Cover Jonathan Anderson đã trình làng bộ sưu tập đầu tay của mình cho Dior dành cho nữ tại Tuần lễ Thời trang Paris và thu hút sự chú ý của đông đảo người nổi tiếng. Ảnh: REUTERS/Sarah Meyssonnier
Jonathan Anderson đã trình làng bộ sưu tập đầu tay của mình cho Dior dành cho nữ tại Tuần lễ Thời trang Paris và thu hút sự chú ý của đông đảo người nổi tiếng. Ảnh: REUTERS/Sarah Meyssonnier
1 / 1
Thế giới xa xỉ hiện đại tuy hướng tới tinh thần phi giới tính, phục vụ tất cả khách hàng, nhưng nếu xét kỹ, chúng ta sẽ thấy tính nữ rất cao của ngành kinh tế tỷ đô này
Ngành hàng xa xỉ (luxury) là những sản phẩm, dịch vụ có mức giá đặc biệt cao, được sản xuất và cung cấp với những tiêu chuẩn nghiêm cẩn; chuyên chở những giá trị biểu tượng, cảm xúc, văn hóa và mỹ thuật tới giới khách hàng giàu có, theo một cách cầu kỳ và lộng lẫy. Thế giới xa xỉ không đơn giản là một thị trường, một ngành kinh tế tỷ đô (trị giá 363 tỷ euro trong năm 2024) với đầy ắp nét lấp lánh và xa hoa, đó còn là lăng kính phản ánh tâm lý xã hội, nơi mà suy nghĩ, hành vi của giới trung lưu, thượng lưu thường cho thấy những đặc tính, những khát khao và cả những ẩn ức của toàn xã hội.
Xem thêm: Không phải Gen Z, Gen Alpha mới là nhân tố đang viết lại quy tắc ngành xa xỉ
Giới tính thường là chủ đề thường được đưa ra tranh cãi trong nhiều năm trở lại đây trong mọi khía cạnh cuộc sống, và hàng xa xỉ cũng không là ngoại lệ. Để minh họa, ta để ý rằng: Trong những buổi dạ tiệc sang trọng hay sự kiện có tính nghi thức cao, đàn ông luôn mặc bộ đồ đen, thắt nơ đen (bộ tuxedo) giống nhau như thể nguyên tắc mặc định. Trong khi đó, phụ nữ, tuy vẫn phải tuân thủ những quy tắc chuẩn mực về trang phục và nghi lễ, lại có nhiều sự lựa chọn hơn về bộ đầm cũng như phụ kiện. Dường như trong dịp trang trọng đó, đàn ông lại rất đơn giản để nhường sự lộng lẫy cho người phụ nữ họ tháp tùng.
Above Bức tranh khắc năm 1801 có tiêu đề “The Orange”, hay là “Phán xét Paris thời hiện đại” mô tả những bộ váy ôm sát táo bạo, phá vỡ mọi chuẩn mực thời trang đương thời.
Bức tranh khắc năm 1801 có tiêu đề “The Orange”, hay là “Phán xét Paris thời hiện đại” mô tả những bộ váy ôm sát táo bạo, phá vỡ mọi chuẩn mực thời trang đương thời.
1 / 1
Tuy “xa xỉ” (như cách chúng ta đang hiểu và sử dụng) là một khái niệm mới, nhưng hình thái tiêu dùng xa xỉ, với tất cả đặc trưng và biểu hiện, đã tồn tại cùng lịch sử phát triển của xã hội loài người. Thời cổ, việc phụ nữ thuộc những gia đình giàu có và quyền quý được mặc những trang phục thướt tha, sáng màu – trái ngược với trang phục của của phụ nữ thông thường vốn phải thuận tiện cho việc lao động – được xem như biểu tượng của sự sung túc và địa vị xã hội. Điều đáng lưu tâm rằng lối ăn vận quý phái ấy vượt ra ngoài mục đích phục vụ cho chính phụ nữ, nó thành gương soi cho quyền lực và địa vị của đàn ông – chủ nhân của gia đình.
Tiến đến cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX, khi những hình thái xã hội thay đổi nhanh chóng cùng hệ giá trị và tư tưởng mới đã mở đường cho thời kỳ hiện đại gần với hiện thời, phụ nữ dần thay đổi vị thế của họ: Chuyển từ vai trò công cụ thể hiện quyền lực và tiềm năng tài chính của đàn ông sang vai trò chủ thể trong các mối quan hệ xã hội, phụ nữ không còn quy phục những nguyên tắc ăn mặc, lễ nghi xã hội vốn được xây dựng và củng cố bởi đàn ông suốt hàng trăm năm. Chính họ tạo ảnh hưởng để thay đổi và mở đường cho những cuộc “cách mạng” trong tiêu dùng thời trang và xa xỉ phẩm.
