Philippe Starck: Huyền thoại thiết kế và triết lý sáng tạo đằng sau dự án nghỉ dưỡng sắp ra mắt tại Việt Nam

Bài học đầu tiên ông học được từ môi trường ấy không phải là thẩm mỹ, mà là logic và cấu trúc. Mọi thứ đều cần được tổ chức một cách chính xác, từ mối quan hệ giữa con người cho đến cách một ý tưởng được hình thành. Chính tư duy này sau này trở thành nền tảng cho phong cách thiết kế của ông: tinh giản, hiệu quả và luôn hướng tới mục đích rõ ràng. 

Nhưng bên cạnh sự kỷ luật ấy, Starck cũng giữ nguyên tinh thần của trẻ thơ. Đối với ông, cuộc đời của mình không tồn tại hai chữ “công việc”, mà chỉ có sự tò mò và trí tưởng tượng.
 
Vì lẽ đó, ông nhanh chóng gây chú ý với những thiết kế khác thường từ khi còn rất trẻ, và thành lập công ty thiết kế đầu tiên khi mới 19 tuổi. Nhưng bước ngoặt đưa Starck ra sân khấu quốc tế chỉ đến vào đầu thập niên 1980, khi ông được giao thiết kế lại căn hộ riêng tại Điện Élysée cho cựu Tổng thống Pháp François Mitterrand. Thời điểm đó, dự án này đã đưa ông vào tâm điểm của giới thiết kế châu Âu.  
 
Một dự án mang tính cột mốc khác là khách sạn Royalton (New York) khai trương năm 1988, thay đổi hoàn toàn cách thế giới nhìn nhận về không gian khách sạn truyền thống và tiên phong định hình khái niệm Boutique Hotel. Tại châu Á, cuối thập niên 1980 và đầu những năm 1990, Starck đã thiết kế nhiều công trình với những hình thái chưa từng xuất hiện trước đó. Tiêu biểu là Nani Nani, hoàn thành năm 1989 tại Tokyo, một công trình mang hình thái nhân thể ấn tượng, được bao phủ bởi đồng, loại chất liệu “sống” có khả năng biến đổi theo thời gian. Công trình này được hình thành từ niềm tin đanh thép rằng sáng tạo phải được neo giữ vững chắc trong bối cảnh xung quanh, không làm xáo trộn mà hài hòa với sự tôn trọng tối đa. 

Một năm sau, ông tiếp tục khẳng định vị thế tiên phong trong kiến trúc avant-garde với Asahi Beer Hall tại Tokyo, tiếp đến là tổ hợp văn phòng Baron Vert ở Osaka, và nhà hàng Felix tại khách sạn Peninsula huyền thoại ở Hong Kong. Kể từ đó, danh mục sáng tạo của Starck không ngừng mở rộng, trải dài từ những sản phẩm đời sống thường nhật (nội thất, máy vắt cam, xe đạp điện, tua-bin gió cá nhân), đến kiến trúc (khách sạn, nhà hàng với tham vọng trở thành những không gian khơi gợi cảm hứng), và cả kỹ thuật hàng hải lẫn không gian (siêu du thuyền, mô-đun cư trú ngoài vũ trụ).

Trong những năm gần đây, Starck tiếp tục làm phong phú ngôn ngữ kiến trúc của mình qua các dự án như chuỗi khách sạn Brach tại Paris và Madrid, cung điện Royal Monceau đậm chất Paris, Maison Heler tại Metz, hay LA Almazara tại Ronda.

Xuyên suốt sự nghiệp lẫy lừng, Starck đã nhận được nhiều giải thưởng thiết kế danh giá nhất thế giới, bao gồm 2 giải Compasso d’Oro (2001 & 2025), bằng tiến sĩ danh dự từ Đại học Công giáo Bồ Đào Nha (2026), giải thưởng danh dự về tính bền vững của Đức (2025), giải thưởng Nhà thiết kế có ảnh hưởng nhất của GQ (2016), danh hiệu thành viên danh dự của Học viện Mỹ thuật Florence (2009), giải thưởng Xuất sắc trong Thiết kế từ Đại học Harvard (1997), 29 giải thưởng Red Dot Design và 36 giải thưởng iF Design. Đặc biệt, cùng năm 1998, ông được vinh danh tại Pháp với Huân chương Bắc đẩu bội tinh, và nhận được Huân chương Văn học và Nghệ thuật – cấp Chỉ huy, ghi nhận tầm ảnh hưởng sâu sắc của ông đối với thiết kế và văn hóa đương đại.

Dù lĩnh vực và tầm cỡ của các dự án đa dạng đến đâu, Starck luôn quay về một vấn đề cốt lõi: con người trải nghiệm vật dụng và không gian đó như thế nào.

Ngay từ những ngày đầu sự nghiệp, Starck đã theo đuổi điều mà sau này được gọi là “thiết kế dân chủ”. Với ông, những sản phẩm được kiến tạo một cách thông minh và chỉn chu không nên chỉ dành riêng cho một nhóm người nhỏ, mà cần được mở ra cho số đông, với chất lượng cao nhưng giá thành hợp lý.

Triết lý này thể hiện rõ trong hàng trăm thiết kế của ông, từ những đồ gia dụng đơn giản đến các thiết bị công nghệ. Với Starck, một chiếc bàn chải đánh răng, một chiếc ghế hay một tòa nhà đều phải bắt đầu từ cùng một câu hỏi: liệu sản phẩm này có thực sự cần tồn tại, và người dung sẽ nhận được điều gì từ nó?

