Mother’s day 2025: Nhà của mẹ qua góc nhìn của những người con kiến trúc sư

Năm 1950, sự ra đời của Rose Seidler House đánh dấu bước khởi đầu cho sự nghiệp lẫy lừng của kiến trúc sư Harry Seidler tại Úc. Công trình được ông thiết kế theo nguyện vọng của mẹ mình, Rose Seidler. Được đào tạo dưới sự dẫn dắt của Walter Gropius - một trong những người sáng lập phong trào Bauhaus, Seidler mang tinh thần hiện đại chủ nghĩa đến vùng ngoại ô Sydney còn hoang sơ thời bấy giờ.

Ngôi nhà lập tức gây chú ý nhờ thiết kế hoàn toàn khác biệt với mô típ nhà ở truyền thống tại Úc: nhiều cửa ra vào, phòng tắm lấy sáng tự nhiên qua giếng trời, và đặc biệt là bức tranh tường đầy sắc màu trên sân thượng, phản ánh những trải nghiệm của ông tại Brazil. Những chi tiết này không chỉ khiến viên thanh tra xây dựng thời đó ngỡ ngàng, mà còn thu hút sự tò mò và yêu mến từ công chúng.

Rose Seidler House không chỉ trở thành biểu tượng của kiến trúc hiện đại tại Úc, mà còn là bước đệm đưa Harry Seidler gắn bó lâu dài với mảnh đất này, từ đó góp phần định hình diện mạo kiến trúc đương đại của quốc gia. Hiện thuộc sở hữu của Historic Houses Trust, công trình được mở cửa như một bảo tàng công cộng, lưu giữ di sản kiến trúc và tình mẫu tử sâu sắc đằng sau một thiết kế cách mạng.

Sinh ra và lớn lên trong một gia đình nghệ thuật, Charles Gwathmey thực hiện dự án đầu tay vào năm 1965 với tất cả sự trân trọng dành cho cha mẹ mình. Lấy cảm hứng từ Le Corbusier, ông thiết kế một ngôi nhà hiện đại tại Amagansett, New York, mang đậm tính hình khối và kiến trúc điêu khắc, với các ô cửa sổ nhỏ và sự tính toán kỹ lưỡng về hướng sáng tự nhiên.

Công trình vừa là nơi nghỉ dưỡng mùa hè của gia đình, vừa là “tuyên ngôn” đầu tiên khẳng định phong cách thiết kế cá nhân của Gwathmey. Sau khi hoàn thiện vào năm 1967, ngôi nhà nhanh chóng giúp ông tạo dựng danh tiếng, mở đường cho sự nghiệp rực rỡ tại New York. Về sau, ông thiết kế nhà cho nhiều nhân vật nổi tiếng như Jerry Seinfeld, Steven Spielberg và David Geffen.

Dù Gwathmey đã để lại nhiều công trình lớn, ngôi nhà đầu tiên ông dành cho cha mẹ vẫn được xem là tác phẩm có ảnh hưởng sâu sắc nhất trong sự nghiệp - hiện được định giá 9,25 triệu USD và vừa trải qua một đợt trùng tu toàn diện trước khi được đưa ra thị trường.

Xem thêm: 5 công trình bền vững kiến tạo đường chân trời mới

Hoàn thành vào năm 1964, ngôi nhà Vanna Venturi tại Philadelphia, Pennsylvania không chỉ đánh dấu bước ngoặt trong sự nghiệp của kiến trúc sư Robert Venturi mà còn mở ra kỷ nguyên mới cho kiến trúc hậu hiện đại. Được thiết kế dành riêng cho mẹ của mình, Venturi đã chủ động phá vỡ những quy tắc đương thời: từ mặt đứng bất đối xứng, cửa sổ lệch trục đến mái nhà bị cắt đôi. Bên trong, không gian mở, ít vách ngăn thay thế cho bố cục truyền thống của hành lang và phòng kín.

