Cover Thời trang từ lâu vẫn được xem là sân khấu dành cho phụ nữ, nơi cơ thể, nội tâm và khát vọng cá nhân tìm thấy ngôn ngữ riêng để hiện diện. Nhưng khi ánh đèn hậu trường bật sáng, các bản phác thảo đầu tiên được phê duyệt, tầm nhìn chiến lược được hoạch định, đa số người nắm vai trò quyết định lại là nam giới.
Thời trang từ lâu vẫn được xem là sân khấu dành cho phụ nữ, nơi cơ thể, nội tâm và khát vọng cá nhân tìm thấy ngôn ngữ riêng để hiện diện. Nhưng khi ánh đèn hậu trường bật sáng, các bản phác thảo đầu tiên được phê duyệt, tầm nhìn chiến lược được hoạch định, đa số người nắm vai trò quyết định lại là nam giới.
1 / 1
Thời trang từ lâu vẫn được xem là sân khấu dành cho phụ nữ, nơi cơ thể, nội tâm và khát vọng cá nhân tìm thấy ngôn ngữ riêng để hiện diện. Trên sàn diễn, từng bước chân, từng lớp vải đều nói hộ những điều không thể gọi tên. Nhưng khi ánh đèn hậu trường bật sáng, các bản phác thảo đầu tiên được phê duyệt, tầm nhìn chiến lược được hoạch định, đa số người nắm vai trò quyết định lại là nam giới. Vậy, những nữ giám đốc sáng tạo giờ đang ở đâu?
Tháng 5/2025, Maria Grazia Chiuri rời khỏi Dior sau gần một thập kỷ để lại nhiều dấu mốc. Cô là người phụ nữ đầu tiên đảm nhận vị trí giám đốc sáng tạo trong lịch sử của nhà mốt gần 80 năm tuổi. Khi cô rời đi, một câu hỏi lặng lẽ được đặt ra: Những người phụ nữ đang ở đâu trong vai trò kiến tạo đỉnh cao? Không lâu sau, Jonathan Anderson được công bố là người kế nhiệm. Với quyết định này, thế giới thời trang cao cấp chính thức khép lại một thời đoạn ngắn ngủi mà trong đó, vẫn còn một người phụ nữ ngồi ở vị trí cao nhất về mặt sáng tạo trong một trong các thương hiệu có tầm ảnh hưởng toàn cầu.
Những cái tên như Phoebe Philo, Clare Waight Keller,... tất cả đều từng gợi mở một thời kỳ mà sự hiện diện của phụ nữ không chỉ là hình ảnh, mà là tư duy, triết lý thiết kế, quyền năng dẫn dắt câu chuyện. Giờ đây, khi nhìn lại, có lẽ chính sự vắng mặt của họ mới khiến câu hỏi kia trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.
Đọc ngay: Giám đốc sáng tạo Dior Maison hé lộ nghệ thuật tiếp đãi trên bàn tiệc
Tôn vinh phụ nữ nhưng hạn chế quyền của họ
Danh sách những người đang điều hành các thương hiệu danh giá từ Pharrell Williams tại Louis Vuitton, Jonathan Anderson tại Dior, Anthony Vaccarello tại Saint Laurent, Alessandro Michele tại Valentino, đến Matthieu Blazy tại CHANEL, Pierpaolo Piccioli tại Balenciaga đã cho thấy sự vắng bóng gần của nữ giới ở vai trò sáng tạo chủ chốt.
Above Từ trái qua: Sarah Burton (hiện là giám đốc sáng tạo tại Givenchy, từng giữ vị trí tương tự tại Alexander McQueen), Miuccia Prada (Prada), Louise Trotter (Bottega Veneta), Veronica Leoni (Calvin Klein), Nadège Vanhee-Cybulski (Hermès), Chemena Kamali (Chloé) – những gương mặt hiếm hoi đang hoặc từng nắm quyền sáng tạo tại các thương hiệu lớn.
Từ trái qua: Sarah Burton (hiện là giám đốc sáng tạo tại Givenchy, từng giữ vị trí tương tự tại Alexander McQueen), Miuccia Prada (Prada), Louise Trotter (Bottega Veneta), Veronica Leoni (Calvin Klein), Nadège Vanhee-Cybulski (Hermès), Chemena Kamali (Chloé) – những gương mặt hiếm hoi đang hoặc từng nắm quyền sáng tạo tại các thương hiệu lớn.
