(Photo: Unsplash)
Cover แคนทีนของสำนักพิมพ์ Spiegel ในเมืองฮัมบูร์ก ผลงานการดีไซน์ของ Verner Panton ในช่วงปี 1969-70 โดดเด่นด้วยการจัดกลุ่มโคมไฟ Flowerpot ที่ผสานเข้ากับการใช้สีสันและรูปทรงเรขาคณิตที่โฉบเฉี่ยวได้อย่างลงตัว (ภาพ: Unsplash)
(Photo: Unsplash)

ฉลอง 100 ปี Verner Panton ชายผู้ฉีกทุกกฎเกณฑ์ของสแกนดิเนเวียนดีไซน์ จากโคมไฟ Space Age ถึงเก้าอี้ไร้ขา ทั้งหมดนี้คือผลงานที่กลายเป็นไอคอนตลอดกาล

ลองจินตนาการถึงสเปซที่เต็มไปด้วยเฟอร์นิเจอร์รูปทรงแปลกตาราวกับงานประติมากรรม บวกกับสีสันสุดป๊อปที่จัดจ้านสะดุดตา นี่คือโลกอินทีเรียร์สุดล้ำในแบบฉบับของ Verner Panton ดีไซเนอร์ระดับตำนานชาวเดนมาร์ก ผลงานของเขาดูเก๋ไก๋เหมือนหลุดมาจากโลกอนาคต จนแทบไม่อยากเชื่อเลยว่าไอเดียเหล่านี้ถูกคิดค้นขึ้นมาตั้งแต่เมื่อกว่าครึ่งศตวรรษที่แล้ว

หากพูดถึง "สแกนดิเนเวียนดีไซน์" ในยุคนั้น หลายคนคงติดภาพงานไม้สีอ่อน โทนสีละมุนตา และความมินิมอลเรียบง่าย แต่ Panton กลับขอเดินสวนทาง เขาเอ็นจอยกับการใช้สีสันฉูดฉาด รูปทรงที่ฉีกกฎเกณฑ์ และสนุกกับการทดลองใช้วัสดุอุตสาหกรรมใหม่ๆ โดยเฉพาะความหลงใหลในศักยภาพของ 'พลาสติก' ที่ดัดแปลงฟอร์มได้สารพัดนึก สิ่งเหล่านี้ทำให้เขากล้าท้าทายกรอบความคิดเดิมๆ และตั้งคำถามว่า เฟอร์นิเจอร์และการแต่งห้อง...ไม่เห็นจำเป็นต้องน่าเบื่อจำเจเสมอไป

อ่านเพิ่มเติม: ‘กุลภัทร ยันตรศาสตร์’ กับปรัชญา ‘สถาปัตยกรรมใจกว้าง’ และศิลปะออกแบบสเปซที่รับฟังเสียงผู้คน

และในปีนี้ซึ่งเป็นวาระครบรอบ 100 ปีของเขา ก็ยิ่งตอกย้ำให้เราเห็นว่าเซนส์การออกแบบของ Panton ยังคงล้ำสมัยและตอบโจทย์ไลฟ์สไตล์มาจนถึงทุกวันนี้ ตั้งแต่การสร้างสรรค์เก้าอี้พลาสติกขึ้นรูปแบบชิ้นเดียวตัวแรกของโลก ไปจนถึงโคมไฟดีไซน์จัดจ้านที่กลายเป็นไอคอนแห่งยุคอวกาศ (Space Age) มาร่วมย้อนรอยไปกับ 10 ดีไซน์ระดับมาสเตอร์พีซ ที่สะท้อนตัวตนและวิสัยทัศน์ของดีไซเนอร์ผู้มาก่อนกาลแห่งศตวรรษที่ 20 คนนี้กัน

1. Panton Chair (1967)

Tatler Asia
(Photo: Gettyimages/G. Cigolini)
Above เก้าอี้ตัวแรกของโลกที่หล่อขึ้นรูปจากพลาสติกเพียงชิ้นเดียว (ภาพ: Getty Images)
(Photo: Gettyimages/G. Cigolini)