Chính sự tự do sáng tạo khi mẹ ông (cũng là chủ đầu tư) đã cho phép Venturi thử nghiệm những ý tưởng táo bạo, biến ngôi nhà thành một biểu tượng trong lịch sử kiến trúc hiện đại. Bà Vanna Venturi, người phụ nữ mong muốn mọi tiện nghi đều nằm ở tầng trệt, đã sống tại đây trong khi con trai bà làm việc ở tầng trên cho đến khi kết hôn với Denise Scott Brown năm 1967.

Được Richard Rogers và người vợ khi ấy là Su Rogers thiết kế vào cuối thập niên 1960, ngôi nhà tại số 22 Parkside, Wimbledon, London là món quà tri ân cha mẹ ông - đồng thời là dấu mốc quan trọng trong sự phát triển của trường phái kiến trúc high-tech tại Anh.

Căn nhà một tầng nổi bật với khung thép sơn vàng rực và các mảng kính cao sát trần ở hai đầu, tạo nên một không gian sống chan hòa ánh sáng, gần như xóa nhòa ranh giới trong - ngoài. Những vách ngăn di động cho phép bố cục linh hoạt, trong khi hai bên tường đặc đảm bảo sự riêng tư. Bố cục tổng thể xoay quanh một sân vườn trung tâm, trong đó có căn hộ và xưởng gốm riêng cho mẹ của Rogers.

Ban đầu, công trình được hình dung như nguyên mẫu cho nhà ở tiền chế với chi phí thấp, sử dụng vật liệu công nghiệp và thiết kế theo mô-đun. Những yếu tố này về sau trở thành nền tảng cho các công trình mang tính biểu tượng của Rogers như Trung tâm Pompidou.

22 Parkside đã được xếp hạng bảo tồn Grade II vì giá trị kiến trúc đặc biệt, và sau khi được trùng tu cẩn trọng, hiện nay là nơi lưu trú cho các nghiên cứu sinh của Trường Thiết kế Sau đại học Harvard.

Xem thêm: 11 bối cảnh phim với nội thất và kiến trúc định hình nên những kinh điển

Dự án tư nhân đầu tay của kiến trúc sư Richard Meier không chỉ là một cột mốc nghề nghiệp, mà còn là món quà đong đầy cảm xúc: một ngôi nhà hiện đại một tầng dành riêng cho cha mẹ ông - Jerome và Carolyn Meier - tại Essex Fells, New Jersey.

Meier từng mô tả ngôi nhà như “một công trình gạch mang tinh thần Mies van der Rohe, nằm dưới mái nhà theo phong cách Frank Lloyd Wright”. Tác phẩm dung hòa đường nét tinh giản, hình khối chuẩn xác đặc trưng của Meier với sự ấm cúng và gần gũi của không gian gia đình.

Hoàn thiện năm 1964, công trình nổi bật với những bức tường gạch uốn cong tạo cảm giác bao bọc, trong khi các mảng kính lớn mở tầm nhìn ra sân golf lân cận. Khoảng sân trong như một ốc đảo riêng tư, còn khu vườn trên mái được bố trí khéo léo, ẩn mình khỏi tầm nhìn từ bên ngoài.

Từng chi tiết, từ hệ tủ âm tường đến sàn nhà phủ bóng, đều phản ánh sự tỉ mỉ đến mức ám ảnh của Meier. Dù gia đình ông đã bán căn nhà vào năm 1980, công trình vẫn được gìn giữ nguyên vẹn, như một minh chứng rõ ràng cho tài năng sớm nở rộ của vị kiến trúc sư sau này đoạt giải Pritzker.

ĐỌC NGAY

Nữ kiến trúc sư Việt Nam và những công trình nổi bật trên trường quốc tế

KTS Jimmy Lim Cheok Siang: Hành trình sáng tạo, bảo tồn di sản và bí quyết giữ lửa nghề

KTS Trần Lê Quốc Bình và sự kết nối với kiến trúc thiên nhiên bền vững