Chân dung những nhà sáng lập và sở hữu đang kiến tạo “đế chế” cà phê Việt Nam

Theo cập nhật trên website của chuỗi cà phê, hồi tháng 9/2022, Trung Nguyên Legend bắt đầu bước tiến mạnh mẽ sang thị trường nước ngoài khi khai trương không gian đầu tiên tại Thượng Hải, Trung Quốc. Sau hơn 2 năm, doanh nghiệp đã có khoảng 22 cửa hàng tại thị trường tỷ dân, tập trung tại Thượng Hải, Bắc Kinh, Thành Đô, Đông Hưng, Tô Châu, Chiết Giang… Và tính đến cuối tháng 2 năm nay, doanh nghiệp sở hữu 660 cửa hàng trên toàn thế giới.

Mới đây, Tập đoàn Trung Nguyên Legend của ông Đặng Lê Nguyên Vũ đã tổ chức lễ động thổ nhà máy cà phê năng lượng lớn nhất Đông Nam Á tại Cụm công nghiệp Tân An 2, TP Buôn Ma Thuột, Đắk Lắk, thu hút sự quan tâm lớn từ giới chuyên môn và các nhà đầu tư. Sự kiện này không chỉ thúc đẩy sự phát triển của ngành công nghiệp chế biến cà phê mà còn giúp hoàn thiện hệ sinh thái cà phê đa dạng của địa phương. 

Sau gần 25 năm hoạt động, Highlands Coffee hiện là chuỗi trà - cà phê lớn nhất tại Việt Nam với 800 cửa hàng trong nước và 50 cửa hàng tại Philippines. Tuy nhiên, ít ai biết, trước khi chuyển giao cho ông chủ người Philippines, chuỗi Highlands Coffee từng được sáng lập bởi ông chủ người Việt - David Thái.

Sinh năm 1972 tại Việt Nam, David Thái cùng gia đình định cư tại Mỹ năm 1979. Gia đình ông đã trải qua một cuộc sống không hề dễ dàng nơi đất khách quê người, nhưng nghịch cảnh không thể dập tắt ý chí vươn lên.Tốt nghiệp ngành quản trị kinh doanh tại Đại học Washington danh tiếng, David Thái vẫn luôn ấp ủ khát vọng cống hiến cho quê hương. Năm 1996, ông quyết định trở về Việt Nam, mang theo hoài bão xây dựng một thương hiệu cà phê mang đậm bản sắc Việt.

Hành trình khởi nghiệp của David Thái không hề bằng phẳng. Sau thành công ban đầu với quán cà phê Âu Lạc, ông phải bắt đầu lại từ con số không khi nhà đầu tư rút lui. Nhận thấy các công ty cà phê trong nước chỉ tập trung xuất khẩu mà không chú trọng vào thị trường nội địa. Năm 1997, David Thái trở thành Việt kiều đầu tiên được cấp phép thành lập công ty tư nhân tại Hà Nội. Năm 2002, David Thái thành lập Công ty Việt Thái Quốc tế (VTI) và khai sinh Highlands Coffee. Bắt đầu từ hai cửa hàng nhỏ tại Hà Nội và TP.HCM, David Thái đã xây dựng Highlands Coffee trở thành chuỗi cà phê hàng đầu Việt Nam, với hàng trăm cửa hàng trải dài trên khắp cả nước và vươn ra thị trường quốc tế.

David Thái không chỉ là một doanh nhân tài ba mà còn là một người có tầm nhìn chiến lược. Năm 2011, ông đã đưa ra một quyết định đầy táo bạo khi bán gần một nửa giá trị của Công ty Việt Thái quốc tế cho Tập đoàn Jollibee (Philippines), mở ra một chương mới cho Highlands Coffee. Nhờ sự hợp tác này, Highlands Coffee đã có nguồn lực tài chính mạnh mẽ để mở rộng quy mô, nâng cao chất lượng dịch vụ và vươn ra thị trường quốc tế. "Sự thay đổi này nhằm đưa Highlands trở thành nơi lý tưởng để thư giãn và cho khách hàng hiện đại với mức giá hợp lý. Cửa hàng được thiết kế nhằm truyền tải các giá trị truyền thống văn hóa và gắn kết cộng đồng", nhà sáng lập David Thái chia sẻ.

