tiến nhất và nhịp sống hối hả quay cuồng, sâu thẳm trong mỗi cá nhân vẫn là niềm nhớ thương những gì êm đềm, dịu dàng, sâu lắng, trong mỗi tâm hồn vẫn ẩn giấu một trái tim thi sĩ trong trẻo?

Giữa muôn ngàn biến động và những âm thanh ồn ào, thi ca lặng lẽ trở lại bằng những bước chân âm thầm nhưng vững chắc qua tác phẩm của các nhà thiết kế, hiện diện trong không gian nột thất, an ủi, xoa dịu, thanh tẩy, mang đến những trải nghiệm thẩm mỹ cao hơn, sâu sắc hơn. Trong nội thất, ánh sáng chính là thi sĩ tuyệt vời nhất, là chất liệu để các nhà thiết kế điêu khắc nên những vần thơ.

Trong tinh thần “tư duy vì con người”, kết nối với thiên nhiên là xu hướng ngày càng trở nên mạnh mẽ. Các vật liệu tự nhiên như gỗ, đá, mây tre, lông cừu, thậm chí dung nham núi lửa… được yêu thích và hiện diện ngày một đậm nét trong các thiết kế. Công nghệ xanh sử dụng vật liệu tái chế, tiết kiệm năng lượng, hướng tới sự phát triển cân bằng được chú trọng và khuyến khích.

Nhu cầu được hòa mình vào thiên nhiên trong một không gian dễ chịu, thoải mái cũng được thấy rõ qua sự tham gia đông đảo của các thương hiệu đồ gỗ sân vườn, với những gian trưng bày đôi khi sống động, xanh mướt rậm rạp như những vườn cây. Hệ thống chiếu sáng cho vườn và cây xanh được thiết kế không chỉ đơn thuần như một chức năng mà còn mang tính thẩm mỹ cao, đôi khi là những tác phẩm nghệ thuật nhỏ.

Nếu kết nối với thiên nhiên là mối liên hệ không gian thì kết nối giữa quá khứ, hiện tại và tương lai là mối liên hệ thời gian. Con người là hữu thể duy nhất có khả năng sống trong sự giao thoa của ba chiều thời gian ấy. Mỗi con người là một “câu chuyện” - như cách diễn giải của triết gia Paul Ricoeur - nơi quá khứ, hiện tại và tương lai được dệt thành một câu chuyện mạch lạc, hay như lời triết gia Martin Heidegger: con người là một “hữu thể lịch sử”. Không gian sống cần là một điểm tựa và nền tảng để con người định hình bản sắc, tìm được ý nghĩa của sự tồn tại và trả lời câu hỏi muôn thủa: “Ta là ai? Ta từ đâu đến? Ta sẽ đi về đâu?”. Mỗi thiết kế cần được tư duy trong mối liên kết ba chiều này.

Đọc thêm: Triển lãm “Tương tức”: Giao cảm nghệ thuật trong không gian mới của Indochine House

Đây cũng là thông điệp mạnh mẽ của Salone del Mobile, được thể hiện xuất sắc qua tác phẩm “Biệt thự Di sản” (Villa Héritage) của kiến trúc sư nội thất người Pháp nổi tiếng Pierre Yves Rochon ở ngay trong khuôn viên triển lãm. Tác phẩm sắp đặt vĩ đại này là một bối cảnh đa giác quan về màu sắc, ánh sáng, vật liệu và khối lượng, giới thiệu thiết kế nội thất như một cuộc đối thoại liên tục giữa quá khứ và tương lai bằng ngôn ngữ của hiện tại.

Trong “Biệt thự Di sản”, mỗi căn phòng là một không gian tuyệt đẹp với một màu sắc chủ đạo và tâm hồn riêng, viết nên một chương của câu chuyện độc đáo chứng minh sự sáng tạo ngày nay tồn tại nhờ những thứ đã có trong quá khứ – đó chính là di sản. “Sáng tạo chịu ảnh hưởng của thời điểm lịch sử mà chúng ta đang sống, nhưng bản thân hành động sáng tạo còn quan trọng hơn thế, nó vượt lên thời điểm đó, mang lại vẻ đẹp vượt thời gian. Thẩm mỹ không chỉ giới hạn ở các giai đoạn, xu hướng. Tôi muốn các kiến trúc sư và các nhà thiết làm việc với tinh thần tò mò và sáng tạo. Thế giới sẽ quyết định xem họ có làm đúng hay không" - Pierre Yves Rochon nói.