Above Elsa-Schiaparelli trong thiết kế của riêng mình
Elsa-Schiaparelli trong thiết kế của riêng mình
1 / 1
Không phải ngẫu nhiên nước Pháp luôn được mệnh danh là trung tâm thời trang của thế giới. Từ cuối thế kỷ XVII, thời vua Louis XIV, người Pháp đã tạo ra hệ thống Phường hội thợ may nữ với tư cách pháp lý, cách thức tổ chức và kiểm soát, đánh dấu sự công nhận vai trò của phụ nữ trong nền kinh tế và xã hội, cụ thể nhất là trong ngành thời trang. Tiếp đến cuối thế kỉ XIX, Jeanne Paquin được xem là người phụ nữ đầu tiên thành lập ra thương hiệu xa xỉ toàn cầu, đặt nền móng cho ngành thời trang hiện đại. Tiếp bước là những cái tên lừng danh như Jeanne Lanvin, Gabrielle “Coco” Chanel, Elsa Schiaparelli đã làm nên thế giới xa xỉ như chúng ta biết ngày nay. Điều quan trọng là: Những người phụ nữ đó không chỉ may ra bộ trang phục, chiếc túi, lọ nước hoa..., họ đã mở ra cánh cửa dẫn tới một thời kỳ mới, vượt khuôn khổ của thời trang, chạm đến tư duy xã hội. Nếu nhìn dưới lăng kính triết học, họ là những người làm thay đổi tư tưởng của thời đại.
Above Jeanne Lanvin là người đã hiện đại hóa trang nữ phục tại Pháp khi bà được ghi nhận là người “kéo quá khứ tiến về phía trước”.
Jeanne Lanvin là người đã hiện đại hóa trang nữ phục tại Pháp khi bà được ghi nhận là người “kéo quá khứ tiến về phía trước”.
1 / 1
Jeanne Lanvin là người đã hiện đại hóa trang nữ phục tại Pháp khi bà được ghi nhận là người “kéo quá khứ tiến về phía trước”. Sự tài hoa của Lanvin đã tạo ra một phong cách nữ tính trẻ trung và hiện đại cho những trang phục truyền thống của Pháp, giúp những khách hàng thời đó tìm được sự thoải mái với nhiều độ tuổi và vóc dáng trong cùng 1 thiết kế. Phụ nữ Pháp, từ chuẩn mực ăn mặc khắt khe đến “khó thở” như mặc áo nịt bụng (corset) hoặc đai giữ tất siết chặt cơ thể để tạo dáng người chữ S, cùng váy áo dài che kín cơ thể, họ đã tìm thấy sự “giải phóng”!
Phụ nữ Pháp và Tây Âu dần thay đổi cách ăn mặc để chuẩn bị cho những đột phá tiếp theo mang tên Gabrielle “Coco” Chanel. Những thiết kế ban đầu của Chanel cũng đi theo trào lưu “thời trang thời chiến” như loại bỏ những chi tiết rườm rà, loại bỏ áo bó nịt ngực, váy ngắn hơn. Nhưng, chính lối sống của Chanel đã nuôi dưỡng những ý tưởng của bà về việc phụ nữ hiện đại ở khắp nơi nên trông như thế nào, cư xử ra sao và ăn mặc thế nào.
Đừng bỏ lỡ: Demna đang đặt lại “luật chơi” cho kỷ nguyên mới của Gucci?
Above Coco Chanel là nhà thiết kế đã giúp phụ nữ thoát khỏi trang phục bó buộc của đầu thế kỷ 20.
Coco Chanel là nhà thiết kế đã giúp phụ nữ thoát khỏi trang phục bó buộc của đầu thế kỷ 20.
1 / 1
Chanel là người phụ nữ đại diện cho tinh thần Tự do nhờ thiết kế phá vỡ khuôn khổ trang phục đương thời của phụ nữ và tạo ra vẻ đẹp hiện đại của trang phục nữ. Suốt sự nghiệp, Chanel đã thành công trong việc “đóng gói” và quảng bá thái độ sống, phong cách cá nhân của mình, biến “Chanel” trở thành một cái tên định hướng thị hiếu của phụ nữ suốt thế kỷ XX. Ngày nay, nếu một người phụ nữ muốn gửi đi thông điệp về cá tính mạnh mẽ, tinh thần khai phóng, họ thường chọn Chanel bởi những giá trị tư tưởng mà thương hiệu này đại diện từ 100 năm trước.
