Thanh bình, thân thuộc và tĩnh lặng: Tư duy thiết kế của kiến trúc sư Ngô Việt Khánh Duy

Dù 23o5 Studio đã gặt hái nhiều giải thưởng kiến trúc trong nước và quốc tế như Kyoto Global Design Awards, Architecture Masterprize, LIV Hospitality Design Awards, Ashui Awards, v.v. song điều vui nhất với Ngô Việt Khánh Duy là thấy ngôi nhà do anh thiết kế được sống và yêu thương. Nhà có thể được bàn giao từ lâu, nhưng thi thoảng gia chủ vẫn chia sẻ với đội ngũ hình ảnh lọ hoa mới cắm, hay bức tranh mới vẽ.

“Thoạt nhìn, không gian trong các dự án của tôi có vẻ ‘suông’. Không hẳn vì tôi làm theo tư duy tối giản”, anh cho biết. “Cái tỉnh lược ở đây xuất phát từ sự cô đọng trong tư duy – cô đọng trong cấu trúc và công năng, biến ánh sáng thành nhân tố tạo thành chiều sâu cho nhà”. Chủ nhà không cần xếp đặt đồ đạc theo ý anh: tự thân nhà là toan tranh với chất liệu là các lớp lang cấu trúc được tổ chức nhuần nhuyễn theo nếp sinh hoạt của gia đình, còn màu sắc trong “tác phẩm” là những đồ vật phản chiếu nội tâm của chủ nhà. “Một khi đã có cảm xúc với ngôi nhà, thì chắc chắn họ chọn đồ không thể xấu được”, anh cười. “Họ tôn trọng ngôi nhà, vì đây là tổ ấm của chính họ”.

Anh cho rằng ngoài lý thuyết, người kiến trúc sư cần vun đắp trải nghiệm sống phong phú để làm nghề một cách sâu sắc. Nó đòi hỏi quá trình lao động kiên trì, bền bỉ và miệt mài để “đọc” được ý muốn khách hàng, biến cái trừu tượng thành cái hữu hình. “Việc chưa hiểu về người khác sẽ dẫn đến chuyện áp đặt cái mình nghĩ là tốt”, anh nói. “Khi có cái nhìn rộng hơn về cuộc sống, mình sẽ thấy tại sao trong một lĩnh vực cụ thể, con người ta lại áp lực đến vậy – khi áp lực thì họ cần cái gì, và không cần cái gì trong không gian riêng của họ”.

23o5 Studio không có biểu mẫu khảo sát gu thẩm mỹ khách hàng, và hạn chế gửi hình ảnh từ các dự án trước để chủ đầu tư tham khảo. Thay vào đó, anh ưu tiên gặp gỡ, trò chuyện trực tiếp để hiểu hơn về con người, lối sống, cá tính và sở thích của gia chủ. “Quan trọng là mình chọn giao tiếp với thế giới bằng cái gì”, anh nói. “Mạng xã hội với mình chỉ là công cụ. Nếu chọn giao tiếp bằng con người thật của mình, đó vẫn là thật và nếu ai đồng cảm với những gì mình làm, hai bên sẽ ‘bén duyên’ với nhau”.

Khi chia sẻ hình ảnh sau hai đến ba năm “chơi” với dự án từ phần thô đến lúc hoàn thiện, đó là thời điểm anh bắt đầu muốn vui với cái mới. “Tôi rất thích những công trình đang xây vì đối với tôi, kiến trúc mang thiên hướng của một động từ hơn là danh từ hoặc tính từ – một hành động về kiến trúc, và hành động ấy khiến mình thấy thú vị nhất khi đang làm”, anh bộc bạch. Anh thường có mặt tại công trình từ sáng sớm, khi đội ngũ thi công chưa đến để một mình “đối thoại” với ngôi nhà. Việc quan sát ánh sáng thay đổi trong ngày cho anh cảm giác mình đang sống, và muốn sống bằng chính nguồn năng lượng này.