ลืมภาพเก้าอี้สี่ขาแบบเดิมๆ ไปได้เลย เพราะ Panton Chair มาพร้อมดีไซน์รูปตัว S อันพลิ้วไหวที่ใช้เส้นโค้งรับน้ำหนักแบบไร้ขา (Cantilever) โปรเจ็กต์นี้เริ่มคิดมาตั้งแต่ปี 1960 และได้ผลิตออกสู่ตลาดจริงๆ ร่วมกับแบรนด์ Vitra ในปี 1967 สร้างตำนานเป็นเก้าอี้พลาสติกหล่อชิ้นเดียวตัวแรกของโลก ดีไซน์นี้ไม่เพียงแต่โชว์ความล้ำของการผลิตแบบอุตสาหกรรมในยุคนั้น แต่ยังพิสูจน์ให้เห็นว่าวัสดุเพียงชนิดเดียวก็สามารถเป็นได้ทั้งฟังก์ชันที่แข็งแรงและงานอาร์ตสุดเก๋ประดับบ้านได้พร้อมๆ กัน

2. Cone Chair (1958)

Tatler Asia
(Photo: Gettyimages/J. Wilds)
Above Cone Chair อวดโฉมความเก๋ในงานแสดงสินค้า (ภาพ: Getty Images)
(Photo: Gettyimages/J. Wilds)

นี่คือผลงานชิ้นแรกที่ประกาศกร้าวให้โลกได้รู้ว่า Verner Panton คือคลื่นลูกใหม่สุดขบถแห่งวงการเฟอร์นิเจอร์เดนมาร์ก! Cone Chair ท้าทายทุกภาพจำว่าอาร์มแชร์ควรจะมีหน้าตาแบบไหน ดีไซน์แรกเริ่มในปี 1958 ถูกออกแบบมาเพื่อร้านอาหารแห่งหนึ่งในโคเปนเฮเกน โดยลดทอนรูปทรงจนเหลือแค่ความโดดเด่นขั้นสุด นั่นคือรูปกรวยเหล็กทรงคว่ำ หุ้มเบาะนุ่มๆ และตั้งตระหง่านบนฐานเพรียวบาง ภายหลังดีไซน์นี้ถูกจับไปต่อยอดเป็น Heart Cone Chair ที่กางพนักพิงออกคล้ายปีกนกสุดคิวท์

ปัจจุบันแบรนด์ Vitra ยังคงผลิต Cone Chair โดยรักษากลิ่นอายออริจินอลของ Panton ไว้

3. Panton One (1955)

Tatler Asia
(Photo: Montana)
Above เก้าอี้ Panton One จากแบรนด์ Montana ที่มาพร้อมสีสันสุดป๊อปให้เลือกเพียบ (ภาพ: Montana)
(Photo: Montana)

ก่อนจะเข้าสู่ยุคพลาสติกโค้งมนที่เป็นซิกเนเจอร์ รู้ไหมว่า Panton เคยทำเก้าอี้ที่ถักทอจาก "เชือก" เกือบทั้งตัวมาแล้ว Panton One คือเก้าอี้ตัวแรกในชีวิตของเขาที่ถูกเข้าสู่ระบบการผลิตอุตสาหกรรม ความเก๋อยู่ที่ตัวเบาะและพนักพิงถักทอด้วยมือจากเชือกพันรอบโครงท่อเหล็ก แถมยังน้ำหนักเบาหวิวและซ้อนเก็บได้ ตอบโจทย์การใช้งานที่ต้องมูฟไปมาระหว่างมุมนั่งเล่นส่วนตัวและพื้นที่สาธารณะแบบสุดๆ แบรนด์ Montana นำเก้าอี้รุ่นนี้กลับมาผลิตใหม่ในปี 2003 และยังคงเป็นไอเท็มฮิตมาจนถึงทุกวันนี้

