Nhân dịp tết cổ truyền Bính Ngọ, cùng Tatler Việt Nam dạo quanh một vòng tranh ngựa của các họa sĩ sáng tác năm nay
Hình tượng con ngựa trong văn hóa Việt thường gắn liền với sức mạnh, sự trung thành và xuất hiện nhiều trong các yếu tố tâm linh tôn giáo. Trong nghệ thuật thị giác, ngựa là một hình tượng hấp dẫn rất nhiều các họa sĩ, có lẽ vì cấu trúc tạo hình của nó đã mang cốt cách của anh hùng.
Ngựa sơn mài của Đỗ Đức
Quan sát ngựa của họa sĩ Đỗ Đức đang được trưng bày tại triển lãm “Mùa Xuân Biên Cương” lại là những con ngựa hiền hòa, toát lên vẻ nhẫn nại và thường gắn liền với hình ảnh đời sống lao động của người dân vùng cao. Trong hầu hết tác phẩm, ngựa không nằm ở vị trí trung tâm của bố cục, không đặc tả các chi tiết mà xuất hiện lặng lẽ trong không gian rộng lớn và hùng vĩ của núi rừng.

Above “Đi chợ”, sơn mài, 55 x 100 cm

Above “Dốc Phiềng Sa”, sơn mài, 70 x 90 cm

Above "Chọn ngựa”, sơn mài, 90 x 70 cm
Ngựa lúc này đơn giản là một thực thể sống giữa cái bao la vô tận của tự nhiên. Họa sĩ Đỗ Đức chọn sơn mài như một chất liệu thể nghiệm, khéo léo điều phối độ dày mỏng của các lớp sơn, tạo ra những vệt xước và những mảng màu loang nhòe tự nhiên nhằm diễn tả cái phong trần của ngựa nơi vùng núi biên cương.
Hà Trí Hiếu với ngựa ma mị
Hai tác phẩm của Hà Trí Hiếu được vẽ bằng chất liệu acrylic trên giấy điệp, tạo cho người xem một ấn tượng ma mị nhờ khả năng hòa sắc điêu luyện của họa sĩ. Ông đã khéo léo làm mềm những tông màu rực rỡ như hồng cánh sen hay cam đất, khiến chúng hiện lên trầm ấm một cách tự nhiên và đọng lại trong cảm xúc người xem một dư vị hoài cổ.

Above "Thanh xuân Bính Ngọ", acrylic trên giấy điệp

Above "Thanh xuân Bính Ngọ", acrylic trên giấy điệp
Hình tượng ngựa trong cả hai tác phẩm không sa vào lối tả thực mà như đang lướt đi trong một không gian thoát tục. Chúng không kết nối với con người qua những hình ảnh vật lý của lao động hay sinh hoạt, mà đồng hành ở một trạng thái tinh thần khó nắm bắt để gọi tên. Sự giao thoa này cũng là điều ta từng bắt gặp trong hình tượng con bò vốn đã tạo nên dấu ấn trong tranh của ông.
Chân dung ngựa của Tào Linh
Cứ vào dịp cuối năm, khi hoa đào còn chưa về tới phố, tranh con giáp của Tào Linh đã lác đác xuất hiện trên trang cá nhân khiến cho người xem không khỏi chộn rộn nghĩ về cái Tết. Tào Linh là họa sĩ bền bỉ với dòng tranh con giáp, và dù có là con gì đi chăng nữa thì anh vẫn trung thành với lối vẽ biểu hiện kết hợp tinh thần tối giản đặc trưng trong tranh của anh.

