Họa sĩ Hom Nguyễn: “Nét vẽ đó là đường đời, của tôi, của mọi người, của chúng ta…”

Anh đã làm những gì để hiện giờ sở hữu xưởng vẽ 500m2 và một dinh thự giữa lòng Paris? 

Hành trình đó khá là gồ ghề. Đầu tiên tôi đi bán giày, sau đó là lau giày, tiếp đó là vẽ lên giày. Đó là nghề sáng tạo màu sắc, hình khối lên chất liệu da của giày, gọi là patina. Tôi chuyển từ căn hộ sang dinh thự nhưng vẫn sống ở quận 15, vẫn chung thủy với “nguồn gốc” của mình. 

Anh đang rất khiêm tốn. Một bài báo trên tờ Le Point đã gọi anh là “hoàng tử patina”. Khách hàng của anh lúc đó đã là vài vị Tổng thống ở châu Phi, triệu phú ở Hawai. Với nghề này, anh vừa là nghệ nhân, vừa là nghệ sĩ. 

Nghề đó là phương tiện duy nhất ở thời điểm đó để tôi biểu đạt con người mình. Rất nhiều người thích những tác phẩm tôi làm trên giày, từ những chữ cái viết tắt đến một bức vẽ. Nó cũng tiếp cận nhiều tầng lớp, từ những người đi giày Stan Smith đến những người sở hữu giày John Lobb, Berluti hay Stefanobi. Các hãng thời trang lớn bắt đầu tìm đến tôi. Từng bước, tôi đã đến với nghệ thuật, sau khi vẽ trên da thì giờ là vẽ trên toile. 

Thời điểm mẹ anh qua đời cũng đánh dấu bước ngoặt trong sự nghiệp của anh. 

Mẹ như là vị thần hộ mệnh của tôi. Mẹ mất là một cú sốc, một cú điện giật khiến mình tê liệt, vì mình chợt nhận ra điều lớn lao nhất đời mình đã ra đi mãi mãi. Mình trở thành mồ côi. Tôi mất điều quý giá nhất đời, người quan trọng nhất đời nên không hiểu sao muốn vẽ, và phải vẽ thật sự. Lúc đó tôi 36 tuổi, nhưng vẽ mặt người, vẽ con người trên toile bỗng trở nên thôi thúc hơn bao giờ hết. 

Vì sao lại là khuôn mặt, thưa anh? 

Tôi luôn nhìn thấy dòng chảy cuộc đời trên những khuôn mặt: thời gian, khoảng cách, tuổi thơ, vui buồn, vận động… Nhìn vào tranh, ấn tượng đầu tiên là đôi mắt và ánh nhìn, tiếp đó người xem thấy rất nhiều nét vẽ xổ dọc, chạy chéo, chạy ngang như những sợi chỉ, những nhịp đập trên màn hình máy đo tim. Người xem di chuyển xa dần thì các nét vẽ trở nên chủ đạo, và các nhân vật khác trong tranh bắt đầu lộ diện. Nét vẽ đó là đường đời, của tôi, của mọi người, của chúng ta, nó dọc ngang, lên xuống – nó đi từ bóng tối ra ánh sáng. 

Đọc thêm: Doãn Hoàng Kiên – Cuộc phiêu lưu của huyền học và thị giác

Vẽ có như là trị liệu với anh không? 

Có chứ! Nó là thứ nhu cầu thường trực. Vẽ làm tôi bớt căng thẳng, làm con người mình dịu đi, giúp mình đối thoại với những người không quen biết. Tôi không thể nào quên cái nhìn cuối cùng của mẹ. Đôi mắt mẹ hiện lên nỗi buồn, mẹ buồn vì không bao giờ có thể quay về Việt Nam. Mẹ ra đi khi tôi chưa có các thành quả, mẹ không hề biết đến các con tôi. Vì thế tôi luôn muốn truyền tải những đôi mắt, những cái nhìn trong tranh. 

Anh cũng dành nhiều thời gian cho các hoạt động xã hội, đặc biệt đến với trẻ em và thanh thiếu niên. 

Trong vài năm, ở bệnh viện Pitié Salpêtrière, tôi đã dạy vẽ cho các bệnh nhân nhỏ mắc chứng tâm thần phân lập và chứng rối loạn đa nhân cách. Hội họa có sức truyền tải qua biểu tượng rất mạnh, giúp các bạn thích nghi với hoàn cảnh và tin vào bản thân hơn. 

