ดำดิ่งสู่ความงดงามของศิลปะร่วมสมัยที่ dib Bangkok

ศิลปิน: Alicja Kwade (โปแลนด์-เยอรมัน)

สถานที่ตั้ง: โซนกลางแจ้ง, Courtyard (ชั้น 1)

หัวใจสำคัญของ dib Bangkok เริ่มต้นที่ลานกว้างใจกลางอาคาร กับผลงาน “Pars pro Toto” หรือ “Part of Everything” กลุ่มประติมากรรมหินทรงกลมขนาดมหึมาขนาดแตกต่างกันไป จำนวน 11 ก้อน ที่แลดูราวกับดวงดาวหรือกลุ่มดาวที่ร่วงหล่นลงมาจากฟากฟ้า หินแต่ละก้อนได้รับการเจียระไนอย่างประณีตจากหุบเขาอันไกลโพ้น เพื่อส่งสารว่ามนุษย์และโลกใบนี้ต่างเป็น “ส่วนเสี้ยวของสรรพสิ่ง” ที่เชื่อมโยงกับจักรวาลอันกว้างใหญ่ Kwade ตั้งใจให้ผลงานชิ้นนี้ดำรงอยู่ชั่วกัลปาวสาน ยาวนานกว่าชีวิตมนุษย์และเมืองที่แปรเปลี่ยน “ใครสามารถกลิ้งได้ ผมอาจจะให้ลูกนึง” ภูรัตน์ โอสถานุเคราะห์ กล่าวอย่างขำขันขณะนำชมผลงานด้วยตัวเอง

ศิลปิน: Sho Shibuya (ญี่ปุ่น)

สถานที่ตั้ง: โซนกลางแจ้ง, Art Wall (ชั้น 2)

ขณะที่บนยอดตึกซึ่งทอดสายตาเห็นได้จากทางด่วน เราจะได้พบกับงานศิลปะภาพพิมพ์ไวนิลขนาดมหึมาที่ขยายจากชุด “Sunrise from a Small Window” ที่ใช้หน้าหนังสือพิมพ์ The New York Times เป็นผืนผ้าใบวาดท้องฟ้าโดย Sho Shibuya ศิลปินชาวญี่ปุ่นที่อาศัยอยู่ในนิวยอร์ก กับความยาวกว่า 85 เมตรที่อาจกล่าวได้ว่าเป็นงานศิลปะที่ใหญ่ที่สุดในประวัติศาสตร์ไทย ทว่าหนังสือพิมพ์ฉบับนี้กลับไม่ได้มีไว้เพื่อ “ขาย” สิ่งใด Shibuya ถ่ายทอดภาพท้องฟ้ายามเช้าที่เขาวาดลงบนหน้าหนังสือพิมพ์ทุกวันในช่วงล็อกดาวน์จากการแพร่ระบาดของโควิด-19 ที่นิวยอร์ก เพื่อเปลี่ยนความโกลาหลทางการเมืองให้กลายเป็นความสงบเย็น สะท้อนหลักธรรมเรื่องความไม่เที่ยง และการค้นหาความวิเวกท่ามกลางความวุ่นวายของโลก ผู้ชมสามารถมองเห็นภาพนี้จากมุมมองที่คล้ายกับที่ศิลปินมองผ่านหน้าต่าง พร้อมพื้นที่ให้นั่งชมได้

สะท้อนหลักธรรมเรื่องความไม่เที่ยง และการค้นหาความวิเวกท่ามกลางความวุ่นวายของโลก ผู้ชมสามารถมองเห็นภาพนี้จากมุมมองที่คล้ายกับที่ศิลปินมองผ่านหน้าต่าง พร้อมพื้นที่ให้นั่งชมได้

ศิลปิน: James Turrell (อเมริกัน)

สถานที่ตั้ง: โซนกลางแจ้ง, Sculpture Garden (ชั้น 2)

James Turrell ศิลปินร่วมสมัยชาวอเมริกันผู้มีชื่อเสียงระดับโลกในด้านศิลปะจัดวางที่ใช้แสงเป็นหลัก (light and space) เขาเป็นอดีตนักบินที่เปลี่ยนมาทำงานศิลปะโดยใช้แสงแดด แสงจันทร์ แสงดาว และแสงประดิษฐ์ เพื่อสร้างประสบการณ์ทางสุนทรียะที่เปลี่ยนแปลงการรับรู้ของผู้คน โดยทำให้แสงและพื้นที่กลายเป็นตัวงานศิลปะที่จับต้องได้ สำหรับผลงานท่ีชื่อว่า “Straight Up” ใน ดิบ บางกอก ถือเป็นโครงสร้างแรกของศิลปินในประเทศไทย ที่กําหนดรูปร่างของแสงและพื้นท่ี ให้ผู้ชมดื่มด่ำไปกับแสงที่เปลี่ยนไปในแต่ละช่วงเวลา และชั่วขณะที่เราได้สัมผัสรับรู้ด้วยสายตา

