Dấu ấn nữ quyền trong lịch sử thời trang đương đại

Năm 1987, khi mới sáu tháng tuổi, chị em song sinh nhà Olsen đã đánh bại vô số đối thủ bằng nụ cười móm duyên dáng cùng đôi mắt tròn lém lỉnh để vào vai Michelle Tanner trong bộ sitcom Full House của đài ABC. Theo luật lao động, sự hiện diện của trẻ em trên phim trường có chế tài nhất định, và hợp tình hợp lý làm sao khi diện mạo tương đồng của Mary Kate và Ashley đã cho phép đoàn phim “lách luật” bằng cách cho hai sao nhí luân phiên lên hình. Chạm ngõ Hollywood từ sớm và trở thành ngôi sao tuổi teen sáng giá, khó ai ngờ rằng ở tuổi 38, chị em nhà Olsen đã trưởng thành, xa xỉ và thầm lặng hơn bao giờ hết. 

Vốn có một tuổi thơ khác hẳn phần đông dân số, sự ăn ý được tôi luyện từ nhỏ giúp hai chị em có được nhịp độ ăn nhập cả về thần thái lẫn gu ăn mặc. Điều thú vị là trong khi các cặp song sinh có xu hướng thể hiện bản thân theo cách tương phản với người còn lại thì Mary Kate và Ashley luôn đồng điệu và dắt tay nhau đi qua hết thảy những cuộc thử nghiệm phong cách: từ goth đến boho, từ kính râm to bản đến mũ rộng vành, từ điệu bộ hút thuốc giống hệt nhau đến túi Birkin xuề xoà cắp vội trên tay cùng ly cà phê.

Họ đã cùng lột xác từ con cưng nước Mỹ thành nhà sáng lập của một thương hiệu lấy cảm hứng từ con đường Savile Row - đỉnh cao của nghệ thuật may đo thủ công Anh Quốc. Quả thật, người nổi tiếng lấn sân sang nghiệp thời trang vốn không hiếm lạ, nhưng cách tiếp cận ngành xa xỉ phẩm của hai chị em lại có phần lập dị: Họ bỏ lại hào quang quá khứ, ẩn mình tối đa để “đứa con chung” trở thành ngôi sao trẻ sáng giá trong giới may mặc cao cấp. 

Khi ngoài kia có người còn thủ thỉ với nhau về thứ luật ngầm “không làm ăn với người thân để không phải hoá người dưng”, thì chị em nhà Olsen chọn cách hiệp sức để cùng vun vén cho cơ nghiệp tưởng như sớm nở chóng tàn nhưng đã đi được đoạn đường ngót nghét hai thập kỷ. Hay như họ từng ví von trong một cuộc phỏng vấn, mối quan hệ này gắn bó và bình đẳng như một cuộc hôn nhân, có lúc thăng lúc trầm và cần hơn 30 năm chỉ để “học cách giao tiếp với nhau”. Tính đến tháng 9 năm 2024, The Row đã nhận được khoản đầu tư từ các gia tộc danh tiếng trong ngành thời trang và làm đẹp như gia đình Wertheimer, Françoise Bettencourt Meyers, Natalie Massenet và Lauren Santo Domingo - nâng định giá của công ty lên khoảng 1 tỷ USD.

Vẫn giữ quyền kiểm soát chính đối với thương hiệu của mình, Mary Kate và Ashley Olsen trung thành với triết lý thiết kế qua lời khẳng định, “Sự xa xỉ là thứ sẽ khiến cuộc sống của bạn trở nên dễ dàng hơn”’. Và nếu nhìn vào tiềm năng tăng trưởng của The Row ở thời điểm hiện tại, cũng không ngoa khi nói rằng tình chị em tri kỷ là điều xa xỉ mà không phải ai cũng có được trên đời này, nên lại càng đáng quý trọng.

Vera Wang - Từ “Con gái nhà người ta” đến giấc mơ lễ đường của con gái mọi nhà.

