Cover Nền kinh tế thể thao đang định hình ở Việt Nam hứa hẹn sẽ trở thành tâm điểm thu hút các dòng vốn từ khu vực nhờ lợi thế từ một cộng đồng đông đảo.
Nền kinh tế thể thao đang định hình ở Việt Nam hứa hẹn sẽ trở thành tâm điểm thu hút các dòng vốn từ khu vực nhờ lợi thế từ một cộng đồng đông đảo.
1 / 1
Nền kinh tế thể thao đang định hình ở Việt Nam hứa hẹn sẽ trở thành tâm điểm thu hút các dòng vốn từ khu vực nhờ lợi thế từ một cộng đồng đông đảo. Nhưng để thành hiện thực, cộng đồng đó cần hòa chung một nhịp đập – và nhịp đập ấy phải sớm hòa vào nhịp đập của nền kinh tế
Nền kinh tế thể thao Việt Nam đang đứng trước một khúc quanh lịch sử, sẵn sàng chuyển mình từ một hoạt động giải trí thuần túy sang một lĩnh vực công nghiệp hóa, có khả năng tạo ra giá trị kinh tế khổng lồ và thu hút dòng vốn quốc tế. Tiềm năng đột phá này không chỉ dựa vào sự tăng trưởng tự phát của các phong trào cộng đồng, mà còn cần một chiến lược chuyển đổi đồng bộ, biến niềm đam mê của hàng chục triệu người hâm mộ thành một hệ sinh thái thương mại hóa chuyên nghiệp. Việt Nam cần nhanh chóng xác định vị thế, cân bằng giữa phát triển thể thao quần chúng và nâng tầm thể thao chuyên nghiệp, đồng thời mở đường cho những công nghệ tài chính tiên tiến như Blockchain, để biến lợi thế dân số trẻ và sự nhạy bén văn hóa thành một động cơ tăng trưởng mới, mạnh mẽ, và bền vững cho cả nền kinh tế.
Đừng bỏ lỡ: Style State: Ralph Lauren - Vận động viên “ngoại đạo” làm nên chuyện trong thế giới thể thao
Từ cộng đồng tới khán giả
Một thế kỷ trước, thể thao ở Việt Nam gắn liền với sân đình, bãi đất trống và các trận bóng phong trào. Thể thao Việt Nam đã có một hành trình dài, từ những buổi tập thể dục sáng, tới các sân vận động chuyên nghiệp, chuỗi phòng gym, marathon quốc tế, Vleague hay giải vô địch quốc gia bóng chuyền với khán giả kín sân thi đấu. Từ chỗ chỉ mang tính tinh thần, thể thao Việt Nam đã chậm rãi dịch chuyển thành một nền kinh tế.
1 / 1
Trên bản đồ Đông Nam Á, quy mô ngành thể thao và outdoor năm 2025 được ước tính 727 triệu USD (HKTDC, Mordor Intelligence). Trong đó, thể thao khán giả (spectator sports) chiếm khoảng 263 triệu USD, còn thể thao cộng đồng (participant sports) khoảng 464 triệu USD. Với gần 100 triệu dân – tương đương 15% khu vực – Việt Nam có thể kỳ vọng một thị trường khoảng 108 triệu USD vào năm 2025, chia ra gần 39 triệu USD từ thể thao khán giả và 69 triệu USD từ thể thao cộng đồng.
Dù vậy, các con số này còn nhỏ bé nếu so với toàn cầu: thị trường thể thao khán giả thế giới trị giá 184 tỷ USD năm 2025, dự kiến đạt 256 tỷ USD năm 2030 (CAGR 6,8%). Nhánh thể thao cộng đồng ước đạt 295 tỷ USD năm 2024 và 382 tỷ USD vào năm 2029 (CAGR 5,4%). Chính khoảng cách ấy mở ra cơ hội: Việt Nam, như một thị trường mới nổi, có thể tận dụng khoảng trống tăng trưởng để nhân bội giá trị, nếu biết kết hợp chính sách, đầu tư và văn hóa cộng đồng.
Xem hay tham gia
Kinh tế học thể thao thường chia các môn thành hai nhóm. Thứ nhất là thể thao khán giả (spectator sports) như bóng rổ, bóng chuyền, bóng đá – nơi doanh thu đến từ vé, bản quyền truyền hình, tài trợ. Thứ hai là thể thao cộng đồng (participant sports) như chạy bộ, bóng bàn, pickleball, yoga – nguồn thu phụ thuộc số lượng người tham gia, từ thẻ hội viên, dụng cụ đến các sự kiện du lịch.