Đọc thêm: “Eco-art”: Nhu cầu thưởng thức nghệ thuật mới của giới thượng lưu và nhà sưu tầm

Với nền tảng di sản của quá khứ và điều kiện của hiện tại, tương lai nằm trong tay các nhà thiết kế trẻ. SaloneSatellite - một phần của hội chợ Salone del Mobile - là sự kiện nổi bật dành cho các nhà thiết kế dưới 35 tuổi. Mang chủ đề “Nghệ thuật Thủ công mới: Một thế giới mới”, sự kiện này tập trung vào việc kết nối truyền thống thủ công với đổi mới hiện đại, phản ánh tinh thần sáng tạo và khám phá tương lai của ngành thiết kế. SaloneSatellite năm nay thu hút 700 nhà thiết kế từ 36 nước và 20 trường thiết kế quốc tế tham gia. Xu hướng mạnh mẽ của các nhà thiết kế trẻ là phong cách tối giản thanh lịch, giảm thiểu các chi tiết trang trí không cần thiết, thay vào đó nhấn mạnh chất lượng vật liệu và sự thoải mái, tạo cảm giác sang trọng nhưng không phô trương.

Các hình dạng hữu cơ lấy cảm hứng từ thiên nhiên và cơ thể con người cũng là một xu hướng rõ nét, phản ánh mong muốn tạo ra các không gian sống gần gũi, thân thiện và bền vững. Các thiết kế thường sử dụng các đường cong mềm mại, vật liệu tự nhiên như gỗ, mây, tre, hoặc vải tái chế, tập trung vào việc tạo cảm giác hài hòa với môi trường xung quanh. Studio thiết kế Nhật Bản SUPER RAT của nhà thiết kế Kazuki Nagasawa (1995) đã giành giải nhất SaloneSatellite Award 2025 với bộ sưu tập Utsuwa – Juhi Series, lấy cảm hứng từ truyền thống Nhật Bản, sử dụng các hình dạng cong tự nhiên giống như vỏ cây hoặc lá, kết hợp với vật liệu tái chế và kỹ thuật thủ công hiện đại.

Các sản phẩm, như bát hoặc khay, không chỉ mang tính thẩm mỹ mà còn thể hiện sự kết nối sâu sắc với thiên nhiên, nhất quán với tiêu chí của studio: “khám phá sức mạnh vốn có của văn hóa và khí hậu, đồng thời làm nổi bật sức hấp dẫn tối đa của vật liệu”.

Sẽ là ảo tưởng nếu muốn xem hết mọi thứ “cần xem” và “đáng xem” ở Tuần Lễ Thiết Kế Milano, vì thời gian có hạn mà không gian thì mênh mông và các chương trình quá phong phú. Mỗi người trở về đều mang trong mình cảm giác xem chưa hết, chưa đủ, cảm giác tiếc nuối vì đã bỏ lỡ gì đó quan trọng, thầm nhủ sang năm sẽ rút kinh nghiệm để trải nghiệm được nhiều hơn.… Nhưng rồi “sang năm” cũng chẳng có gì khác – vẫn là cảm giác chưa đã, chưa đủ và tiếc nuối ấy. Milano trở thành chốn hành hương, nơi hàng năm các tín đồ thiết kế nội thất mong ngóng trở về, nơi nuôi dưỡng ngọn lửa sáng tạo và đam mê cho bao lớp người, để rồi ngọn lửa ấy lan tỏa đến từng ngôi nhà, từng căn hộ, từng không gian sống và thắp sáng lên bao niềm vui.

ĐỌC THÊM

Chảy Concept: Triển lãm của hội họa, âm nhạc và những trải nghiệm chưa từng có

AI sẽ giúp bảo tồn di sản văn hóa - nghệ thuật và phát triển du lịch bền vững?

Galerie Quynh kỷ niệm 21 năm hành trình giữ lửa nghệ thuật đương đại Việt Nam