Là con gái lớn trong một gia đình gốc Hoa khá giả định cư tại Mỹ từ những năm 1940, Vera Wang là hình mẫu người con gái làm rạng danh gia tộc khi sự nghiệp vẻ vang của bà đã góp phần khẳng định vị thế của người gốc Á trên bản đồ thời trang thế giới. Nhưng có lẽ, chính “bà hoàng váy cưới” sẽ nói với bạn rằng: Đôi khi, học cách từ bỏ đúng lúc và linh hoạt với kỳ vọng của bản thân sẽ đưa ta về đúng với sứ mệnh của mình.

Cả hai bên nội ngoại vốn xuất thân gia thế hiển hách tại quê nhà Trung Quốc, lẽ hiển nhiên, cô bé Vera Wang có được nền tảng giáo dục lý tưởng. Với khởi đầu thuận lợi, cuộc đời của bà lại có đến ba lần định đoạt cho những ngã rẽ đam mê. Giấc mơ đầu tiên thuở thiếu thời của bà là trở thành vận động viên trượt băng nghệ thuật. Sau khi tham gia vòng loại Olympic Mỹ năm 1968 nhưng không thể giành suất thi đấu chính thức, Vera Wang nhanh chóng định vị lại định hướng tương lai cho mình.

Đọc thêm: Legacy 50: Dấu xưa - dáng mới trong tà áo dài Việt Nam

Sớm tiếp xúc với thời trang cao cấp từ nhỏ khi thường xuyên theo mẹ đến các buổi trình diễn thời trang của Dior và Balenciaga, lợi thế này đã giúp bà có cơ hội làm việc tại Vogue và trở thành biên tập viên cấp cao trẻ nhất trong lịch sử tạp chí này. Sau 17 năm gắn bó, có nhiều lời đồn đoán cho rằng bà từng muốn được cất nhắc cho vị trí editor-in-chief sau khi Grace Mirabella từ chức. Nhưng rồi người ta thấy bà rời đi để thử sức với chức giám đốc thiết kế tại Ralph Lauren, còn quý bà Wintour trở thành người cầm trịch quyển thánh kinh thời trang từ năm 1988. 

Bố của Vera Wang, Cheng Ching Wang, là một doanh nhân giàu có gốc Trung Quốc, sở hữu một công ty dược phẩm thành công. Mẹ của cô, Florence Wu, từng là thông dịch viên tại Liên Hợp Quốc. Nhờ gia đình có nền tảng vững chắc về kinh doanh và văn hóa, Vera Wang sớm được tiếp xúc với thời trang cao cấp, điều này đã ảnh hưởng đến gu thẩm mỹ và sự nghiệp thiết kế của cô sau này. 

Những tưởng đám cưới ở tuổi tứ tuần sẽ đưa cuộc sống Vera Wang yên bề gia thất cho đến hết phần đời còn lại, ông trời như an bài sẵn một bước ngoặt mang tính định mệnh khi cô dâu mới dấn thân vào cuộc hành trình thử váy cưới lắm gian nan.​​ Vô vọng vì không tìm được chiếc váy ưng ý, bà quyết định tự tay tạo mẫu lễ phục cho riêng mình. 

Từng từ chối trả tiền học phí khi con gái rượu tỏ ý muốn theo đuổi ngành thiết kế, cha bà lại chính là người giúp vạch ra cơ hội kinh doanh và trở thành nhà đầu tư cho thương hiệu Vera Wang khi thấy con mình đã sẵn sàng. Không phụ lòng gia đình và nhất là không phụ với lòng mình, sau tất cả, cô con gái mẫu mực năm nào đã trở thành “mẹ đỡ đầu” phục sức cho giấc mơ thành gia của nữ nhân toàn cầu.

The Devil Wears Prada. Nhưng liệu “Yêu nữ” có thích làm vợ?