4. Living Tower (1969)

Tatler Asia
(Photo: Gettyimages/Keystone-France)
Above สองสาวกำลังเอ็นจอยในสเปซสุดล้ำราวกับหลุดเข้าไปในโลกแฟนตาซีของแพนตัน (ภาพ: Getty Images)
Tatler Asia
(Photo: Wikimedia Commons/Nobuyuki Hayashi)
Above นาฬิการุ่น Living Tower ของ Panton กลับมาวางจำหน่ายอีกครั้งในโทนสีม่วงอ่อนและชมพูอ่อน (ภาพ: WikiCommons)
(Photo: Gettyimages/Keystone-France)
(Photo: Wikimedia Commons/Nobuyuki Hayashi)

ขอต้อนรับสู่ปี 1969 กับผลงานความสูงกว่า 2 เมตรที่ฉีกทุกกฎของการเป็น "เก้าอี้" ทิ้งไปเลย Living Tower ไม่ใช่แค่ที่นั่ง แต่มันคือแลนด์สเคปงานอาร์ตชิ้นโตในห้อง โครงสร้างเบาะสีแดงจัดจ้านถูกเจาะเป็นช่องเว้าโค้งแบ่งระดับชั้นถึง 4 ชั้น ออกแบบมาให้เราเข้าไปนั่ง เอนกาย ซุกตัว หรือจะปีนป่ายเล่นก็ยังได้

Panton เรียกแนวคิดนี้ว่าเป็นส่วนหนึ่งของมูฟเมนต์ “Domestic Landscape” ซึ่งเน้นการใช้ประโยชน์จากพื้นที่แนวตั้งให้คุ้มค่าสุดๆ ดีไซน์นี้เคยถูกผลิตในจำนวนจำกัดก่อนจะเลิกทำไปช่วงต้นยุค 70s แต่ข่าวดีคือ Vitra เอามันกลับมาทำใหม่จนกลายเป็นแรร์ไอเท็มที่สายแต่งบ้านต้องหลงรัก

5. Flowerpot Lamp (1968)

Tatler Asia
(Photo: Gettyimages/Vittorio Zunino Celotto)
Above โคมไฟแขวน Flowerpot สีแดงสด ซิกเนเจอร์ดีไซน์ที่คุ้นตา (ภาพ: Getty Images)
(Photo: Gettyimages/Vittorio Zunino Celotto)

แค่ชื่อก็บอกแล้วว่าได้แรงบันดาลใจมาจากมูฟเมนต์ 'Flower Power' ในช่วงปลายยุค 60s โคมไฟ Flowerpot จึงกลายเป็นตัวแทนของยุคสมัยที่เต็มไปด้วยสีสัน ความสดใส และความเป็นขบถที่ขี้เล่นสุดๆ ดีไซน์จับเอาทรงครึ่งวงกลมสองชิ้นมาประกบกัน โดยชิ้นบนใหญ่กว่าชิ้นล่างสองเท่าเพื่อซ่อนหลอดไฟเอาไว้ และปล่อยให้แสงสะท้อนเปล่งประกายสีสันออกมาอย่างนุ่มนวลละมุนตา จากจุดเริ่มต้นที่มาในสีส้มและแดงจี๊ดจ๊าด ปัจจุบันแบรนด์ &Tradition นำมาปัดฝุ่นใหม่พร้อมปล่อยเฉดสีและไซส์ให้เลือกมิกซ์แอนด์แมตช์เข้ากับบ้านได้สนุกกว่าเดิมเยอะ

6. Cloverleaf Sofa (1969)

Tatler Asia
(Photo: Verpan)
Above โซฟาโมดูลาร์รูปทรงคดเคี้ยวเลื้อยคล้ายงู เมื่อมองจากมุมท็อป (ภาพ: Verpan)
(Photo: Verpan)

ใครว่าโซฟาต้องเป็นเส้นตรงเสมอไป Cloverleaf Sofa มาพร้อมพนักพิงดีไซน์คดเคี้ยวไปมาคล้ายเกลียวคลื่น สร้างฟอร์มที่นั่งแบบสลับฟันปลาให้คนนั่งหันหน้าเข้า-ออกสลับทิศทางกันได้อย่างมีสไตล์ โซฟาสุดชิคตัวนี้เปิดตัวให้โลกตะลึงครั้งแรกในนิทรรศการ Visiona 2 อันโด่งดังเมื่อปี 1969 โดยตั้งอยู่บนฐานทรงห้าเหลี่ยมที่ถูกลบมุมให้มนและเปิดโล่ง ปัจจุบันแบรนด์ Verpan ได้รับหน้าที่ชุบชีวิตโซฟาตัวนี้กลับมาผลิตอีกครั้งในปี 2011 หรือกว่าครึ่งศตวรรษหลังจากที่มันเผยโฉมครั้งแรก

