Cover World Bank: Hiệu quả vận hành và thanh toán số tạo lợi thế cho ngân hàng Việt Nam

Hệ thống tài chính Việt Nam đạt 31/100 điểm trong Bộ dữ liệu Phát triển tài chính (FinData) của Ngân hàng Thế giới (World Bank), ngang mức trung bình toàn cầu và cao hơn nhóm quốc gia thu nhập trung bình cao. Trong bức tranh chung, khu vực ngân hàng nổi lên như một điểm sáng tích cực

Cụ thể, ngành ngân hàng đạt  50 điểm, cao hơn mức trung bình toàn cầu (44 điểm) của thế giới và nhóm quốc gia cùng mức thu nhập (43 điểm). Dữ liệu một mặt này phản ánh vị thế của ngân hàng trong hệ thống tài chính Việt Nam, mặt khác, đặt ra câu hỏi, những yếu tố nào góp phần tạo nên kết quả này trong khi khả năng tiếp cận tín dụng chính thức vẫn còn hạn chế?

Một phần câu trả lời nằm ở hiệu quả vận hành. Tỷ lệ chi phí trên thu nhập (CIR) của các ngân hàng Việt Nam ở mức 35,8%, thấp hơn mức 48,8% của thế giới và 46% của Đông Á - Thái Bình Dương. Chỉ số này phản ánh tỷ lệ chi phí mà ngân hàng phải bỏ ra để tạo ra một đồng thu nhập. Tỷ lệ càng thấp, ngân hàng càng vận hành hiệu quả, tối ưu chi phí và giữ được nhiều lợi nhuận hơn. 

Khả năng sinh lời cũng cho thấy một bức tranh tương đối tích cực. Tỷ suất sinh lời trên tài sản (ROA) của ngân hàng Việt Nam đạt 1,5%, ngang mức trung bình thế giới và cao hơn mức 1% của Đông Á - Thái Bình Dương. Biên lãi ròng (NIM) đạt 3,3%.

Các chỉ số cho thấy ngân hàng Việt Nam có lợi thế về kiểm soát chi phí và duy trì khả năng sinh lời. Tuy nhiên, để đánh giá đầy đủ sức khỏe của hệ thống, cần đặt kết quả kinh doanh bên cạnh chất lượng tài sản và mức độ an toàn vốn. Đây là những yếu tố quyết định khả năng duy trì hoạt động và mở rộng tín dụng trong khi vẫn kiểm soát được rủi ro.

Đọc thêm: [Education & Influence] TS. Nguyễn Ngọc Bình: Những nhịp cầu tri thức Việt – Thái

Tatler Asia

Thanh toán số cũng cho thấy một khía cạnh tích cực khác. Dữ liệu FinData cho thấy, 62,4% người dân Việt Nam từ 15 tuổi trở lên đã thực hiện hoặc nhận thanh toán kỹ thuật số. Tỷ lệ này cao hơn mức 51,7% của thế giới và ngang với Đông Á - Thái Bình Dương. Trong khi đó, tỷ lệ người trưởng thành có tài khoản ngân hàng đạt 69,9%, bằng mức trung bình toàn cầu.

Hai chỉ số phản ánh thanh toán số có độ phổ biến đáng kể tại Việt Nam. Tuy nhiên, việc sử dụng thanh toán kỹ thuật số không đồng nghĩa với việc người dân có thể tiếp cận đầy đủ các dịch vụ tài chính. Một người có thể thường xuyên chuyển khoản hoặc thanh toán trực tuyến nhưng vẫn khó vay vốn từ ngân hàng khi cần.

Khoảng cách này thể hiện rõ ở khả năng tiếp cận tín dụng chính thức. Chỉ 7,7% người từ 15 tuổi trở lên tại Việt Nam cho biết đã vay vốn từ ngân hàng hoặc tổ chức tài chính chính thức. Tỷ lệ tương ứng của thế giới là 11,7%, còn Đông Á - Thái Bình Dương đạt 14,5%.

Đọc thêm: [Futures in Education] TS Lê Thị Thanh Tịnh: Từ một ý tưởng giáo dục đến một bằng chứng đáng tin

Tatler Asia

Bên cạnh những kết quả tích cực, các chỉ số cũng cho thấy một số hạn chế về chất lượng tài sản và khả năng bảo đảm an toàn vốn của hệ thống ngân hàng.

Tỷ lệ nợ xấu trên tổng dư nợ của Việt Nam ở mức 4,8%, cao hơn mức trung bình thế giới là 2,8%. Nợ xấu gia tăng có thể khiến ngân hàng phải trích lập dự phòng nhiều hơn, làm giảm lợi nhuận và thu hẹp khả năng cho vay. Tuy nhiên, cần kết hợp chỉ số này với các thước đo khác để đánh giá đầy đủ sức khỏe của hệ thống.

Về vốn, tỷ lệ vốn cấp 1 trên tài sản có trọng số rủi ro của ngân hàng Việt Nam đạt 10,9%, thấp hơn mức 17,2% của thế giới và 16,1% của Đông Á - Thái Bình Dương. Vốn cấp 1 là nguồn lực giúp ngân hàng hấp thụ tổn thất khi hoạt động kinh doanh gặp khó khăn. Tỷ lệ này thấp hơn các mức tham chiếu cho thấy dư địa bảo vệ ngân hàng trước những cú sốc tài chính có thể hạn chế hơn.

Tuy nhiên, Z-score của ngân hàng Việt Nam đạt 19,9, cao hơn mức 17,8 của thế giới. Chỉ số này thường được dùng để đánh giá mức độ ổn định của ngân hàng; giá trị càng cao thường cho thấy rủi ro mất khả năng thanh toán càng thấp. Kết quả này bổ sung một góc nhìn khác về sức chống chịu của hệ thống. Tuy nhiên, Z-score cao không có nghĩa là những vấn đề về nợ xấu và vốn đã được giải quyết. Các chỉ số phản ánh những khía cạnh khác nhau, vì vậy cần được xem xét đồng thời. 

Nhìn tổng thể, hệ thống tài chính Việt Nam có lợi thế về hiệu quả hoạt động ngân hàng và mức độ phổ biến của thanh toán số. Khả năng tiếp cận tín dụng và một số chỉ tiêu an toàn vốn vẫn còn hạn chế. Với mức điểm chung 31/100, Việt Nam cần tiếp tục phát triển các cấu phần của thị trường tài chính, tạo điều kiện để người dân và doanh nghiệp tiếp cận dịch vụ thuận lợi hơn, đồng thời nâng cao hiệu quả phân bổ vốn. Những cải thiện này sẽ giúp hệ thống tài chính đáp ứng tốt hơn nhu cầu vốn của nền kinh tế và hỗ trợ tăng trưởng dài hạn.

ĐỌC NGAY

Evolving Parents: Những khía cạnh thú vị của giáo dục gia đình

Giải Nobel Hòa bình 2026 Navi Pillay: Một đời đối diện quyền lực

PISA 2025: Việc học thay đổi nhanh hơn trường học