1 / 1
Nghịch lý càng hiện rõ khi đối chiếu với thực tế, phụ nữ chiếm khoảng 75–80% lực lượng lao động toàn cầu trong ngành may mặc và thời trang (theo báo cáo của Global Fashion Agenda, 2024). Ở các học viện danh giá như Central Saint Martins (Anh) hay Parsons (Mỹ), phần lớn sinh viên tốt nghiệp cũng là nữ. Nhưng càng lên cao, con số ấy càng giảm dần, đỉnh kim tự tháp quyền lực chỉ còn lác đác vài cái tên nữ giới, nếu không muốn nói là trống trơn.
Thậm chí, tại các sân chơi được kỳ vọng tạo cơ hội công bằng như Giải thưởng LVMH dành cho nhà thiết kế trẻ, sự chênh lệch giới vẫn hiện hữu. Năm 2024, chỉ một phần ba người chiến thắng là nữ; sang năm 2025, tỷ lệ đó tiếp tục giảm còn 25%.
Above 8 gương mặt vào vòng chung kết Giải thưởng LVMH 2025: chỉ có hai nhà thiết kế nữ – Tolu Coker và Torishéju – phần lớn còn lại là nam.
8 gương mặt vào vòng chung kết Giải thưởng LVMH 2025: chỉ có hai nhà thiết kế nữ – Tolu Coker và Torishéju – phần lớn còn lại là nam.
1 / 1
Cùng với quyền lực, khoảng cách về thu nhập cũng là một thực trạng đáng lưu tâm. Theo báo cáo năm 2024, phụ nữ trong ngành thời trang nhận lương thấp hơn 20–27% so với nam giới ở cùng vị trí.
Hệ thống thiên vị nam giới và sự thiếu tiếng nói nữ
Câu hỏi đặt ra không mới, nhưng chưa bao giờ cũ. Đó là vì sao trong một ngành mà phụ nữ vừa là khách hàng trung tâm, vừa là lực lượng lao động chủ đạo, nhưng họ lại vắng bóng ở những vị trí ra quyết định? Thời trang từ lâu vẫn được nhìn nhận như một lĩnh vực dành cho phụ nữ. Nhưng khi đi sâu vào cấu trúc quyền lực, những con số thống kê lại kể một câu chuyện khác. Trên các bảng sơ đồ tổ chức, ở tầng cao nhất, phần lớn các vị trí vẫn thuộc về nam giới. Không phải vì phụ nữ thiếu năng lực, mà vì con đường dẫn đến những vị trí đó chưa từng được thiết kế dành cho họ.
Nhiều nhà xã hội học đã chỉ ra một thực tế không dễ chối bỏ. Từ hệ thống giáo dục, chính sách tuyển dụng, đến văn hóa doanh nghiệp, mọi cơ cấu vận hành đều hình thành dựa trên nền tảng lấy nam giới làm chuẩn. Thời trang, dù khoác lên mình vỏ bọc sáng tạo và tinh thần đổi mới, vẫn không nằm ngoài cấu trúc đó. Những thảo luận về giới trong ngành thường dừng lại ở mặt hình ảnh, trong khi cốt lõi quyền lực – nơi định hình quyết định chiến lược và tầm nhìn – vẫn được bảo toàn theo lối quen cũ.
