Cover Tại công trình Mân Côi của a21studio, các ô thông tầng lớn giúp giải quyết tốt vấn đề thông gió và chiếu sáng trong nhà phố Việt Nam
Tại công trình Mân Côi của a21studio, các ô thông tầng lớn giúp giải quyết tốt vấn đề thông gió và chiếu sáng trong nhà phố Việt Nam
1 / 1
Kiến trúc được hình thành từ quá trình sinh hoạt lâu dài, được cộng đồng chấp nhận và lắng đọng, biến những tập tục thành văn hóa và không gian sống thành “nơi chốn”. Quan trọng hơn, nền tảng của quá trình ấy luôn gắn chặt với điều kiện địa chất và khí hậu bản địa
Năm nào, giới kiến trúc và thiết kế cũng sôi động những lời mời bàn luận về “xu hướng”: xu hướng vật liệu, xu hướng màu sắc, v.v. Không ít người chọn cách im lặng trước những đối thoại ấy. Bởi lẽ, kiến trúc không phải là món hàng thời trang có thể thay đổi theo mùa, càng không thể sao chép và áp dụng đồng loạt cho mọi vùng đất.
Nếu xét trên bình diện giải thưởng, danh tiếng cá nhân hay hình ảnh công trình qua ống kính, kiến trúc Việt Nam hiện nay không hề thua kém các quốc gia trong khu vực. Tuy vậy, chúng vẫn là những tiếng nói rời rạc. Một cảm giác chênh vênh vẫn hiện hữu khi ngày càng nhiều công trình, không gian nội thất gây ấn tượng mạnh về thị giác, nhưng lại nhạt nhòa về bản sắc. Sự định hình này phần nào bị dẫn dắt bởi những xung lực lớn như toàn cầu hóa, đô thị hóa, và các tiêu chuẩn “đẹp” mang tính phương Tây.
Đọc thêm: Vì sao không gian là “vị giác thứ sáu” trong thế giới ẩm thực cao cấp?
Above Công trình Bát Tràng House của VTN Architects
Above Nét tinh tế trong sử dụng vật liệu và và nguồn lực địa phương
Công trình Bát Tràng House của VTN Architects
1 / 2
Chỉ cần đặt chân tới một căn nhà đồng quê ở Philippines, với tấm vải hoa nhỏ che hờ cửa sổ; hay bước vào không gian nội thất của người Thái, người Bali; hoặc dừng lại ở sân bay nhỏ bé của Siem Reap, ta dễ dàng cảm nhận được hơi thở bản địa phủ tràn lên từng chi tiết.
Còn ở Việt Nam, ta đã và đang làm gì với những đô thị như Phú Quốc, Đà Lạt, Sa Pa? Yếu tố bản địa ở đó đang mất đi nhanh chóng, nhường chỗ cho các khối bê tông bát nháo và những không gian đô thị khó gọi tên. Cảm giác như ta đang “gặm nhấm” dần những giá trị đắt giá nhất, không chỉ của hiện tại mà còn của cả thế hệ tương lai.
Above Công trình Nhà tổ chim của QBI Corp sử dụng hình khối dứt khoát kết hợp cùng vật liệu địa phương như gạch hoa gió, đá mài, lá dừa... như sợi dây gắn kết văn hóa bản địa vào không gian sống hiện đại
Công trình Nhà tổ chim của QBI Corp sử dụng hình khối dứt khoát kết hợp cùng vật liệu địa phương như gạch hoa gió, đá mài, lá dừa... như sợi dây gắn kết văn hóa bản địa vào không gian sống hiện đại
1 / 1
Phải chăng những đô thị du lịch ấy rồi sẽ chỉ còn là nơi chúng ta bán đất cho nhau, bán cho du khách “cái giường để ngủ” và “vũng nước để tắm”? Có chăng, những người làm chiến lược, quy hoạch và du lịch chỉ cần bước qua Chiang Mai hay Bali là có thể thấy họ đã học gì, giữ gì và kiên trì với điều gì.