Tôi cũng tham gia các hoạt động với tổ chức phi chính phủ Những đứa trẻ sông Mekong (Enfants du Mékong) cho các trại trẻ mồ côi ở Lào, Campuchia hay Thái Lan, giúp các bạn trẻ hiểu rằng xuất phát điểm của mình có thể cùng cực, nhưng phải biết nuôi dưỡng ước mơ, và cả ý chí nữa để được làm và sống với cái mình đam mê, chứ không phải là thành công kiểu giàu có và nổi tiếng. Nếu hai cái này đến thì đó chỉ là hệ quả thôi. 

Tôi cũng muốn các bạn thấy rằng mình có thể thành công dù không qua trường lớp. Tôi là một người tự học, không có bất kì bằng cấp nào cả, chưa đi học bất kì một lớp học vẽ nào. Như bạn thấy, hành trình nghệ thuật của tôi đi từ hình vẽ trên những đôi giày, rồi đến mặt người trong các bức chân dung (cười). 

Điều gì làm nên một nghệ sĩ, một họa sĩ, theo anh? 

Tôi không rõ, mà thực ra, tất cả chúng ta trong sâu thẳm đều là những nghệ sĩ! Nhưng tôi nghĩ,mong muốn được chia sẻ cảm xúc là khởi nguồn của một người nghệ sĩ. 

Anh đã có hàng trăm cuộc triển lãm ở nhiều châu lục. Vậy cuộc triển lãm nào khiến anh nhớ nhất? 

Có lẽ là tại TP. HCM. Không hẳn vì đây là triển lãm đầu tiên của tôi ở Việt Nam, mà vì nó được trưng bày trong một gian phòng rất nhỏ, nhỏ nhất trong các cuộc triển lãm của tôi. Không gian giản dị, chân phương tạo nên cảm giác ấm cúng. Khách đến cũng ít và thưa thớt, có nhiều người cao tuổi ở lại trò chuyện với tôi. Đây là cuộc triển lãm gây xúc động, đem lại cảm xúc mạnh cho tôi. 

Việt Nam gần gũi hay xa cách với anh? 

Tôi là người Việt Nam (cười). Việt Nam luôn ở trong tôi, luôn như là thời hiện tại của tôi. Việt Nam là sợi chỉ đỏ xuyên suốt trong công việc và cuộc đời tôi. Tôi muốn hiểu sâu hơn về văn hóa Việt. Tôi thấy người Việt, văn hóa Việt không thể hiện tính phô trương. Nghệ thuật Việt mộc, trực diện, không đánh bóng. Tôi thích thứ nghệ thuật đó và cũng đi theo hướng đó. Tôi đang mơ và nghĩ về việc về Việt Nam sống một thời gian. 

Trong các loại danh hiệu hay giải thưởng mà anh đã đạt được, cái nào ý nghĩa nhất với anh? 

Đó là Huân chương Công trạng năm 2021 của Pháp, đây là phần thưởng ý nghĩa nhất với tôi vì những gì mình làm như là chiếc cầu nối giữa hai quốc gia Pháp và Việt Nam, nó thể hiện sự kết nối và tôn trọng giữa hai dân tộc. 

Có khi nào anh lo sợ một ngày nào đó mình không thể vẽ nữa, mình mất cảm hứng để vẽ không? 

Không đâu! Vẽ là hơi thở, là cuộc sống của tôi. Tôi vẽ hàng ngày. Tôi không thể sống mà không vẽ. Tôi có cảm giác khi vẽ, tôi đang xây một cái gì đó. Chắc là gây dựng chính mình... Không vẽ được nữa, không được sống nữa thì thôi, định mệnh sẽ là thế. Nếu mình vẽ để kiếm kế sinh nhai thì nỗi sợ đó có thể đến. Với tôi thì không! 

Cảm ơn anh vì đã trò chuyện với Tatler.

Bài viết đăng tải từ bài gốc trên ấn phẩm Tatler Vietnam số tháng 03/2026

ĐỌC NGAY

Nguyễn Mỹ Trang và những điệu nhảy không tuổi

Tết-Ta: Ký ức quê hương trong tranh Trần Huy Oánh

Tết-Ta: Hình tượng Ngựa trong các tác phẩm nghệ thuật mừng xuân Bính Ngọ