Ở Việt Nam, thể thao cộng đồng đang tăng trưởng nhờ xu hướng sống khỏe và tốc độ đô thị hóa. Thể thao khán giả vẫn bị giới hạn bởi hạ tầng truyền hình, chất lượng giải và cơ chế bản quyền. Chiến lược quốc gia và doanh nghiệp cần vừa mở rộng quy mô tham gia, vừa thương mại hóa fandom – biến sự hâm mộ thành trải nghiệm tiêu dùng, không chỉ là tấm vé vào sân.
1 / 1
Xét theo lý thuyết tiêu dùng, khi thu nhập tăng, chi tiêu dịch chuyển từ nhu cầu thiết yếu sang hàng hóa trải nghiệm. Thể thao là hàng hóa trải nghiệm điển hình: khán giả không chỉ mua áo đấu hay gói truyền hình, mà còn mua “cảm giác thuộc về”. Ở Việt Nam, điều này thể hiện qua cả hai chiều: tham gia giải marathon, mua thẻ CLB, đầu tư vào gym; hay chi tiền cho áo đấu và vé giải bóng rổ VBA.
Cần phát triển cân bằng: nếu chỉ tập trung vào thể thao khán giả, nền kinh tế lệ thuộc vào vài giải lớn; nếu chỉ dựa vào thể thao cộng đồng, doanh thu sẽ phân tán dù ổn định hơn. Mô hình bền vững phải vừa chuyên nghiệp hóa giải đấu, vừa khuyến khích đại chúng tham gia.
Đọc thêm: Không phải Gen Z, Gen Alpha mới là nhân tố đang viết lại quy tắc ngành xa xỉ
1 / 1
Các nước trong khu vực cho thấy những con đường khác nhau. Thái Lan và Indonesia xây dựng thị trường nội địa cho bóng chuyền, bóng rổ bằng gói truyền hình và chiến lược tài trợ dài hạn. Việt Nam có lợi thế khác: dân số trẻ, nhạy cảm với xu hướng mới, cộng đồng thể thao đông đảo. Dựa trên tỷ lệ dân số, Việt Nam có thể chiếm 108,5 triệu USD trong tổng thị trường thể thao Đông Nam Á năm 2025, trong đó khoảng 69,2 triệu USD từ thể thao cộng đồng và 39,3 triệu USD từ thể thao khán giả.
Trong bối cảnh Đông Nam Á tăng trưởng dân số trẻ và tầng lớp trung lưu, chính sự giao thoa giữa kinh tế và văn hóa cộng đồng này đang biến Việt Nam thành điểm đến mới cho dòng vốn đầu tư vào thể thao.
Những dòng vốn mới
Nhìn quanh châu Á, có hai động lực chính thúc đẩy dòng vốn tìm đến Việt Nam. Từ Hàn Quốc, các tập đoàn tìm cách nhân bản mô hình “giải trí + thể thao” vốn đã thành công tại quê nhà: kết hợp bóng rổ, học viện đào tạo, merchandising và nội dung số để khai thác lớp khán giả trẻ. Từ Trung Quốc, chuỗi công ty thể thao, streaming và thiết bị coi Việt Nam là cửa ngõ sang Đông Nam Á – nơi chi phí thấp nhưng sức mua tăng nhanh. Những dòng vốn này xuất hiện dưới nhiều hình thức: tài trợ giải đấu, đầu tư học viện, mua bản quyền, thậm chí mua cổ phần câu lạc bộ. Thách thức cho Việt Nam là biến chúng thành đầu tư chiến lược thay vì chỉ là tài trợ ngắn hạn.
1 / 1
Hệ sinh thái của kinh tế thể thao, nếu nhìn như một “gói giá trị”, chung ta có thể chia thành một số trụ cột: (1) bản quyền truyền hình và streaming, (2) vé và doanh thu sự kiện, (3) tài trợ và quảng cáo, (4) merchandise và bản quyền hình ảnh, Ngoài ra có thể bổ sung dịch vụ tham gia như phòng gym hay học viện, dụng cụ và thiết bị, du lịch thể thao, và công nghệ dữ liệu, từ phân tích vận động viên đến e-sports như sự mở rộng của hệ sinh thái trọn vẹn.