อ่านเพิ่มเติม: Hirono & LANG ศิลปะแห่งความเปราะบาง และโลกหม่นที่งดงาม

ศิลปิน: Marco Fusinato (ออสเตรเลีย)

สถานที่ตั้ง: อาคารจัดแสดง (ชั้น 1)

งานศิลปะที่สร้างสรรค์ขึ้นเพื่อให้ผู้ชมได้มีส่วนร่วม ทันทีที่คุณหยิบไม้เบสบอลตีผนังท่ีสร้างขึ้นโดยเฉพาะพร้อมระบบกระจายเสียงดัง 120 เดซิเบลอย่างสุดแรง ก็จะเกิดเสียงกัมปนาทฉับพลันประดุจฟ้าคำราม และสั่นสะเทือนทั่วร่างกาย นี่คือความสนุกจุดแรกที่ต้องไม่พลาดเมื่อเดินเข้าไปในอาคาร ผลงาน Constellations สะท้อนถึงตัวตนของ Marco Fusinato ทั้งในฐานะนักดนตรีและศิลปิน ที่ใช้แนวคิดเรื่องเสียงรบกวนและการขยายเสียงอย่างมหาศาลเพื่อด้นสดความถี่ที่ซับซ้อน ท้าทายให้เราสัมผัสถึงพลังงานที่มองไม่เห็น แต่รับรู้ได้ผ่านเสียงและแรงสั่นสะเทือน พิพิธภัณฑ์ที่ควรเป็นพื้นที่เงียบสงบซึ่งใช้ผนังเรียบๆ สีขาวเป็นสัญลักษณ์ ตัดเฉียงไปตามความยาวของห้อง ถูกคุกคามด้วยเสียงดังสนั่นหวั่นไหว เป็นเครื่องเตือนใจว่าความรุนแรงและการใช้อำนาจอาจฝังตัวอยู่ในสิ่งธรรมดาๆ รอบๆ ตัว

ศิลปิน: Lee Ufan (เกาหลี)

สถานที่ตั้ง: อาคารจัดแสดง (ชั้น 1)

ผลงาน “Willing to Be Vulnerable–Metalized Balloon V3” ที่ประดิษฐ์จากลูกโป่ง แต่เคลือบผิวให้ดูคล้ายโลหะ กลายเป็นภาพลวงที่ทำให้ภายนอกดูแข็งแกร่ง แต่ภายในแสนเปราะบาง ศิลปินเกาหลีระดับปรมาจารย์ Lee Ufan ได้รับแรงบันดาลใจจากโครงสร้างเรือเหาะฮินเดนบวร์ก เพื่อสะท้อนถึงจิตวิญญาณของมนุษย์ที่มีความทะยานอยาก ปณิธานอันแรงกล้า และความเจ็บปวดที่อาจเกิดขึ้นจากการไล่ตามความฝันที่ยิ่งใหญ่ เป็นงานที่กระตุ้นความรู้สึกได้ในทันทีแม้ยังไม่ได้ตีความด้วยตรรกะ “ความฝันของมนุษย์เรา ถ้ากล้าฝัน ก็ต้องกล้าเจ็บด้วย” ภูรัตน์เชื่อมโยงไปถึงโศกนาฏกรรมเรือเหาะฮินเดนบวร์กในปี 1937 ที่เรือเหาะลำนี้เคยเป็นความภาคภูมิใจของนาซี และถูกนำไปใช้ในพิธีการและกิจกรรมสำคัญต่างๆ กระทั่งเกิดเหตุการณ์ไฟลุกไหม้เรือเหาะระหว่างเดินทางข้ามมหาสมุทรแอตแลนติก มุ่งหน้าไปสหรัฐอเมริกา จนมีผู้เสียชีวิตถึง 36 ราย

ศิลปิน: Subodh Gupta (อินเดีย)

สถานที่ตั้ง: อาคารจัดแสดง (Chapel, ชั้น 1)