Đọc thêm: “Bigness” - Siêu kiến trúc từ những vận động của thời đại

Song song với đó là một nguyên tắc khác, có thể xem là kim chỉ nam cho sự nghiệp của ông: càng ít càng tốt. Starck tin rằng những thiết kế tốt nhất là những thiết kế đạt hiệu quả tối đa với lượng vật chất tối thiểu, nơi sự tinh giản và trí tuệ được ưu tiên hơn là sự dư thừa. Ở đó, tính kinh tế (eco-nomy) luôn song hành cùng ý thức sinh thái (eco-logy). “Tương lai là sự phi vật chất hóa”, ông nhiều lần dự đoán - nơi ít vật chất hơn sẽ mở ra nhiều không gian hơn cho trí tuệ và tính nhân văn.

Tư duy ấy đã tạo nên nhiều thiết kế biểu tượng. Một trong số đó là ghế Louis Ghost, được thiết kế cho Kartell. Được chế tác từ nhựa polycarbonate tái chế trong suốt và lấy cảm hứng từ vẻ thanh lịch cổ điển của nội thất thời Louis XVI, chiếc ghế vừa gợi lại tinh thần tinh tế của lịch sử, vừa gần như “tan biến” trong không gian xung quanh. Cho đến nay, hơn hai triệu sản phẩm đã được bán ra trên toàn thế giới.

Một ví dụ nổi tiếng khác là Juicy Salif, dụng cụ vắt chanh mang hình thái sinh học được tạo ra cho Alessi. Starck đã phác thảo thiết kế này ngay trên tấm khăn giấy trong một nhà hàng khi đang ở Ý. “Đó là một bài toán hình học về việc đảo ngược,” ông giải thích, “biến mặt lõm thành mặt lồi, ban đầu nó có thể được xem như trò chơi trí óc, nhưng sau đó là để làm sạch dễ hơn.” Kết quả là một vật thể vừa bất ngờ, vừa giàu chất thơ, vừa phá cách, nhìn nhận những nguyên lý quen thuộc của thiết kế dưới lăng kính hoàn toàn khác. Juicy Salif không chỉ là một dụng cụ vắt chanh, mà còn là khởi nguồn của vô số đối thoại.

Có lẽ điều đáng chú ý hơn cả là Starck chưa bao giờ giới hạn mình trong một lĩnh vực duy nhất. Trong những năm gần đây, ông thậm chí còn hợp tác với trí tuệ nhân tạo để tạo ra ghế A.I., tạo cảm giác thoải mái tối đa với lượng vật liệu tối thiểu - những thiết kế được hình thành từ thuật toán, thay vì chỉ dựa vào trực giác con người. Bên cạnh đó, Starck cũng tham gia thiết kế các mô-đun cư trú Axiom Space cho Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS), tiếp tục khám phá về đời sống trong môi trường không trọng lực.

Sau hơn nửa thế kỷ sáng tạo, Philippe Starck đã thiết kế hơn 10.000 sản phẩm và công trình lớn nhỏ khắp thế giới. Thế nhưng, ông vẫn luôn hướng tầm nhìn về phía trước. Ông tin rằng thế giới đang bước vào một kỷ nguyên mới, nơi vật chất sẽ ngày càng được giảm thiểu, còn trí tuệ và công nghệ sẽ đóng vai trò trung tâm.

Những vật thể bền vững, có trách nhiệm, được tạo nên từ các vật liệu tái chế tiên tiến; những thiết bị gần như “biến mất” khi kết nối liền mạch với cơ thể con người; hay những ngôi nhà lắp ghép được thiết kế với sự nhạy cảm với môi trường, nhằm mang lại chất lượng sống tốt hơn và dễ tiếp cận hơn - tất cả đều là những thử nghiệm hướng tới một hình thái văn minh mới.

Trong tầm nhìn của ông, thiết kế không còn là việc tạo ra thêm đồ vật cho thế giới vốn đã đầy đủ. Thay vào đó, nó phải giúp chúng ta sống nhẹ nhàng hơn, thông minh hơn và có trách nhiệm hơn với hành tinh.

Cách nghĩ ấy cũng đang phản ánh một sự thay đổi trong cách con người tìm kiếm không gian sống, đặc biệt là trong thị trường bất động sản cao cấp, khi phô trương hình thức đã thuộc về quá khứ, và giờ đây, điều những vị khách hàng tinh hoa đang tìm kiếm chính là sự tĩnh tại, riêng tư và cảm xúc tự nhiên – cảm giác chân thật như ở “nhà”.

Chính trong tinh thần ấy, Philippe Starck lần đầu tiên tại Việt Nam sẽ kiến tạo Nhà Estate, một dự án biệt thự thượng lưu dành cho AppleTree Group, được đồng phát triển cùng Larfa Properties, bên bờ biển Hồ Tràm.

Dù những thông tin cụ thể vẫn chưa được hé mở, công trình mang trọn tinh thần Starck này hứa hẹn sẽ trở thành một dấu ấn đặc biệt. Một nơi mà vật liệu được tôn trọng trong sự trung thực của nó – nơi đá là đá, gỗ là gỗ – nhưng hiện lên với tất cả sự thanh nhã và vẻ đẹp trường tồn theo thời gian.

Và đúng như tinh thần mà Philippe Starck theo đuổi suốt sự nghiệp của mình, đó sẽ không chỉ là một công trình kiến trúc.

Đó còn là một cách sống đích thực.

ĐỌC NGAY

Home tour: Terrarium House - Ngôi nhà “biết thở” giữa lòng Bangkok

13 kiệt tác kiến trúc khẳng định dấu ấn phái nữ

Thanh bình, thân thuộc và tĩnh lặng: Tư duy thiết kế của kiến trúc sư Ngô Việt Khánh Duy