Mỗi đồng chi tiêu của người hâm mộ có thể lan tỏa qua nhiều vòng tác động: từ áo đấu, vé xem, đến du lịch và sức khỏe cộng đồng.
Thị trường trong nước đã vượt ra ngoài phong trào. Việt Nam hiện có hơn 100 giải chạy thường niên, theo ghi nhận của Liên đoàn ĐK Việt Nam, mỗi giải thu hút hàng chục nghìn người. Giải vô địch bóng đá quốc gia Vleague hay giải vô địch bóng chuyền quốc gia ghi nhận hàng triệu lượt xem trực tuyến mỗi mùa. Các giải bóng chuyền nữ quốc tế đã lấp kín khán đài, trở thành hiện tượng truyền thông. Thị trường thiết bị thể thao Đông Nam Á dự kiến vượt 16 tỷ USD vào năm 2030, và Việt Nam có thể chiếm 8–10%
1 / 1
Tuy nhiên, sự phát triển không cân xứng: thể thao cộng đồng tăng nhanh nhờ phong trào sức khỏe và sự du nhập các xu hướng mới nhưng còn non trẻ và thiếu bề dày. Còn thể thao khán giả dù hứa hẹn về doanh thu nhưng chưa ổn định và đối mặt với thách thức của nguồn đầu tư do hạ tầng của thị trường chưa hình thành đầy đủ.
Nếu giải quyết được vấn đề này, thị trường nội địa có thể tăng trưởng 4–7% mỗi năm trong thập kỷ tới, tương ứng với xu hướng chung của Đông Nam Á.
Blockchain và cơ hội cho đột phá thị trường vốn
Một buổi chiều năm 2020 ở Barcelona, Alexandre Dreyfus – nhà sáng lập Chiliz (CHZ) – ký thỏa thuận phát hành fan token cho CLB Barcelona. Chỉ trong hai giờ, đội bóng thu về hơn 1,3 triệu euro; hôm nay, toàn ngành fan token đã đạt vốn hóa gần 400 triệu USD. Người hâm mộ không chỉ mua áo đấu, mà còn mua quyền biểu quyết, quyền gắn bó – và cả quyền đầu tư.
Đó là khoảnh khắc thể thao bước thẳng vào thế giới tài chính. NFT chỉ là màn khởi đầu. Xu thế tiếp theo được trông chờ là RWA (Real World Assets) – token hóa tài sản thực. Nếu trước đây nhiều CLB châu Âu phát hành “stadium bond” để xây sân, thì trong kỷ nguyên blockchain, trái phiếu, doanh thu bản quyền hay thậm chí dòng tiền bán vé đều có thể trở thành sản phẩm tài chính được giao dịch toàn cầu.
“Nếu coi thể thao chỉ là “sân chơi”, Việt Nam sẽ mãi là khán giả. Nhưng nếu coi thể thao là một tài sản kinh tế – một ngành công nghiệp, thậm chí một kênh của thị trường vốn – thì có thể biến nó thành lợi thế cạnh tranh”.
Với Việt Nam, đi sau không hẳn là bất lợi. Khi chưa bị ràng buộc bởi hệ thống tài chính thể thao phức tạp, ta có cơ hội thử nghiệm sandbox, đưa blockchain vào như một kênh vốn mới, đồng thời ăn khớp với chiến lược quốc gia về kinh tế số.
Câu hỏi đặt ra là cách nhìn: nếu coi thể thao chỉ là “sân chơi”, Việt Nam sẽ mãi là khán giả. Nhưng nếu coi thể thao là một tài sản kinh tế – một ngành công nghiệp, thậm chí một kênh của thị trường vốn – thì có thể biến nó thành lợi thế cạnh tranh.
Ngoài những con số, đừng quên giá trị cảm xúc: một tuyển thủ ra nước ngoài không chỉ mang ngoại tệ, mà còn mang về câu chuyện, niềm tin rằng sự nghiệp thể thao chuyên nghiệp là có thật. Đó là “cảm xúc đầu tư” mà doanh nghiệp và nhà tài trợ tìm kiếm – và cũng là nhịp tim của một xã hội đang muốn khỏe mạnh, kết nối và hiện đại.
Bài viết đăng tải từ bài gốc trên ấn phẩm Tatler Vietnam số tháng 10/2025
ĐỌC NGAY
Chân dung 9 tỷ phú châu Á đang thay đổi cuộc chơi sở hữu thể thao toàn cầu
