KTS Võ Trọng Nghĩa: “Tôi có thể thiền 8 tiếng đồng hồ một ngày, để 1 tiếng làm tốt kiến trúc”

Những cuốn sách viết về Võ Trọng Nghĩa đã được dịch và xuất bản ở bao nhiêu quốc gia?

Tôi có một cuốn xuất bản tại Nhật, chỉ viết riêng về Võ Trọng Nghĩa. Có hai tập xuất bản tại Anh quốc, một cuốn Kiến trúc Xanh, một cuốn về Kiến trúc Tre. Ấn phẩm tại Tây Ban Nha giới thiệu sách về kiến trúc bản địa của tôi. Trung Quốc viết về tôi, một kiến trúc sư đại diện cho Việt Nam, những công trình kiến trúc bảo vệ môi trường, gần gũi với thiên nhiên, chủ đạo luôn có ánh sáng - nắng và gió trong mỗi công trình.

Một thế hệ kiến trúc sư trẻ khi ra trường luôn đau đáu những mâu thuẫn trong kiến trúc và xây dựng cơ bản ở Việt Nam. Các em luôn thắc mắc về việc đào tạo trong nhà trường, và ra thực tế rất khác nhau. Anh nghĩ vấn đề này như thế nào và giải pháp để thay đổi?

Không chỉ ngành kiến trúc, mà ngành nào ở Việt Nam đều phải đối diện với thực tế như vậy. Do cách làm việc và thỏa thuận ngay từ ban đầu. Tôi vẫn thiết kế những công trình nhỏ, mấy chục m2 mà vẫn đầy đủ công năng. Thực tiễn sẽ giúp các kiến trúc sư thay đổi những ý tưởng không phù hợp, cho đến khi nào phù hợp thì thôi. Kiến trúc sư như một anh đầu bếp, khéo léo thì sẽ có “tác phẩm ngon”.

Việt Nam mình sẵn mưa, sẵn nắng nên vẫn thuận lợi cho kiến trúc. Có những công trình tiết kiệm từng milimet, kiến trúc sư vẫn nghĩ ra nhiều phương án. Kết cấu dày đặc vẫn có thể kết nối với thiên nhiên. Cây xanh ở Việt Nam không đắt. Thiên nhiên hòa mình trong những công trình kiến trúc, sẽ tạo dấu ấn riêng cho kiến trúc sư. Càng làm nhiều công trình, các bạn trẻ sẽ rút kinh nghiệm và xóa nhòa ranh giới lý thuyết với thực hành.

Những công trình do anh thiết kế luôn có vật liệu là cây tre. Mục tiêu theo đuổi trong những thiết kế là gần gũi với thiên nhiên, với tre trúc, vật liệu này sẽ theo anh …suốt cuộc đời?

Không, những công trình tôi làm như Đại học FPT là bê tông đấy chứ! (cười lớn). Học viện Viettel, Tòa nhà Chic- Land ở Đà Nẵng đều bê tông, sắt thép. Nhà trẻ Đồng Nai cũng không chỉ có tre. Đừng nhắc về tôi với tre nhiều quá… ( cười).

Đọc thêm: Tuân Lê, Giám đốc Sáng tạo The Lab Saigon: “Có những cơ hội tôi ước mình đã không từ chối”

Gần 10 năm học tại Nhật, những kỷ niệm đáng nhớ nhất của anh về “quốc gia thoát Á” này như thế nào?

Cảm ơn nước Nhật đã cho tôi nhiều kiến thức về nghề Kiến trúc và bài học cuộc sống. Tôi may mắn có người Thầy, Giáo sư Hiroshi Naito đã dạy và định hướng cho tôi theo đuổi mục tiêu nghề nghiệp. Có những thời điểm, vì quá tự tin đến kiêu ngạo, Thầy đã nhắc tôi cần thất bại để điều chỉnh bản thân mình. Thầy cũng không hiểu nổi cậu học trò bị trầm cảm ẩn từ nhỏ, sinh ra ở vùng nghèo nhất Quảng Bình, Vĩ tuyến 17, bom bi chất đầy khắp xóm làng, luôn có những dằn vặt và sợ hãi trong lòng. Thời điểm chuẩn bị ra trường, tôi thiết kế một công trình chất liệu Gỗ, cũng gặp khó khăn khi Luật pháp Nhật Bản thay đổi nhiều điều khoản. Vừa đi học, đi làm và đối diện những thách thức công việc, tôi vẫn tốt nghiệp xuất sắc chuyên ngành Khí động học – Đại học Tokyo, khiến thầy bất ngờ! Tôi luôn làm những điều bất khả thi thành khả thi, nên thầy hài lòng và dạy thêm những kiến thức mới. 

Thương hiệu cá nhân “Võ Trọng Nghĩa” là niềm tự hào cho ngành Kiến trúc Việt Nam. Anh có mong muốn trong tương lai, có nhiều cái tên được ngành kiến trúc Thế giới nhắc đến và viết sách?