Tốt nghiệp Đại học Bách Khoa TP.HCM và từng làm việc tại PepsiCo, Nguyễn Hải Ninh luôn ấp ủ khát vọng tạo ra những giá trị khác biệt. Năm 2011, anh cùng người bạn Đinh Nhật Nam đồng sáng lập Urban Station, một chuỗi cà phê “take away” (cà phê mang đi) được giới trẻ yêu thích. Tuy nhiên, Nguyễn Hải Ninh không dừng lại ở đó. Anh muốn xây dựng một “ngôi nhà cà phê” đúng nghĩa, nơi mọi người có thể tìm thấy sự kết nối và sẻ chia.

“Tôi mở quán kinh doanh cà phê bắt đầu từ sở thích phục vụ chứ không thích uống cà phê. Chỉ cần mỗi ngày nhìn thấy khách ra vào quán là tôi vui. Mục tiêu của tôi lúc đó là kinh doanh cái gì thì cũng phải mang lại giá trị cho con người. Vì vậy, khi đã nếm trải thất bại và tích góp được kha khá kinh nghiệm từ Urban Station, tôi muốn tiếp tục thực hiện những điều muốn làm nhưng chưa làm tròn”, Nguyễn Hải Ninh chia sẻ.

Năm 2014, Nguyễn Hải Ninh rời Urban Station và khai sinh The Coffee House, hiện thực hóa ước mơ về một chuỗi cà phê mang đậm bản sắc Việt. Anh không ngừng đổi mới, sáng tạo, đưa ra những sản phẩm và dịch vụ đáp ứng nhu cầu của khách hàng. Nguyễn Hải Ninh quan niệm rằng, một quán cà phê thành công cần hội tụ 3 yếu tố: không gian, thái độ phục vụ và tiện ích. Anh đặt hạnh phúc của khách hàng và nhân viên lên hàng đầu, tạo ra một môi trường làm việc thân thiện và chuyên nghiệp.

Nguyễn Hải Ninh chia sẻ điều anh thích rất đơn giản, đó là mang lại hạnh phúc cho người khác, bao gồm cả khách hàng và nhân viên trong hệ thống. “Cách mình mang lại hạnh phúc cho người khác là tạo ra những không gian đẹp, nơi mọi người bước vào họ cảm thấy thuộc về nơi này. Rồi làm sao để nhân viên nhớ tên khách hàng, đối xử với khách như bạn bè thân thiết. Để khi khách bước vô nhân viên có thể hỏi: “Hôm nay anh có uống như hôm qua? Hôm nay tụi em có món này mới nè, anh có muốn thử không?”.

Vì đặt hạnh phúc của người khác cao hơn lợi nhuận nên mới có những câu chuyện như The Coffee House đã từng tăng 20% lương cho khoảng 100 nhân sự khi kinh doanh đang thua lỗ triền miên, hay có trường hợp khách hàng mang voucher hết hạn đến quán nhưng vẫn được khuyến mãi bình thường. Chính nhờ một phần vào triết lý kinh doanh khác biệt này, The Coffee House đã lọt top những chuỗi cà phê có độ phủ hàng đầu thị trường.

Những thành công của The Coffee House đã giúp Nguyễn Hải Ninh khẳng định vị thế của mình trong cộng đồng startup Việt Nam. Anh được vinh danh trong Top 30 under 30 Việt Nam (2016) và Forbes 30 under 30 châu Á (2017). Tháng 2 năm 2021, Nguyễn Hải Ninh chính thức rời The Coffee House và hiện giữ chức vụ Giám đốc CTCP Every Half Bean.

Năm 2007, giữa lòng Hà Nội, trên con phố Triệu Việt Vương, Linh Dung đã viết nên câu chuyện Cộng Cà Phê, một không gian hoài niệm về thời bao cấp, nơi những giá trị xưa cũ được tái hiện một cách tinh tế và đầy sáng tạo. Lúc bấy giờ, khi mà các cửa hàng cà phê tại Hà Nội lúc đó đa phần không quan tâm tới thiết kế cửa hàng thì cô lại cho rằng: “Cộng phải có một câu chuyện riêng của mình”. Và câu chuyện ấy đã được cô kể bằng tất cả tâm huyết và tình yêu dành cho Hà Nội, cho những giá trị văn hóa truyền thống. 