Dân gian vẫn bảo nhau rằng, “Đồng vợ đồng chồng tát Biển Đông cũng cạn”. Cuộc hôn nhân của Miuccia Prada và Patrizio Bertelli được câu nói ấy chiếu mệnh đến mức khiến người ta phải ngạc nhiên trong sự bội phục, vì không ai ngờ sẽ có lúc đôi vợ chồng già lèo lái Prada Group đạt mức tăng trưởng vượt trội so với các tập đoàn xa xỉ khác như LVMH và Kering. 

Sau lần gặp gỡ đầu tiên tại hội chợ thương mại ở Milan vào năm 1977, Bertelli trở thành một trong những nhà cung cấp cho nhà Prada. Mối quan hệ làm ăn nhanh chóng phát triển thành cảm tình cá nhân và cặp đôi dọn về sống cùng nhau. Nàng là người Milan, chàng đến từ vùng Tuscany. Nàng tham dự phong trào biểu tình của sinh viên năm 19 tuổi, còn chàng đã sớm lập nghiệp với công ty da thuộc nhỏ khi mới 21. Nàng điềm tĩnh ôn hoà với nụ cười hiền đầy sức nặng, chàng nổi tiếng nóng tính và cầu toàn  (Khi giám sát việc thiết kế một cửa hàng Miu Miu ở Manhattan năm 1997, ông phá nát một tấm gương vì cho rằng nó khiến khách hàng trông quá béo).

Đọc thêm: F&B trở thành “sân chơi” tiềm năng cho các thương hiệu thời trang xa xỉ

Dù cả hai là những cá tính mạnh mẽ theo cách riêng của mình, Miuccia và Bertelli đã gắn bó với nhau suốt nhiều thập kỷ, chứng minh cho cả thế giới thấy rằng một cuộc hôn nhân dựa trên sự tôn trọng và tham vọng chung có thể bền vững ngay cả dưới môi trường áp lực cao của ngành thời trang. Họ phân chia trách nhiệm rõ ràng: Miuccia định hình tầm nhìn sáng tạo độc đáo của Prada, còn Bertelli điều hành các hoạt động kinh doanh. Một cuộc song kiếm hợp bích không thể chu toàn hơn.

Miuccia Prada từng thừa nhận trong một cuộc phỏng vấn rằng bà và chồng cãi nhau gần như mỗi ngày về công việc. Một lần, bà kể rằng Patrizio đã thẳng thừng chỉ trích bộ sưu tập của bà ngay trước ngày ra mắt, khiến bà vô cùng tức giận. Tuy nhiên, chính sự thẳng thắn đó lại giúp Prada duy trì sự sáng tạo và đổi mới liên tục. Bà nói đùa rằng cuộc hôn nhân của họ thành công vì họ không bao giờ cảm thấy nhàm chán khi làm việc cùng nhau.

Từng là đảng viên Đảng Cộng sản Ý với đam mê diễn xuất kịch câm vì không mặn mà với con đường được vạch sẵn để trở thành người thừa kế gánh vác cả gia tộc, ấy thế mà Miuccia Prada đã có những bước đi thần sầu, chứng minh tinh thần nổi loạn thật sự đôi lúc vốn không nằm ở việc chống đối và phủ định hoàn toàn các chuẩn mực truyền thống. Kể cả sau khi lập gia đình, vai trò người vợ dường như không hề cản trở mà còn giúp bà khai phá triệt để tiềm năng của mình. Chính Bertelli đã khuyến khích Prada mở cửa hàng đầu tiên ở New York vào năm 1986. Hai năm sau, ông thuyết phục bà lấn sân sang thời trang nữ, và 5 năm sau đó là thời trang nam.

Trong một cuộc phỏng vấn, Miuccia Prada tiết lộ bí quyết giữ hoà khí gia đình đã được chứng nghiệm suốt ngần ấy năm qua, "Chúng tôi có một quy tắc nhỏ: Nếu ông ấy nhắc đến điều gì hơn ba lần, tôi sẽ phải suy nghĩ về nó. Đôi khi tôi không muốn nghe, nhưng tôi vẫn sẽ nghe”.

