Dấu vết kiến trúc xưa từ khu tập thể trong Quán Kỳ Nam

Quán Kỳ Nam khơi lại ký ức kiến trúc Sài Gòn những năm 80

Kiến trúc Sài Gòn những năm thập niên 80 mang một vẻ đẹp rất đặc biệt: không hào nhoáng, không phô trương. Khi nhìn lại giai đoạn này, ta bắt gặp một thành phố vừa bước ra khỏi biến động, đang chậm rãi thích nghi với đời sống mới.

Những khu tập thể cũ - thường là nhà ba, bốn tầng - là hình ảnh quen thuộc. Kết cấu bê tông, hành lang dài, cầu thang sắt đã sẫm màu theo thời gian, cửa sổ chớp gỗ. Không có quá nhiều chi tiết trang trí, nhưng chính sự giản lược ấy lại tạo nên một nét đẹp chân thật: đời sống hiện lên qua dây phơi áo quần, những chậu hoa giấy, tiếng radio.

Dấu ấn kiến trúc Pháp vẫn hiện diện, dù đã phai phần son cũ. Nhiều căn nhà street-frontage mang hình dáng Art Deco lẫn Indochine: mái ngói ngả màu, ban công uốn cong, lan can hoa văn đúc từ những năm 40–50. Sự xuống cấp dần theo thời gian lại tạo nên chất thơ riêng, như thể mỗi vết nứt, mỗi lớp sơn bong là một chương của thành phố.

Dấu ấn kiến trúc Pháp vẫn hiện diện, dù đã phai phần son cũ. Nhiều căn nhà street-frontage mang hình dáng Art Deco lẫn Indochine: mái ngói ngả màu, ban công uốn cong, lan can hoa văn đúc từ những năm 40–50. Sự xuống cấp dần theo thời gian lại tạo nên chất thơ riêng,mỗi vết nứt, mỗi lớp sơn bong là một chương của thành phố.

Cũng trong thập niên 80, kiến trúc hiện đại thời kỳ đầu xuất hiện qua những công trình công cộng đơn giản, chú trọng công năng hơn thẩm mỹ: những khối nhà vuông vức của cơ quan nhà nước, trường học, rạp chiếu bóng. 

Khi ghép những lát cắt này lại, ta nhìn thấy một Sài Gòn vừa cũ vừa mới: vẫn còn bóng dáng rực rỡ thời thuộc địa, nhưng đã khoác lên mình sự khiêm nhường đặc trưng của một đô thị đang hồi sức. Không gian ấy tạo nên nền cho cảm xúc, để mỗi con hẻm, mỗi nếp nhà đều có câu chuyện của riêng mình và cũng là nguồn chất liệu phong phú để các bộ phim như Quán Kỳ Nam tái tạo lại một thời đã trôi xa mà vẫn sống trong trí nhớ tập thể.

Di sản kiến trúc và sự chuyển mình nhìn từ Quán Kỳ Nam

Ngày nay, những mảng kiến trúc của thập niên 80 đang được tái sinh theo một cách rất thú vị: không bê nguyên vẹn những đường nét cũ vào đời sống mới, mà hấp thụ tinh thần của chúng để tạo nên một thẩm mỹ vừa hoài niệm vừa đương đại. Có thể hình dung nó như việc giữ lại hơi ấm của quá khứ, nhưng đặt vào một không gian sáng sủa, ngăn nắp và tiện nghi của thế kỷ 21.

Tinh thần “mộc – thực – gần gũi” của kiến trúc thời đó đang được ứng dụng rộng rãi ở các quán cà phê, homestay và nhà ở. Người ta tìm cách đưa trở lại những cửa sổ chớp gỗ, lan can sắt cũ, tông xi măng xám và cấu trúc vuông vức của nhà tập thể, nhưng kết hợp với ánh sáng tự nhiên, nội thất gỗ tông nhạt và công năng tối giản. Kết quả là một không gian mang dáng vẻ rất đời thường, rất Việt Nam, nhưng đủ tinh tế để bước vào đời sống thị dân hiện đại.

Nhiều công trình mới cũng lấy cảm hứng từ Art Deco và Indochine – hai phong cách vẫn còn vương lại trong Sài Gòn thập niên 80. Những đường cong mềm của ban công, ô cửa hình vòng cung, mảng tường sơn màu đất nung hay vàng phấn được tái hiện bằng vật liệu bền vững và kỹ thuật hiện đại. 

Xem thêm: Đỗ Thị Hải Yến: Dấu ấn nghệ thuật của “nàng thơ” điện ảnh và sự đồng điệu cùng bản lĩnh báo gấm Cartier

Khi nhìn vào sự chuyển dịch này, ta nhận ra rằng kiến trúc thập niên 80 không hề bị bỏ quên. Nó chỉ thay đổi vai trò: từ một dấu vết cũ kỹ trở thành nguồn cảm hứng cho một lối sống có chiều sâu, ký ức và hiện đại cùng tồn tại trong sự cân bằng. Đây cũng là lý do các bộ phim tái hiện quá khứ - như Quán Kỳ Nam - dễ dàng tìm được sự đồng cảm của khán giả hôm nay, bởi giữa nhịp sống nhanh, người ta vẫn tìm một nơi để lắng lại, dù chỉ qua một khung cửa sổ chớp gỗ.

ĐỌC NGAY

9 bảo tàng mới đang định hình diện mạo văn hóa và đời sống đô thị châu Á

Ngôi nhà của thương nhân Kimono 110 năm tuổi hóa nơi nghỉ dưỡng ẩm thực boutique ở Nhật Bản

Thảm kịch Wang Fuk Court: Lời nhắc về những “quả mìn nén” tưởng chừng kiên cố giữa trung tâm thành phố