Hoài niệm về thời bao cấp trong tuổi thơ của cô ùa về trong từng bộ bàn ghế kiểu cũ và đồ vật trang trí tại quán. Cô muốn đưa sự dung dị, tinh thần lãng mạn trong ký ức ngày bé của mình vào Cộng. Khai mở trào lưu “Vietnam Vintage style” trong các cửa hàng cà phê, từ đồ uống, đồ ăn, từ thiết kế không gian cửa hàng cho tới cách sắp xếp bàn ghế và đồ trang trí,.. tất cả ở Cộng đều đưa khách hàng đến với một trải nghiệm cảm xúc khác biệt, sống lại thời bao cấp đầy hoài niệm theo một cách dí dỏm, tươi mới. 

Không chỉ dừng lại ở Việt Nam, Linh Dung còn đưa Cộng Cà Phê vươn ra thế giới, chinh phục trái tim của những người yêu cà phê tại Hàn Quốc, Canada, Malaysia, Đài Loan... Với gần 100 cửa hàng trên toàn cầu, Cộng Cà Phê đã trở thành một biểu tượng của văn hóa cà phê Việt Nam, một điểm đến không thể bỏ qua đối với những ai muốn tìm kiếm những trải nghiệm độc đáo và đầy cảm xúc.

“Cộng Nữa, Cộng Mãi,” đó không chỉ là slogan mà còn là tâm huyết của Linh Dung và đội ngũ Cộng Cà Phê, những người luôn nỗ lực để mang đến cho khách hàng trải nghiệm tuyệt vời nhất.

Đừng bỏ lỡ: Hành trình thăng hoa cùng vị cà phê ngược dòng của rapper Tiến Đạt

Lâm Bội Minh, người đàn ông đã biến chiếc xe đẩy trà dạo thành một đế chế F&B trị giá hàng trăm triệu đô la, là minh chứng cho tinh thần khởi nghiệp kiên cường và niềm đam mê bất tận với trà và cà phê Việt Nam.

Sinh ra trong một gia đình có truyền thống làm trà, Lâm Bội Minh sớm bén duyên với những lá trà xanh mướt và hạt cà phê rang thơm lừng. Năm 1968, khi mới 16 tuổi, ông bắt đầu hành trình lập nghiệp bằng công việc giao hàng tại bến xe. Tuy nhiên, tình yêu với trà và cà phê đã thôi thúc ông mở một gian hàng nhỏ trên chiếc xe đẩy, bán nguyên liệu trà và cà phê rang xay. Năm 1975, ông mở cửa hàng thứ hai tại đường Lê Văn Sỹ (TP.HCM), nơi ông bắt đầu bán cà phê phin. Những năm tháng sau đó, ông tự mình đảm nhận mọi công việc, từ mua nguyên liệu, rang xay đến giao hàng. Dưới cái nắng gay gắt của Sài Gòn, ông đạp xe hàng chục cây số mỗi ngày để giao hàng, tích lũy từng đồng vốn.

Năm 1980, Lâm Bội Minh đánh dấu bước ngoặt quan trọng khi mở cửa hàng cà phê pha máy đầu tiên tại đường Mạc Thị Bưởi. Cửa hàng nhỏ vỏn vẹn 9m2 này đã đặt nền móng cho Phúc Long tiến vào ngành F&B và đạt thành tựu quan trọng trong suốt hành trình phát triển về sau. Những năm 90, ông không ngừng cải tiến sản phẩm, mở rộng chi nhánh và đầu tư vào đồi chè tại Thái Nguyên, nhà máy chế biến trà và cà phê tại Bình Dương nhằm đảm bảo nguồn nguyên liệu chất lượng.

Khi được hỏi, vì sao ông có thể sáng tạo các thức uống này, Lâm Bội Minh nói: “Nghề dạy nghề”. Ở thời của ông, không có trường lớp nào dạy làm trà, rang chọn cà phê, chỉ có trường đời trui rèn kinh nghiệm. Ông rang nhiều cà phê đến độ, ngửi qua mùi có thể biết đó loại gì, từ vùng nào tới, rang tỷ lệ bao nhiêu, vừa xay hôm qua hay đã trữ cả tháng. Trà cũng như thế, đôi tay sàng lọc, ủ trà hơn năm thập kỷ, vừa làm vừa suy diễn, mường tượng những công thức, cách phối kết sao cho tròn vị, độc đáo nhất.