อ่านเพิ่มเติม: สำรวจอินไซต์คนกรุงเทพฯ กับทาวน์โฮมยุคใหม่สู่พื้นที่ชาร์จพลังชีวิตผ่านแนวคิดของ 91 KINTON

7. Fun Lamp (1964)

Tatler Asia
(Photo: Gettyimages/Jessica Torres)
Above โคมไฟแขวนรุ่น Fun งานดีไซน์สุดพลิ้วไหวที่ร้อยเรียงขึ้นจากแผ่นเปลือกหอยมุก (ภาพ: Getty Images)
(Photo: Gettyimages/Jessica Torres)

ว่ากันว่าโคมไฟรุ่น Fun ถือกำเนิดขึ้นหลังจากที่ Panton เดินทางไปเที่ยวมาเลเซีย และตกหลุมรักประกายรุ้งเหลือบแสงของเปลือกหอยมุกเข้าอย่างจัง เขาใช้แผ่นเปลือกหอยคาปิซ (Capiz) แบบโปร่งแสงนับร้อยๆ แผ่น มาร้อยเรียงเข้ากับโซ่โลหะเส้นจิ๋ว ปล่อยทิ้งตัวลดหลั่นลงมาจากไฟดวงกลาง เวลาโดนลมพัดเบาๆ เปลือกหอยจะกระทบกันและสร้างแสงเงาระยิบระยับชวนฝันไปทั่วห้อง

ความเก๋ระดับสิบนี้ถึงขั้นเตะตาผู้กำกับจนได้ไปเข้าฉากในหนังสายลับเจมส์ บอนด์ ภาค On Her Majesty’s Secret Service ประดับอยู่กลางรังลับของวายร้ายบนยอดเขาอัลไพน์เลยทีเดียว ทุกวันนี้ผลิตโดยแบรนด์ Verpan

8. Panthella (1971)

Tatler Asia
(Photo: Gettyimages/Benstockphoto)
Above โคมไฟ Panthella ซิกเนเจอร์ทรงเห็ดกับก้านโคมเพรียวบางสุดคลาสสิก (ภาพ: Getty Images)
(Photo: Gettyimages/Benstockphoto)

Panton ออกแบบโคมไฟทรงเห็ด Panthella ขึ้นในปี 1971 ซึ่งสะท้อนความสนใจที่เขามีต่อรูปทรงออร์แกนิกในธรรมชาติ ความว้าวไม่ได้มีแค่ดีไซน์น่ารัก แต่มันถูกออกแบบมาอย่างชาญฉลาดให้ทั้งตัวโป๊ะและฐานโคมไฟช่วยกันสะท้อนแสงไฟเบาๆ ผลลัพธ์ที่ได้คือมิติแสงที่นุ่มนวล สบายตา ไม่สาดแสงพุ่งไปทางใดทางหนึ่ง

แบรนด์ Louis Poulsen ยังคงผลิตโคมไฟรุ่นนี้อย่างต่อเนื่อง และที่เริ่ดคือมันเป็นผลงานเพียงชิ้นเดียวของ Verner Panton ที่อยู่ในแคตตาล็อกของแบรนด์นี้ด้วย

9. Moon Lamp (1960)

Tatler Asia
(Photo: Verpan)
Above แผ่นซี่อะลูมิเนียมเรียงซ้อนทับกันจนเกิดเป็นรูปทรงกลมของโคมไฟ Moon (ภาพ: Verpan)
(Photo: Verpan)