Above "Ngựa Bính Ngọ", acrylic, giấy giang trên toan, 40 x 50 cm

Above "Ngựa Bính Ngọ", acrylic, giấy giang trên toan, 40 x 50 cm

Above "Ngựa Bính Ngọ", acrylic, giấy giang trên toan, 40 x 50 cm
Trong loạt tranh ngựa năm nay, có thể thấy Tào Linh cố gắng đi vào khai thác thế giới nội tâm cảm xúc của ngựa với các biểu cảm được tập trung sâu ở phần đầu và đôi mắt được vẽ như một bức chân dung. Chỉ một số ít tác phẩm có đầy đủ bốn chân và thân mình, nhưng mang dáng dấp của tạo hình ngựa giấy đồ mã với các hoạ tiết thủ công được đan cài tinh tế.
Có thể cảm nhận thấy ngựa trong tranh của Tào Linh là ngựa tĩnh, ngựa có nhiều suy tư. Bù lại, họa sĩ sử dụng các gam màu nóng với các tông chủ đạo đỏ, hồng, cam thể hiện trong các mảng lớn tạo cảm giác rực rỡ và hưng phấn kích thích thị giác mạnh mẽ.
Nguyễn Đoan Ninh với ngựa hoang dã
Nguyễn Đoan Ninh là họa sĩ đặc biệt yêu thích ngựa, không chỉ năm ngựa anh mới vẽ ngựa mà hầu như năm nào anh cũng vẽ ngựa. Có lẽ do thực hành thường xuyên với ngựa trên mực tàu, acrylic với giấy dó và giấy xuyến, nên Đoan Ninh thường sử dụng nhát bút nhanh, tung tẩy để diễn tả cái thần thái của ngựa khi anh cao hứng.
Ngựa của Đoan Ninh thường thấy ở trạng thái hiếu động và rất giàu năng lượng. Họa sĩ thường sử dụng những vết mực nhỏ giọt cùng với những mảng màu loang tạo nên cảm giác ngựa đang chạy ra từ sương mù hoặc bụi đường. Ở phần bờm và đuôi lại là các nét vẽ mỏng để tạo cái khí thế tung bay trong gió khiến ngựa của Đoan Ninh hiện lên rất bất trị và hoang dã. Gần đây, có lẽ do ảnh hưởng của không khí Tết mà ngựa của Đoan Ninh xuất hiện với dáng vẻ điệu hơn, nhiều màu sắc và cũng nhiều cơ bắp hơn.
Đọc thêm: Tết-Ta: 16 tuyệt tác nội thất lấy cảm hứng từ “chiến mã” cho năm Bính Ngọ
Hà Huy Mười và ngựa trên đĩa gốm
Khác với các họa sĩ vẽ ngựa trên toan hoặc giấy, Hà Huy Mười lại thử nghiệm ngựa trên đĩa gốm. Việc đưa hình tượng ngựa lên chất liệu gốm khiến cho nghệ sĩ gặp phải sự giới hạn của hình khối và sự biến hoá men trong quá trình nung. Điều này đòi hỏi nghệ sĩ phải rất khéo léo trong quá trình tạo hình để tận dụng độ cong của đĩa gốm.
Chính những yếu tố đó đã giúp cho Hà Huy Mười cách điệu hình tượng ngựa theo lối hiện đại hơn. Ngoài ra những đường vạch ở phần đuôi cũng tạo nên độ sâu thị giác, giúp hình tượng ngựa của Hà Huy Mười có nhiều nét của nghệ thuật đồ hoạ.
Nguyễn Minh Quân và ngựa trong vốn cổ
Loạt tranh ngựa của Nguyễn Minh Quân được họa sĩ tìm cảm hứng từ hình tượng con ngựa trong vốn cổ sau những chuyến đi điền dã tại vùng núi Tây Bắc. Anh khai thác tạo hình từ các dáng đi, phi nước kiệu vốn thường xuất hiện trong tranh khắc và điêu khắc đình làng.
Above "Hồng Mã Nghinh Xuân", màu nước và bột khoáng, vàng lá, bạc lá, lá đồng trên giấy awagami bồi bìa, 13 x 19 cm, 2026
Above "Bình Minh- Mã Vũ Khai Hoa", màu nước và bột khoáng trên giấy awagami bồi bìa, 29 x 39 cm
2026

Above "Xuân Mã song hành", màu nước và bột khoáng, vàng lá, bạc lá, lá đồng trên giấy awagami bồi bìa, 59 x 80 cm, 2026
Họa sĩ cũng sử dụng các họa tiết chấm bi, đường zigzag, và các ô vuông nhỏ để lấp đầy các mảng miếng lớn. Chi tiết tạo điểm nhấn trong tranh ngựa của Quân đến từ việc anh lồng ghép thêm các hình tượng của hoa trà, mẫu đơn và hồng tú kiều với gam màu đỏ là chủ đạo khiến cho ngựa và hoa hòa lẫn vào nhau.
Quân là một hoạ sĩ có thế mạnh sử dụng màu nước, nên trong loạt tranh ngựa anh đã kết hợp cùng bột khoá, giấy awagami bồi bìa để tạo nên bề mặt có độ nhám tựa như một bảng màu đã trải qua thời gian phong hóa.
ĐỌC NGAY
Tết-Ta: Tử vi năm Bính Ngọ 2026
Tết-Ta: Mua đồng hồ gì cho năm Bính Ngọ
Giữ hồn gốm Việt trong nhịp sống mới: Hành trình tiếp nối di sản bằng sáng tạo hiện đại