Trên bản đồ thế giới, không khó để gọi tên các nhà thiết kế nội thất, kiến trúc sư người Hoa, người Thái đang hoạt động thành công tại New York, Paris hay London. Dù ở đâu, những dự án quốc tế ấy vẫn luôn thấp thoáng dấu ấn văn hóa và bản sắc nơi họ sinh ra. Điều đó cho thấy những người bước chân ra thế giới từ các nền văn hóa dày dặn đã sẵn sở hữu kho “vũ khí” vô giá.
Đọc thêm: Những mái vòm lưu ký
Above Công trình Nhà hòn đá của QBI Corp
Above Công trình Nhà vườn Long Thành của QBI Corp sử dụng vật liệu bản địa như gạch đất nung và đá mài trong không gian sống hiện đại
Công trình Nhà hòn đá của QBI Corp
1 / 2
Vậy ngoài văn hóa và vật liệu địa phương, kiến trúc đương đại Việt Nam còn có thể dựa vào căn tính nào để hội nhập toàn cầu? Câu trả lời rõ ràng nằm ở đặc tính khí hậu nhiệt đới gió mùa, với độ ẩm cao – một thách thức lớn trong việc xử lý vi khí hậu công trình. Nhưng chính bài toán khó ấy, nếu được giải quyết thông minh, lại có thể trở thành lợi thế – một đặc điểm riêng tạo nên những thành tựu được thế giới công nhận.
Việt Nam hoàn toàn có thể học hỏi từ các quốc gia đang phát triển nhưng sở hữu nền kiến trúc đặc sắc như Ấn Độ, Mexico hay Sri Lanka. Ta nên dám nhìn thẳng vào sự hỗn loạn của quy hoạch, thừa nhận những bất lợi hiện hữu, và giải quyết chúng bằng tư duy nhân văn, hiệu quả. Những mô hình như nhà ống Việt, nhà ở nén đô thị, nơi không gian vừa để ở, vừa sản xuất, buôn bán chính là những dữ liệu sống quý giá.
Above Công trình Đào tiên của a21studio
Above Vật liệu ngói được sử dụng vào mục đích trang trí mảng tường
Công trình Đào tiên của a21studio
1 / 2
Ta có thể bắt đầu từ những công trình có suất đầu tư không cao nhưng thông minh trong tổ chức không gian, tinh tế trong việc sử dụng vật liệu và nguồn lực địa phương, xử lý hiệu quả các vấn đề che nắng, thoát ẩm, thông gió. Những công trình nhiệt đới tiết kiệm năng lượng, luôn hướng tới sự bền vững, giá trị xanh và gắn kết với văn hóa bản địa có thể là con đường khả thi cho kiến trúc Việt và cũng là những giá trị cốt lõi mà kiến trúc thế giới đang và sẽ luôn hướng tới.
Nếu kiên trì với hướng đi này, kiến trúc Việt hoàn toàn có quyền hy vọng một ngày nào đó trở thành trung tâm kiến trúc nhiệt đới của châu Á, được thế giới nhìn nhận như một điểm đến để học hỏi và tìm tòi. Lúc ấy, kiến trúc Việt sẽ là trường phái với một hệ tư tưởng riêng, thay vì chỉ là những tiếng nói có dấu ấn nhưng đơn lẻ, lạc lõng với thế giới của vài kiến trúc sư hay studio ở Việt Nam như hiện nay.
CREDITS
Dự án Mân Côi: Hoang Le
Dự án Đào Tiên: Trieu Chien
Bát Tràng House: Hiroyuki Oki
Nhà tổ chim: Quang Dam
Nhà hòn đá: Quang Trần
Nhà vườn Long Thành: Quang Trần
ĐỌC NGAY
Bền vững từ tri thức bản địa: Bài học từ hành trình của Julia Babcock
Peter Steinhauer: Người chạm khắc ký ức đô thị giữa thời của lãng quên
Khám phá Kiến trúc Bảo tàng Nghệ thuật Đương đại quốc tế đầu tiên ở Thái Lan