โคมไฟพระจันทร์สุดเก๋ที่เกิดจากวงแหวนอะลูมิเนียมดัดโค้ง 10 ชิ้น ซ้อนทับกันเป็นเลเยอร์ล้อมรอบหลอดไฟด้านใน ความสนุกคือเราสามารถปรับองศาของวงแหวนแต่ละชิ้นให้กางออกหรือหุบเข้าได้อย่างอิสระ พอเปิดไฟปุ๊บ วงแหวนเหล่านี้จะกรองแสงให้กระจายตัวออกเป็นชั้นๆ สร้างลวดลายแสงและเงาที่พลิ้วไหวราวกับเกลียวคลื่น เป็นดีไซน์ที่บอกใบ้ถึงยุคของศิลปะ Op Art ที่กำลังจะมาถึงได้อย่างชาบฉลาด

โคมไฟพระจันทร์ดวงนี้แต่เดิมเป็นผลงานของ Louis Poulsen ก่อนจะย้ายมาอยู่ในมือของแบรนด์ Verpan ตั้งแต่ปี 2007

10. VP Globe Suspension (1969)

Tatler Asia
(Photo: Gettyimages/View Pictures)
Above ภาพระยะใกล้ของ VP Globe จาก Panton ซึ่งมีแผ่นดิสก์สีแดงและโครเมียมอยู่ภายในทรงกลมแก้ว (ภาพ: Getty Images)
Tatler Asia
(Photo: Verpan)
Above โคมไฟแขวน VP Globe เพิ่มมิติความลึกลับน่าค้นหาในสเปซห้องโทนสีเข้ม (ภาพ: Verpan)
(Photo: Gettyimages/View Pictures)
(Photo: Verpan)

ปิดท้ายด้วยดีไซน์ที่ดูล้ำยุคที่สุดของแพนตันอย่าง VP Globe ที่ยกระดับโคมไฟแขวนธรรมดาๆ ให้กลายเป็นการศึกษาศิลปะเรื่องมิติแสงและภาพลวงตา ภายในลูกแก้วอะคริลิกใสปิ๊ง มีจานสะท้อนแสงอะลูมิเนียม 5 ชิ้นแขวนลอยอยู่ด้วยโซ่เหล็ก ดีเทลสีแดงและน้ำเงินสะท้อนเงาวับ ทำให้ดูเหมือนยานอวกาศที่กำลังโคจรรอบจุดกำเนิดแสง

ผลงานชิ้นนี้ออกแบบขึ้นในปี 1969 ซึ่งเป็นปีเดียวกับที่มนุษยชาติไปเหยียบดวงจันทร์พอดี เรียกว่าล้ำสุดๆ ปัจจุบันโคมไฟแห่งอนาคตนี้ถูกผลิตโดยแบรนด์ Verpan มาตั้งแต่ปี 2003


This story was originally written in English by Chiara Cigala.

ต้นฉบับเขียนและปรับเสริมเนื้อหาเมื่อวันที่ 7 สิงหาคม 2026 โดย Chiara Cigala โปรดคลิกที่นี่เพื่อดูเวอร์ชั่นภาษาอังกฤษ


อ่านเพิ่มเติม:

8 สถาปัตยกรรมนีโอคลาสสิกที่ยังเปิดให้ไปเยือนได้จริง รับกระแส The Odyssey

Home Tour: Vanilla Valley บ้านโอบป่าโทนสีวานิลลาที่อุทัยธานี กับการออกแบบบ้านให้หายใจร่วมกับธรรมชาติ

เจาะเบื้องหลัง NABA สถาบันออกแบบระดับโลกที่ปั้นดีไซเนอร์ดาวรุ่ง The Devil Wears Prada 2

Topics

Chutima Katepongchai
Assistant Editor, Homes & Lifestyle, Tatler Thailand
Tatler Asia

ชุติมา เกตุพงษ์ชัย ผู้ช่วยบรรณาธิการประจำ Tatler Thailand ดูแลเนื้อหาสถาปัตยกรรม งานออกแบบ และไลฟ์สไตล์ เธอเล่าเรื่องบ้านและพื้นที่รอบตัวในฐานะแรงบันดาลใจที่ซ่อนอยู่ในชีวิตประจำวัน ผ่านบริบทร่วมสมัย