Tôi là người có ý chí và khát vọng vươn lên mỗi ngày. Sinh ra từ nghèo khó, nên tôi thấm thía sự cố gắng của mình phải gấp đôi, gấp ba người khác. Tôi đã để lại dấu ấn cá nhân trong ngành kiến trúc Việt Nam gần 2 thập kỷ. Các kiến trúc sư trẻ Việt Nam trưởng thành từ nền móng vững chãi hơn, kiến thức cập nhật thế giới nhanh hơn, sẽ giỏi hơn thế hệ chúng tôi nhiều chứ. Trong tương lai, KTS trẻ Việt Nam sẽ tiến bộ nhanh chóng vì Việt Nam xây dựng nhiều, giống như thời kỳ chiến tranh, các bác sỹ Việt Nam rất giỏi vì mỗi ngày mổ vài chục ca là chuyện bình thường (cười). Kiến trúc sư Việt Nam có nhiều việc để thực hành. Họ cần thời gian, sự kiên trì thì sẽ thành công.

1000 ngày đi Thiền ở Myanmar đã khơi gợi cho anh những điều gì mới mẻ về con người? Thay đổi lớn lao ấy có ảnh hưởng như thế nào với cá nhân anh?

Xã hội càng phát triển, con người càng tách rời thiên nhiên, nên dẫn đến khủng hoảng về tinh thần, là nguyên nhân của bệnh trầm cảm và rối loạn lo âu. Xa rời thiên nhiên, tâm lý con người khó ổn định. Được học và tu tập với người thầy kiệt xuất Pa Auk ở Myamar là may mắn lớn nhất đời tôi. Vào Thiền Viện, tôi học quan sát hơi thở. Thiền trên 40 đề mục Thiền định mà Đức Phật dạy. Chánh niệm trên Thân hỗ trợ người bị tâm lý, thực hành dễ dàng.

Sau 1000 ngày trở về quê hương, tôi lại tiếp tục chữa lành cho hàng trăm người bớt các triệu chứng trầm cảm, lưỡng cực và rối loạn lo âu. Khi nhẹ nhàng trong tâm rồi, năng suất lao động tăng cao. Tôi có cảm giác sự nỗ lực của mình từ trong nhiều kiếp trước. Kiếp này phát triển tiếp và hoàn thiện dần.

Xem thêm: TS. Mã Thanh Cao, Nguyên Giám đốc Bảo tàng Mỹ thuật TP. HCM hoài niệm về những ngày bảo tàng thay da đổi thịt

Từ hành Thiền, Võ Trọng Nghĩa đã nghiên cứu sâu hơn về sức khỏe tinh thần con người.  Xã hội càng phát triển, con người phân tâm, não bộ chứa đầy “rác” và các mục tiêu bị phân tán. Thiền có phải là lối thoát duy nhất để con người bình tâm và chậm lại một chút không, thưa Anh? Và hành trình này không phải lúc nào cũng dễ dàng?

Thiền gần như là phương pháp duy nhất để con người tĩnh tâm. Có thể thiền định tại nhà, bất cứ lúc nào bạn muốn. Thường người trầm cảm hay giấu. Nếu được thực hành thiền và hỗ trợ, họ sẽ khỏi các triệu chứng. Nhiều người thuyết phục bạn mình, cứ thế rỉ tai nhau và lan tỏa tìm đến lớp học của tôi. Rủi ro lớn là trầm cảm dễ lây, nếu không đủ nỗ lực thường dễ bị trầm cảm trở lại, vì năng lượng tiêu cực từ người bị bệnh khá lớn. Học viên tham gia online trên toàn thế giới, buộc tôi phải kỷ luật theo múi giờ tốt nhất cùng mọi người. Thực hành Thiền định 45 phút một ngày và 3 đến 4 tháng liên tục sẽ giúp giải tỏa căng thẳng, giảm sợ hãi, tăng “chất xám”. Mừng rơi nước mắt khi tôi thấy người rối loạn lưỡng cực đỡ bệnh. Thiền giúp cho học viên phấn chấn về tinh thần là điều tuyệt vời. Nhờ Thiền định nên tôi học được tiếng Anh rất nhanh sau tuổi 40.  

Thiền đã vượt ra ngoài khuôn khổ tu hành và phát triển mạnh mẽ trên toàn thế giới nhờ những lợi ích tuyệt vời cho sức khỏe. Là người đi nhiều, anh quan sát các doanh nhân thế giới quan tâm đến Thiền định như thế nào? Anh có ý định truyền dạy và lan tỏa đến mọi người phương pháp “tập Thiền hiệu quả” không?

Doanh nhân trên thế giới rất quan tâm đến sức khỏe và thiền định. Nhiều công ty mời các Thiền sư về huấn luyện. Sức khỏe tâm lý là vấn đề nan giải nhất hiện nay trên toàn thế giới, giảm hiệu suất lao động và sáng tạo. Cho nên bất cứ phương pháp nào, trong đó có Thiền định, đạt được năng suất làm việc cao, các ông chủ đều cho ứng dụng và thực hành.

Tôi đang hàng ngày tu tập và ứng dụng những điều mình đã học để hướng dẫn cho các học viên bị trầm cảm giống tôi ngày xưa. Năng lượng trong tôi không đơn giản là nhắc mọi người chạm đầu, chạm chân, tay, ngực, mà lớn hơn, đã có những hạt li ti sinh nhiệt và phát sáng. Năng lực đó phải là của một người có Thiền định ở tầng sâu nhất. Việc truyền dạy và lan tỏa, tôi nghĩ là “hữu duyên” “may mắn” rồi sẽ đến lúc.

ĐỌC THÊM:

Sức hút từ thiết kế không gian của những quán bar đáng ghé thăm

Kỳ vọng về tính tương tác trong không gian làm việc “co-working space”

Kiến trúc sư Baek Jong Hwan và cách 'may đo' không gian bán lẻ xa xỉ như một tác phẩm thủ công