Bản lĩnh người tiên phong và bản năng người mẹ của Phoebe Philo.

Chúng ta hay nói về sự cân bằng giữa đời tư và việc công, nhưng quên mất rằng gia đình nên là nhân tố để tạo lập thế cân bằng, chứ không phải là bình diện nằm ở một đầu cán cân để thoả hiệp, bù trừ. Hiểu rõ điều này, Phoebe Philo thực hành công việc sáng tạo cùng sự mẫn cán và đảm nhiệm vai trò làm mẹ của ba người con cùng sự mẫn cảm của một người phụ nữ biết mình muốn gì, và cần phải làm gì. 

Kế nhiệm chức vị Giám đốc Sáng tạo cho Chloé từ năm 2001, nhà thiết kế tài năng hạ sinh con gái đầu lòng vào tháng 12 năm 2004. Không tham công tiếc việc và có những mong cầu riêng cho lần đầu làm mẹ, Phoebe Philo giao lại trọng trách thiết kế bộ sưu tập Thu/Đông 2005 cho đội ngũ của mình trong thời gian nghỉ thai sản. Quyết định rời khỏi Chloé vào năm 2006 cho cô có được khoảng dừng cần thiết để tìm lại trạng thái cân bằng. Đầu quân cho Céline vào năm 2008, thỏa thuận về địa điểm làm việc tại London giúp cô duy trì gắn kết với gia đình trong khi vẫn phát triển sự nghiệp tại nhà mốt Pháp. Tại thời điểm mang thai đứa con thứ ba, Céline thông báo hủy bỏ buổi trình diễn thường niên mùa Thu Đông 2012 nhằm tôn trọng tình trạng thai kỳ của nhà thiết kế và thay vào đó là buổi diễn thân mật - một nghĩa cử vẹn cả đôi bên.

Trong khi giới mộ điệu sốt ruột chờ xem chương tiếp theo của Philo hậu Céline, mất tận sáu năm để họ thỏa lòng mong ước. Hoạt động độc lập dù có sự đầu tư từ LVMH, cách vận hành của thương hiệu Phoebe Philo diễn ra chậm mà chắc với dăm ba đợt ra mắt sản phẩm mới hằng năm. Điều này cho phép cô có toàn quyền kiểm soát từ khâu thiết kế, sản xuất đến phương án tiếp cận thị trường mà không chịu sức ép từ lịch trình của các tuần lễ thời trang.

Khoảng thời gian mới gia nhập Céline, dù trụ sở chính của thương hiệu đặt tại Paris, bà vẫn điều hành toàn bộ quá trình sáng tạo từ London để chăm sóc con nhỏ. Điều này gần như chưa từng có trong ngành thời trang cao cấp nhưng mọi thứ vẫn hoạt động suôn sẻ, chứng tỏ tài năng và tầm ảnh hưởng của bà. 

Không khó để nhận ra trải nghiệm làm mẹ có ảnh hưởng sâu sắc đến triết lý thiết kế của Phoebe Philo, truyền cảm hứng cho những bộ trang phục khỏa lấp vào khoảng trống và nương theo lối sống của người mặc hơn là áp đặt ý niệm về hình mẫu lý tưởng được đo ni đóng giày. Đơn giản là bởi vì phụ nữ đẹp nhất khi họ có quyền lựa chọn - nhất là trong một thế giới đang đối mặt với vô số biến động văn hóa, kinh tế và xã hội nhăm nhe kéo lùi tiến bộ bình đẳng giới. 

ĐỌC THÊM

5 thương hiệu thời trang Việt Nam ghi dấu ấn với cam kết bền vững

Những chiếc túi tinh quái và câu chuyện khát khao sưu tầm phía sau vẻ ngoài lập dị

Sân golf, sàn diễn mới của thời trang đường phố?