Từ những nền móng đó, thế giới xa xỉ đương đại tuy hướng tới tinh thần phi giới tính, phục vụ tất cả khách hàng, nhưng nếu xét kỹ, chúng ta sẽ thấy tính nữ rất cao của ngành kinh tế tỷ đô này. Hầu hết các nhà mốt mang tên người đàn ông (Louis Vuitton, Christian Dior, Tom Ford, Giorgio Armani) đều có tỷ trọng rất cao sản phẩm cho nữ. Trong cùng một nhà mốt, tỉ lệ ngành hàng dành cho nữ luôn cao hơn cho nam, số lượng sản phẩm dành cho nữ cũng luôn cao hơn cho nam và mức giá sản phẩm dành cho nữ cũng cao hơn đáng kể so với cho nam giới. Tuy có ngoại lệ, nhưng điều này không làm đảo chiều nhận định trên.
Above Suốt sự nghiệp, Chanel đã thành công trong việc “đóng gói” và quảng bá thái độ sống, phong cách cá nhân của mình, biến “Chanel” trở thành một cái tên định hướng thị hiếu của phụ nữ suốt thế kỷ XX.
Suốt sự nghiệp, Chanel đã thành công trong việc “đóng gói” và quảng bá thái độ sống, phong cách cá nhân của mình, biến “Chanel” trở thành một cái tên định hướng thị hiếu của phụ nữ suốt thế kỷ XX.
1 / 1
Một căn cứ khoa học (Griskevicius và cộng sự, 2007) tìm hiểu về động cơ tìm kiếm bạn đời (khác giới) giữa nam và nữ thông qua tiêu dùng khoa trương cho thấy: Đàn ông thu hút sự chú ý của nữ giới qua việc sở hữu những xa xỉ phẩm như muốn gửi đi thông điệp về sức mạnh tài chính, ám chỉ lời hứa hẹn về một cuộc sống sung túc và đảm bảo dành cho phụ nữ. Trái lại, phụ nữ lại không có động cơ chi tiêu mua sắm xa xỉ để thu hút nam giới. Họ nhạy cảm hơn với chiều sâu về chất lượng, sự độc đáo và giá trị xã hội mà thương hiệu xa xỉ mang lại. Phụ nữ tiêu dùng xa xỉ phẩm với mục đích thể hiện bản thân, gia tăng vẻ đẹp và củng cố địa vị xã hội của họ.
Kết lại, xa xỉ phẩm không chỉ là biểu tượng của sự giàu có hay thị hiếu tiêu dùng, còn là lăng kính phản chiếu rõ nét về những thay đổi xã hội và tiến bộ trong bình quyền giới. Qua lịch sử, phụ nữ đã chuyển hóa vai trò từ đối tượng phản ánh địa vị của nam giới trở thành những chủ thể độc lập, tự chủ trong tiêu dùng xa xỉ. Giờ đây trong thế giới xa xỉ, phụ nữ không chỉ chiếm đa số khách hàng mà còn là những người quyết định xu hướng, giá trị văn hóa và các tiêu chuẩn thẩm mỹ, hướng đến việc khẳng định giá trị bản thân, tự do cá nhân và địa vị xã hội. Tuy nhiên, với câu chuyện hàng ngàn năm và khoảng 200 năm phát triển nhanh chóng, người phụ nữ đi từ vai trò phương tiện cho đàn ông đã trở thành chủ thể và trọng tâm của ngành xa xỉ toàn cầu.
Above Giờ đây trong thế giới xa xỉ, phụ nữ không chỉ chiếm đa số khách hàng mà còn là những người quyết định xu hướng, giá trị văn hóa và các tiêu chuẩn thẩm mỹ, hướng đến việc khẳng định giá trị bản thân, tự do cá nhân và địa vị xã hội.
Giờ đây trong thế giới xa xỉ, phụ nữ không chỉ chiếm đa số khách hàng mà còn là những người quyết định xu hướng, giá trị văn hóa và các tiêu chuẩn thẩm mỹ, hướng đến việc khẳng định giá trị bản thân, tự do cá nhân và địa vị xã hội.
1 / 1
*Bài viết sử dụng từ “giới tính” (gender) là viết tắt của giới tính xã hội – các đặc điểm khác biệt giữa phái nam và phái nữ do xã hội quy định. Từ này phân biệt với từ “giới” (sex) để chỉ giới tính sinh học – các khác biệt thuần sinh học giữa nam và nữ.
Bài viết đăng tải từ nội dung gốc đăng trên ấn phẩm in Tatler Vietnam số tháng 09/2025
ĐỌC NGAY
100 năm di sản Fendi: Đường chỉ bền bỉ của gia tộc sở hữu những bóng hồng kiệt xuất
Sự đa diện trong tâm hồn: 4 mùi hương từ các nhà điều hương nữ lừng danh
Bức tường hình ảnh: Cách Anthony Vaccarello “khắc” dấu ấn thương hiệu bằng phom dáng