ประติมากรรมรูปทรงไข่ขนาดใหญ่ภายในห้องทรงกลม (Chapel) ประกอบขึ้นจากสารพัดของใช้ในชีวิตประจำวันจำนวนมากที่ทำจากสเตนเลส เช่น กล่องอาหารกลางวัน จาน ถ้วย ทัพพี โดยวางซ้อนกันในตาข่ายทรงรีหลายใบ เกิดเป็นงานอินสตอลเลชั่นที่โดดเด่น แสดงถึงชีวิตแรงงานในวัฒนธรรมปิ่นโต (dabbawala) ของอินเดียที่ชวนให้นึกถึงภาพยนตร์ The Lunchbox (2013) แทบจะทันทีทันใด Subodh Gupta เลือกใช้ข้าวของเครื่องใช้ในครัวเรือนที่แสนธรรมดามาจัดวางเรียงสูงขึ้นไป สามารถตีความถึงความทะเยอทะยานของชนชั้นล่างที่มุ่งสู่ความรุ่งโรจน์ แต่ไม่ว่าใครจะตีความงานชิ้นนี้อย่างไร สิ่งหนึ่งที่แน่นอนคือผลงานของเขาทำให้เรากลับมาตั้งคำถามถึงคุณค่าและความหมายของสิ่งละอันพันละน้อยรอบตัวเราอย่างที่ไม่เคยเป็นมาก่อน

ศิลปิน: สมบูรณ์ หอมเทียนทอง (ไทย)

สถานที่ตั้ง: อาคารจัดแสดง (ชั้น 2)

หนึ่งผลงานไฮไลต์ของ dib Bangkok ในนิทรรศการ ล่อง(ไม่)หน (In)Visible Presence “เสียงพูดที่ไม่ได้ยิน” ประกอบด้วยเสาไม้แดง 14 ต้น วาดลวดลายลงรักปิดทองคำเปลวที่ครั้งหนึ่งเคยค้ำจุนพระวิหารของวัดแห่งหนึ่งในอำเภอแม่สะเรียง จังหวัดแม่ฮ่องสอน จากนั้นถูกรื้อถอนออกไป กระทั่งศิลปินไปพบเจอที่ร้านขายของเก่าในจังหวัดเชียงใหม่และซื้อกลับมา ปัดเช็ดถูทำความสะอาด แล้วนำมาวางเรียงจัดแสดงครั้งแรกในนิทรรศการ “เสียงพูดที่ไม่ได้ยิน” ที่หอศิลป์แห่งชาติ ในปี 1995 ด้วยมุมมองที่ว่าเสาเหล่านี้ที่เคยมีบทบาทสำคัญทั้งในด้านสถาปัตยกรรมและความศรัทธา ครั้นหมดหน้าที่ก็กลับกลายเป็นเพียงซากปรักหักพัง

ศิลปิน: มณเฑียร บุญมา (ไทย)

สถานที่ตั้ง: อาคารจัดแสดง (ชั้น 3)

ผลงานชิ้นสําคัญในช่วงสุดท้ายของชีวิตเพื่อสื่อสารการเป็นเส้นทางเชื่อมต่อกับสวรรค์ผ่านกลุ่มดาวจักรราศี โครงสร้างภายนอกรังสรรค์เป็นประติมากรรม 6 ชิ้น เป็นเหมือนหมวกครอบ และยกขาสูง ส่วนยอดได้มาจากยอดสถาปัตยกรรมโบสถ์คาทอลิก ด้านล่างเป็นขาสี่ขาเพื่อให้ผู้ชมสามารถมุดเข้าไปอยู่ข้างในที่ทาด้วยสีแดงจากชาด และเจาะเป็นรูเล็กๆ ให้แสงส่องเข้าไป เห็นเป็นเหมือนจุดของกลุ่มดาวบนท้องฟ้า

มณเฑียร บุญมา สร้างสรรค์ผลงานชิ้นนี้ในระหว่างเป็นศิลปินพำนักในเมืองสตุทการ์ต ประเทศเยอรมนี ทำให้ตำแหน่งของจุดกลุ่มดาวที่ผู้ชมจะมองเห็นนั้น มาจากที่ตั้งของโบสถ์ต่างๆ บนแผนที่เมืองสตุทการ์ต และยังถือเป็นผลงานที่เกิดขึ้นในช่วงที่เขาสนใจเรื่องการฝึกจิต ทำสมาธิ และการบำบัดรักษากายใจ หลังการล่วงลับของภรรยาเมื่อปี 1994 โดยรูปทรงโบสถ์คาทอลิกที่นำมาใช้ บ่งบอกว่าการฝึกจิต ทำสมาธิ และการบำบัดของเขา ไม่ได้จำกัดอยู่แค่ในศาสนาพุทธ แต่เป็นเรื่องจิตวิญญาณอันเป็นสากล

อ่านเพิ่มเติม:

เปลี่ยน “ความหลงใหล” ให้เป็น “สินทรัพย์” กับ ดร.ดอยธิเบศร์ ดัชนี

จากทับหลัง ‘นารายณ์บรรทมสินธุ์’ สู่ ‘ประติมากรรมสำริดกลุ่มประโคนชัย’ รู้จัก 6 วัตถุโบราณที่ทวงคืนกลับสู่ประเทศไทยได้สำเร็จ

อัญมณีแห่ง GEM: 10 ศิลปวัตถุเอกของโลกยุคฟาโรห์ตุตันคาเมน