Năm 2012, Phúc Long đánh dấu bước tiến mới khi mở cửa hàng tại Crescent Mall, chuyển sang mô hình tự phục vụ trong không gian hiện đại. Và sau 55 năm cống hiến, Lâm Bội Minh quyết định chuyển nhượng Phúc Long cho một tập đoàn lớn hơn vào 2020. “Chuyển nhượng thương hiệu Phúc Long đánh dấu một giai đoạn mới, giúp thương hiệu tiếp tục phát triển, mang đến hương vị độc đáo của thức uống bản địa Việt Nam cho tín đồ yêu trà, cà phê mọi châu lục, đó là tâm nguyện của tôi”, ông Lâm Bội Minh cho biết.

Phúc Long sau đó bán 20% cổ phần cho Masan vào tháng 5/2021, đánh dấu bước ngoặt đưa thương hiệu ra thị trường thế giới. Đến tháng 2/2022, Masan chi 110 triệu USD (tương đương 2.500 tỷ đồng) để mua thêm 31% cổ phần và đã trở thành công ty mẹ của chuỗi cà phê và trà sữa Phúc Long, nắm quyền điều hành và hợp nhất kết quả kinh doanh.

Trương Nguyễn Thiên Kim có lẽ là cái tên hoàn toàn xứng đáng được đề cập trong danh sách, bởi dù không phải founder, nữ doanh nhân tài ba này lại thường được nhắc đến khi nói về thành công của hai chuỗi cà phê đình đám Katinat và Phê La. Bà Kim hiện đóng vai trò then chốt trong sự phát triển của thương hiệu Katinat với tư cách thành viên Hội đồng Quản trị (HĐQT) kiêm Tổng Giám đốc, đồng thời nắm giữ 84,21% cổ phần, tương đương 32 tỷ đồng trong tổng vốn điều lệ 38 tỷ đồng của Katinat. Ngoài ra, bà còn là Chủ tịch HĐQT CTCP Phê La, sở hữu 51% vốn doanh nghiệp.

Sinh năm 1976 tại Đà Lạt, bà Kim sở hữu nền tảng học vấn vững chắc với bằng Thạc sĩ Tài chính, Lưu thông tiền tệ và Tín dụng từ Đại học Kinh tế TP.HCM. Sự nghiệp của bà bắt đầu từ những vị trí cơ bản, từng bước thăng tiến và khẳng định năng lực tại các doanh nghiệp lớn như PNJ, Chứng khoán Ngân hàng Đông Á và Vietcap, nơi bà hiện là một trong những cổ đông lớn. Bà Kim còn là Chủ tịch Hội đồng Quản trị kiêm Tổng giám đốc Công ty Cổ phần D1 Concepts, công ty sở hữu nhiều thương hiệu F&B nổi tiếng khác như nhà hàng San Fu Lou, nhà hàng Dì Mai, nhà hàng Nhật Sorae, chuỗi cà phê Cafeda. Với tầm nhìn chiến lược và khả năng nắm bắt xu hướng, bà đã đưa hai thương hiệu Katinat và Phê La trở thành những cái tên “hot” trên thị trường F&B, cạnh tranh trực tiếp với các “ông lớn” như Highlands Coffee và The Coffee House.

Thời điểm đại dịch Covid-19 ập đến, ngành F&B chao đảo, nhiều thương hiệu phải ngậm ngùi đóng cửa, thì Katinat, với nền tảng tài chính vững chắc từ bà Kim lại không chỉ “sống sót” mà còn “vươn mình” mạnh mẽ. Mặc dù sở hữu những vị trí đắc địa với chi phí cao và phải đóng cửa tất cả cửa hàng trong giai đoạn dịch. Nhưng không như những thương hiệu khác phải trả mặt bằng, ngược lại Katinat đã mở rộng thêm thương hiệu của mình. Từ con số 10 cửa hàng khiêm tốn vào cuối năm 2021, Katinat đã “phát triển thần tốc” lên 18 cửa hàng chỉ trong vài tháng. Nhờ vào việc một số mặt bằng đẹp tại Thành phố Hồ Chí Minh sau đợt dịch vừa qua đã bỏ trống, Katinat đã nhanh chóng chóp lấy thời cơ và thuê lại với giá rẻ hơn rất nhiều. Không chỉ dừng lại ở việc mở rộng, Katinat còn mạnh tay đầu tư vào thiết kế không gian, tạo nên những trải nghiệm mới lạ cho khách hàng. Tham vọng của Katinat lúc bấy giờ không chỉ là cạnh tranh với các “ông lớn” như The Coffee House, Highlands Coffee, Phúc Long mà còn là chinh phục con số 50 cửa hàng, khẳng định vị thế của mình trên thị trường F&B đầy tiềm năng.

