Nghệ thuật thời đại trí tuệ nhân tạo: Hoàn hảo là một lời nói dối

Tại Philippines, nghệ thuật được nhào nặn bởi cuộc sống bản địa. Ở đây, các loại vật liệu luôn mang “tính phản kháng”: độ ẩm làm ố bề mặt, vải vóc chùng xuống và gỗ thì cong vênh. Sáng tạo nghệ thuật tại đây đồng nghĩa với thích nghi. Sự “trơn tru” hiếm khi tồn tại được trên những con phố ở Manila – nơi ánh sáng vàng kiểu Amorsolo của quá khứ đã nhường chỗ cho một hiện tại dày đặc những kết cấu thô ráp.

Kỹ thuật shadow-play có tính toán trong bộ phim Bố Già vẫn là một bài học mẫu mực về sức mạnh của những điều bị che khuất. Gordon Willis đã phớt lờ yêu cầu về sự rõ nét từ hãng phim, ông để bóng tối nuốt chửng khung hình vì tin rằng một gương mặt thiếu sáng chứa đựng nhiều sự thật hơn là một gương mặt được chiếu sáng hoàn hảo. Sự chân thực đầy tính bản năng đó cũng định hình nên Oro, Plata, Mata của Peque Gallaga. Ánh sáng thay đổi liên tục và những thước phim nhiễu hạt mang lại cảm giác thật hơn bất kỳ bản phục chế kỹ thuật số nào. “Sửa” những hạt nhiễu đó chính là xóa đi mồ hôi và thực tại vật lý mà câu chuyện bám giữ vào.

Luôn có một sự thách thức chung trong những nét vẽ nguệch ngoạc của Cy Twombly với cách một hình nhân của BenCab để màu loang ra ngoài ranh giới. Trong cả hai trường hợp, cái “lỗi” trở thành chữ ký của tác giả. Tại khu vườn ở Batangas của Geraldine Javier, quá trình sáng tạo luôn hiển hiện rõ ràng. Tác phẩm được phép diễn ra chậm rãi. Trong triển lãm Breathe, Sigh... vào tháng một của cô, sự chuyển đổi từ sơn acrylic sang in sinh thái (ecoprinting) mang tính hóa học và không thể dự đoán trước. Lá cây từ hệ thực vật Batangas làm ố mặt vải không đều. Màu sắc loang lổ. Các họa tiết lệch nhau. Nỗi ám ảnh và vẻ lụi tàn hiện hữu song hành cùng cái đẹp. Không có gì được chỉnh sửa sau khi mọi chuyện đã rồi.

Trong loạt tác phẩm Lumalalim sa Kababawan, Lumulutang sa Kalaliman của Poklong Anading, các bức điêu khắc được tạo nên từ những lưới đánh cá bị bỏ ở vịnh Davao, phơi bày rõ những hư tổn của chúng. Những vết ố muối vẫn còn đó. Những con hàu vẫn bám vào. Những khiếm khuyết không được sửa chữa mà trở thành một phần của tác phẩm. Tương tự, điều này cũng xuất hiện trong các sắp đặt của Ged Merino, người biến chiếc màn tuyn (kulambo) giản dị thành một kho lưu trữ nặng nề, chùng xuống vì đồ vật và bụi bặm.

Trò chơi bàn cờ Stakeholding của Lyra Garcellano buộc người xem phải ở lại bên trong sự căng thẳng thể chất của một hệ thống lỗi. Nó gán cho người chơi nguồn vốn không bằng nhau một cách ngẫu nhiên. Sự ức chế được cài cắm sẵn vào cơ chế vận hành của trò chơi. Cơ thể chậm lại. Sự nóng nảy trỗi dậy. Những áp lực dần lộ diện. Những tác phẩm này gợi nhắc về đền Parthenon ở Athens, nơi gần như không có đường thẳng nào là tuyệt đối. Các kiến trúc sư đã đưa vào những biến dạng tinh vi để đánh lừa thị giác, họ đã sử dụng chính logic bất toàn trong nhận thức của con người để đạt tới một cấu trúc chân thực hơn.

Đọc thêm: Định mệnh của các vì sao