Above Jonathan Anderson trong màn chào kết buổi trình diễn Dior Men Xuân Hè 2026, lần đầu tiên sau khi kế nhiệm Maria Grazia Chiuri. Việc một người đàn ông thay thế người phụ nữ duy nhất nắm quyền sáng tạo ở một thương hiệu thời trang cao cấp như Dior cho thấy, quyền lực trong ngành này vẫn vận hành theo lối cũ: tiếng nói nữ giới chỉ được lắng nghe nhất thời – rồi lại bị thay thế. Ảnh: Pascal Le Segretain
Jonathan Anderson trong màn chào kết buổi trình diễn Dior Men Xuân Hè 2026, lần đầu tiên sau khi kế nhiệm Maria Grazia Chiuri. Việc một người đàn ông thay thế người phụ nữ duy nhất nắm quyền sáng tạo ở một thương hiệu thời trang cao cấp như Dior cho thấy, quyền lực trong ngành này vẫn vận hành theo lối cũ: tiếng nói nữ giới chỉ được lắng nghe nhất thời – rồi lại bị thay thế. Ảnh: Pascal Le Segretain
1 / 1
Những mối quan hệ nội bộ – họp kín, kết nối cá nhân, giao dịch bên lề – phần lớn diễn ra trong các “vòng tròn” do nam giới chi phối. Phụ nữ dù tài năng đến đâu vẫn khó tiếp cận các không gian ảnh hưởng ấy nếu thiếu hậu thuẫn mạnh mẽ hoặc không đủ sức vượt qua các rào cản vô hình.
Hệ quả là tiếng nói nữ giới trong các quyết định sáng tạo bị hạn chế nghiêm trọng. Điều trớ trêu là ai hiểu phụ nữ hơn chính họ? Thời trang nữ không chỉ là chuyện quần áo, mà còn là tuyên ngôn về cơ thể, về tự do thể hiện và vẻ đẹp đa dạng vượt ngoài khuôn mẫu cũ kỹ. Khi phụ nữ bị đẩy khỏi vị trí quyền lực, ngành thời trang cũng tự làm nghèo đi tính chân thực trong ngôn ngữ thẩm mỹ của chính mình.
Above Mẫu áo phông “We Should All Be Feminists - Tất cả chúng ta nên là người theo chủ nghĩa nữ quyền” từ BST Xuân – Hè 2017 cũng trở thành biểu tượng cho nhiệm kỳ của Chiuri tại Dior, khẳng định rằng tiếng nói nữ giới có thể hiện diện mạnh mẽ, duyên dáng và đầy sức nặng trong thời trang cao cấp. Ảnh: FASHIONGONEROUGE
Above Thông điệp “What If Women Ruled the World? - Nếu phụ nữ thống trị thế giới thì sao?” xuất hiện trên nền sân khấu của Dior Xuân – Hè 2020 – hợp tác giữa Chiuri và nghệ sĩ Judy Chicago – là một trong nhiều nỗ lực đưa tinh thần nữ quyền lên sàn diễn. Ảnh: Kevin Tachman
Mẫu áo phông “We Should All Be Feminists - Tất cả chúng ta nên là người theo chủ nghĩa nữ quyền” từ BST Xuân – Hè 2017 cũng trở thành biểu tượng cho nhiệm kỳ của Chiuri tại Dior, khẳng định rằng tiếng nói nữ giới có thể hiện diện mạnh mẽ, duyên dáng và đầy sức nặng trong thời trang cao cấp. Ảnh: FASHIONGONEROUGE
1 / 2
Đã đến lúc phải thay đổi
Ngành thời trang không thiếu phụ nữ tài năng. Điều thiếu là một hệ thống đủ công bằng để họ được nhìn thấy và tin tưởng trao quyền. Những nhà thiết kế trẻ như Simone Rocha, Molly Goddard, hay các tên tuổi từng định hình diện mạo thương hiệu như Natacha Ramsay-Levi, Clare Waight Keller… cho thấy nữ giới hoàn toàn đủ năng lực đảm nhiệm vai trò đầu tàu sáng tạo. Điều còn thiếu là niềm tin và cơ hội thực sự.
Khoảng trống mang tên nữ giám đốc sáng tạo không chỉ là chuyện bình đẳng giới. Đó còn là giới hạn trong tư duy, nguồn cảm hứng và bản sắc thương hiệu. Khi phụ nữ bước lên vị trí lãnh đạo, thời trang không chỉ đẹp hơn mà còn gần gũi, sâu sắc và chân thành hơn với những người mà nó phục vụ. Bởi thời trang vốn được sinh ra từ phụ nữ và cần trao quyền cho họ nhiều hơn.
ĐỌC NGAY
Giám đốc sáng tạo: vị trí bị lay-off nhiều nhất trong các nhà mốt xa xỉ
Giám đốc sáng tạo Matthieu Hegi và những thể nghiệm sáng tạo ở mức cao nhất cùng Gérald Genta