Đọc thêm: Khám phá 5 nền văn hóa cà phê đặc sắc châu Á

John Trung Nguyễn là minh chứng sống cho tinh thần khởi nghiệp táo bạo và tư duy đột phá của thế hệ trẻ Việt Nam. Giữa một thị trường cà phê đã bão hòa, anh cùng người đồng sáng lập là Jenny Tiên Nguyễn đã “vẽ” nên một Cheese Coffee khác biệt, không chỉ là nơi thưởng thức cà phê mà còn là không gian của trải nghiệm và cảm xúc.

Tốt nghiệp RMIT Việt Nam với tấm bằng Cử nhân Thương mại và Thạc sĩ Quản trị Kinh doanh, John Trung Nguyễn không chọn con đường an toàn mà lại quyết định “vượt sướng”, dấn thân vào con đường F&B. Anh bắt hành trình với vai trò Phó Giám đốc nhãn hàng Baskin Robbins và công tác tại đây trong 5 năm. Sau đó là tiếp quản vai trò Giám đốc Marketing tại Topcake trong khoảng một năm rưỡi. Những công việc này cho anh cơ hội để học hỏi kinh nghiệm vận hành doanh nghiệp F&B cũng như hiểu rõ hơn về thị hiếu khách hàng.

Năm 2015, ý tưởng về Cheese Coffee bắt đầu nhen nhóm, xuất phát từ mong muốn “mang đến cho thị trường đại chúng những trải nghiệm cao cấp hơn”. Anh tin rằng, cà phê không chỉ là thức uống mà còn là chất xúc tác cho những khoảnh khắc đặc biệt của cuộc sống. Cheese Coffee ra đời năm 2016, giữa “cuộc chiến” khốc liệt của các “ông lớn” trong ngành. Nhưng John Trung Nguyễn không hề nao núng. Anh tập trung vào chất lượng sản phẩm, trải nghiệm khách hàng và không gian độc đáo của từng cửa hàng.

Với mục tiêu xây dựng Cheese Coffee trở thành nơi chốn quen để các bạn trẻ có thể tìm về khi mệt mỏi, nên thay vì đổ tiền và công sức vào các kênh truyền thông truyền thống để quảng bá thương hiệu, John Trung Nguyễn muốn dành phần đó vào việc nâng cao chất lượng sản phẩm - dịch vụ, ưu tiên trải nghiệm khách hàng mỗi khi đến quán. Hằng ngày, anh vẫn luôn quan sát và lắng nghe khách hàng mỗi khi đi thực tế ở cửa hàng hay khi lướt qua các bình luận của khách trên mạng xã hội và các trang đánh giá. Anh và Cheese Coffee không ngần ngại đối mặt với những phản hồi của khách hàng dù là khen hay chê. Vì anh tin rằng, đó đều là cơ sở để anh và đội ngũ nhân viên Cheese Coffee cùng nhìn nhận lại mình, cải thiện dịch vụ với tinh thần cầu thị cao nhất. Ở thời điểm hiện tại, mỗi cửa hàng của Cheese đều được xem là một cửa hàng signature, tạo ra động lực để thiết kế theo kiểu mới, không cần phải theo một khung mẫu cố định. Mục đích cuối cùng là để khách cảm thấy mới mẻ trong nét thân quen và đem đến những trải nghiệm khó quên. 

Bất kỳ người làm startup nào cũng có những cái mơ mộng điên khùng. Cái mơ mộng của chàng trai này chính là đem đứa con của mình đi xa hơn so với “quê hương” Sài Gòn hiện tại, là khắp các tỉnh thành Việt Nam, hoặc thậm chí là vươn ra thế giới. Để làm được điều này, hơn ai hết, anh hiểu rằng Cheese sẽ phải thay đổi và làm mới liên tục, không ngừng đặt ra những chuẩn mực mang tính thách thức.

ĐỌC NGAY

Những nữ đầu bếp đang vẽ lại bản đồ ẩm thực châu Á

4 “tọa độ” Starbucks Reserve Mixology đáng thử ở châu Á

5 tiệm bánh ngọt làm say lòng giới trẻ Sài Gòn