Vốn lớn lên ở vùng quê, từ nhỏ anh đã cảm nhận được linh hồn của nhà trong những khu vườn và hiên nhà mát lành, như lời ca của Trịnh Công Sơn: “Chân đi xa, trái tim bên nhà. Thềm đá nằm, thềm đá nghe mưa”. Tại dự án đang xây, anh tâm đắc không gian liên kết bếp với vườn, nơi sẽ đặt băng ghế đá mài chạy dọc khoảnh hiên rộng. “Hồi nhỏ, tôi thích ghế đá mài trong sân nhà ông ngoại lắm”, mắt anh rực sáng. “Nó rất là mát. Ngày xưa không có điều kiện, mình cứ chạy nhảy, leo trèo trên đó. Những ngày nắng nóng chỉ cần ra đó nằm là đã cả buổi chiều. Rồi mấy hôm cúp điện, mấy đứa nhỏ rồi người lớn cứ thế ngồi ở bậc tam cấp, ríu rít cả đêm dưới ánh trăng”.

Một chất liệu đậm hồn Việt khác trong công trình này là đá rửa, được anh sử dụng trên lớp tường ngoài. “Tôi thích vật liệu thô mộc, có tính chân thật và thủ công”, anh chia sẻ. “Như đá rửa, theo tôi, là vật liệu tinh hoa của Việt Nam khi xét đến điều kiện khí hậu và thời tiết. Bản thân các vật liệu truyền thống này không hề cũ nếu kiến trúc sư biết cách dùng, và mình cần tận dụng chúng để những ngành nghề thủ công trong nước không bị mai một”.

Đọc thêm: Peter Steinhauer: Người chạm khắc ký ức đô thị giữa thời của lãng quên

Để thấy được cái hay, cái đẹp của những điều bình dị, tưởng chừng đơn giản trong kiến trúc, theo anh, cần sự đào sâu và chiêm nghiệm thấu đáo ở người làm nghề. Anh nhìn thấy điểm tương đồng giữa kiến trúc và nghệ thuật: “Bạn có thể đặt vấn đề rất là cao siêu, nhưng khi giải quyết thì lại không tới nơi tới chốn,” anh lý giải. “Vấn đề trong đời sống tất yếu là nhiều, và ai cũng nói về nó. Quan trọng là mình phải làm, phải trau dồi bản thân hòng biến cái đề bài thành cái của mình”.

Những bông hoa trong tranh của Van Gogh là ví dụ: vị danh họa vẽ hoa từ ngày này sang ngày khác, toàn tâm toàn ý tìm lời giải cho cách đi màu, phối màu, bố cục và chi tiết; tuy không khắc họa đề tài mang tính thời sự, tranh của ông vẫn khiến người thưởng lãm rung động bởi cái hồn mà người cầm cọ trìu mến lột tả. Góc nhìn của anh khiến ta nhớ đến câu nói của đại văn hào Anton Chekhov: “Nghệ thuật không nhất thiết phải giải quyết vấn đề, mà chỉ cần đặt ra vấn đề một cách chuẩn xác”.

Ngôi nhà, với Ngô Việt Khánh Duy, là tấm gương soi chiếu bản thân: khái niệm tưởng chừng đơn giản này đã giúp anh thay đổi tư duy rất nhiều theo thời gian. “Thời sinh viên, tôi muốn vẽ nhà mà nó không phải là… nhà”, anh cười. “Đơn giản vì mình muốn phá cách, thậm chí trông nó phải thật ngầu để gọi là ý tưởng thiết kế. Tuổi trẻ mà, nghĩ tự do là được làm mọi thứ theo ý mình. Giờ đây, cũng là miếng đất đó, cũng là làm việc với chủ đầu tư, nhưng mình tự do ở chỗ có đầy đủ kỹ năng thực tiễn để biết điều gì là trong tầm tay, và khó cỡ nào mình cũng xử lý được theo cách của mình”.

Sự thông suốt trong tâm tưởng và thuần thục trong hành động là “trái ngọt” mà anh gặt hái sau nhiều năm hăng say làm việc để cô đọng những giá trị tinh thần sẽ trụ mãi với thời gian – được phản ánh trong những ngôi nhà mà nhà kiến trúc sư dành trọn tâm tình và tâm huyết để ngày ngày vun đắp.

Một số công trình tiêu biểu khác

Bài viết đăng tải từ bài gốc trên ấn phẩm Tatler Việt Nam, số tháng Hai 2026

ĐỌC NGAY

Kiến trúc Việt: Đi tìm bản sắc trong thế giới phẳng 

Bảo lưu một ký ức đô thị: Chợ Bến Thành giữa giao điểm Đông-Tây

“Bigness” - Siêu kiến trúc từ những vận động của thời đại